Dịch Ebola lan rộng chưa từng có ở châu Phi với hơn 10.000 ca bệnh, Africa CDC cảnh báo nguy cơ vươn tới Anh và nhiều nước khác

Đợt bùng phát Ebola hiện đã ghi nhận 10.091 ca bệnh, trong đó 10.060 ca ở CHDC Congo với 4.887 ca tử vong; Uganda và Kenya mỗi nước có hai người chết. Tiến sĩ Jean Kaseya, Tổng giám đốc Africa CDC, so sánh đợt dịch với đại dịch Covid-19 – khởi phát ở Trung Quốc rồi lan ra toàn cầu, cướp đi hàng triệu sinh mạng và tàn phá các hệ thống y tế, nền kinh tế.

Ông Kaseya nhấn mạnh dù gánh nặng hiện đổ dồn lên châu Phi, tình hình có thể thay đổi. Ông nhắc lại rằng khi Covid-19 mới xuất hiện, nhiều nước tuyên bố không có rủi ro, nhưng chỉ vài tháng sau đã trở thành điểm nóng, và cho biết ông không muốn thấy Anh hay các nước khác rơi vào cảnh tương tự. Mỗi quốc gia, không chỉ ở châu Phi mà trên mọi châu lục, cần nâng mức chuẩn bị và năng lực điều trị.

Đây là đợt bùng phát Ebola thứ 17 tại CHDC Congo kể từ khi virus được phát hiện, do chủng Bundibugyo gây ra, và đã trở thành đợt dịch lớn và chết chóc nhất trong lịch sử nước này. Ebola là bệnh truyền nhiễm cao, nghiêm trọng và thường gây tử vong, lây qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể như máu, chất nôn của người bệnh hoặc thi thể người chết, chẳng hạn khi chuẩn bị tang lễ.

Ngày 15/5, Bộ Y tế CHDC Congo công bố dịch tại tỉnh Ituri, dù kết quả giải trình tự gen cho thấy dịch đã bắt đầu từ tháng Hai. Dịch sau đó lan sang Kenya và Uganda ở Đông Phi; tuần trước, Nigeria ở Tây Phi xác nhận một ca bệnh tại thủ đô Abuja, ở một phụ nữ đến từ Uganda. Pháp là quốc gia ngoài châu Phi duy nhất ghi nhận ca bệnh cho đến nay – một bác sĩ trở về từ CHDC Congo hồi tháng Sáu.

Hiện chưa có phương pháp điều trị được phê duyệt cho chủng Bundibugyo, dù các thử nghiệm vắc-xin đang được tiến hành. Theo ông Kaseya, kết quả có thể được công bố trong vòng ba đến sáu tháng tới.

Công tác ứng phó bị cản trở bởi tình trạng thiếu trang thiết bị bảo hộ và nợ lương nhân viên y tế, dẫn tới các cuộc đình công. Xung đột ở CHDC Congo, sự thiếu tin tưởng đối với chính quyền tại các vùng có dịch, thông tin sai lệch và việc cắt giảm viện trợ toàn cầu càng khiến tình hình phức tạp.

Ông Kaseya triệu tập cuộc họp các bộ trưởng y tế châu Phi hôm thứ Tư để kêu gọi tăng cường hợp tác xuyên biên giới, đề nghị các chính phủ sàng lọc và xét nghiệm người đến từ vùng có dịch tại các cửa khẩu nhập cảnh và xuất cảnh.

Tại cuộc họp với các nguyên thủ châu Phi vào tháng 11, ông Kaseya sẽ kêu gọi thiết lập một “hành lang hòa bình” tại các vùng xung đột. Ông cho biết các đồng nghiệp ở Ituri muốn đến hỗ trợ người dân nhưng không thể vì mất an ninh.

Ông Kaseya kêu gọi một nỗ lực toàn cầu để tài trợ cho công tác ứng phó. Theo ông, các chính phủ đã cam kết 3 tỷ USD, nhưng hơn 2 tỷ USD vẫn chưa được giải ngân. Các nước châu Phi cam kết 120 triệu USD, phần còn lại dự kiến đến từ các nhà tài trợ quốc tế như Mỹ, Anh và Liên minh châu Âu. Ông cảnh báo nếu không cấp vốn ngay, dịch sẽ tiếp tục lan rộng, và khi đó chi phí để ngăn chặn có thể lên tới hàng nghìn tỷ USD.

Bài học từ Covid-19 vẫn còn nguyên giá trị: một mầm bệnh xuất hiện ở một nơi có thể nhanh chóng trở thành mối đe dọa toàn cầu. Đầu tư phòng chống dịch tại nguồn không chỉ là hành động nhân đạo với châu Phi, mà còn là cách bảo vệ chính mỗi quốc gia trong một thế giới gắn kết chặt chẽ.