Rừng ngập mặn – tuyến phòng thủ thiên nhiên sẽ phai nhạt ở Philippines

Tại trung tâm quần đảo Philippines, trên đảo Ticao, nhóm công nhân dưới sự chỉ đạo của nhà môi trường Andrea Pimentel đang tích cực trồng cọc tre xuống vùng trũng ngập nước với hy vọng ngăn chặn dòng mảnh vụn từ những cơn bão lớn gây tắc nghẽn các kênh dẫn nước nuôi dưỡng rừng ngập mặn. Đây là công việc vô cùng thiết yếu vì nếu dòng nước bị ngưng trệ, hệ thống rễ của rừng ngập mặn sẽ mất đi oxy, dẫn đến nguy cơ cây chết dần.

Philippines chịu ảnh hưởng trực tiếp của khoảng 20 cơn bão mạnh mỗi năm và theo số liệu chính thức, rừng ngập mặn ở nước này đã bị thu hẹp tới 60% kể từ năm 1918. Andrea Pimentel, người đứng đầu dự án thuộc Tổ chức WWF tại Philippines, cho biết dù rừng ngập mặn có khả năng phục hồi nhưng vẫn dễ bị tổn thương và có thể chết nếu bị ảnh hưởng quá mức.

Những thử thách trong việc khôi phục và bảo vệ

Tổ chức WWF đang hợp tác cùng nhiều cộng đồng địa phương để phục hồi 245 hecta rừng ngập mặn, trong đó có các khu vực bị san phẳng nghiêm trọng bởi nhiều cơn bão dữ dội trước đó. Phương pháp dùng cọc tre để bảo vệ được đánh giá là thiết thực và chi phí thấp nhưng lại tồn tại hạn chế khi các cọc tre có thể mục nát chỉ sau ba năm, tạo ra rác thải có thể gây hại thay vì bảo vệ.

Advertisement300 × 250

Ông Bernard Almogera, một nhân viên bảo vệ rừng và cũng là người từng đánh cá cùng cha mình tại đây nhiều thập kỷ trước, chứng kiến rừng ngập mặn ngày càng bị thu hẹp với nhiều cây bị bật gốc và ngã đổ sau những đợt bão mạnh. Ông chia sẻ: "Một số khu vực đã bị nhổ tận gốc, số khác thì cây bị gãy cành".

Những thách thức từ biến đổi khí hậu và hiện trạng nóng lên toàn cầu

Ông Bernard bày tỏ lo ngại sâu sắc rằng nếu rừng ngập mặn tiếp tục suy giảm, những cơn bão mạnh ập đến sẽ trực tiếp đe dọa nhà cửa và sinh mạng người dân ven biển. Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng biến đổi khí hậu với sự gia tăng nhiệt độ đại dương đang tạo điều kiện cho các cơn bão ngày càng dữ dội hơn.

Dữ liệu mới nhất cho thấy tháng 6 năm nay là tháng nóng nhất kể từ khi có các ghi nhận về nhiệt độ đại dương, và hiện tượng El Niño được dự báo sẽ làm nhiệt độ nước biển ở khu vực Thái Bình Dương tăng lên, kéo theo thay đổi trên quy mô toàn cầu về các chế độ gió, áp suất và lượng mưa. Tổ chức Khí tượng Thế giới nhấn mạnh sự ảnh hưởng mạnh mẽ của hiện tượng này lên nhiệt độ toàn cầu trong ít nhất một năm sau khi xuất hiện.

Andrea Pimentel nhắc lại tầm quan trọng của hành động nhanh chóng nhằm bảo vệ các khu rừng ngập mặn trước những tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu và nhấn mạnh, mỗi biện pháp can thiệp càng sớm càng tốt sẽ càng hiệu quả trong việc duy trì sự tồn tại của các hệ sinh thái này.

Rừng ngập mặn trong bối cảnh toàn cầu và các giải pháp cần thiết

Theo nghiên cứu toàn cầu được công bố năm 2024 bởi Global Mangrove Alliance, khoảng một nửa diện tích rừng ngập mặn trên thế giới đang đứng trước nguy cơ bị phá hủy do biến đổi khí hậu, nước biển dâng cao và ảnh hưởng của con người. Nếu không có biện pháp bảo vệ thích hợp, phần lớn diện tích này có thể bị ngập lụt hoàn toàn trước năm 2050.

Trong báo cáo khảo sát năm 2023 của nhà nghiên cứu Philippines Severino Salmo trên 10 quốc gia Đông Nam Á, Philippines đứng thứ hai trong số các nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, với nguyên nhân chủ yếu là biến đổi khí hậu và việc chuyển đổi rừng ngập mặn thành các khu nuôi trồng thủy sản.

Ông Severino Salmo nhận định việc phục hồi rừng ngập mặn ngày càng khó khăn do tổn thất lớn trong quá khứ và bày tỏ sự thất vọng khi diện tích rừng tiếp tục suy giảm dù ý thức về tầm quan trọng của chúng đã được nâng cao.

Tại hiện trường trồng cọc tre, Andrea Pimentel chú ý tới những cây có màu đen – dấu hiệu cây bị chết vì thiếu oxy. Bà nhấn mạnh rằng rừng ngập mặn đã nhiều năm qua luôn đóng vai trò là bức tường chắn trước các cơn bão, và giờ đây chính cộng đồng cần có trách nhiệm bảo vệ lại chúng để cùng nhau ứng phó trước thiên tai ngày càng khắc nghiệt.

Những điều bổ ích rút ra từ bài viết

  • Rừng ngập mặn Philippines giảm hơn 60% trong một thế kỷ do bão và biến đổi khí hậu.
  • Biện pháp hỗ trợ bảo vệ như sử dụng cọc tre có chi phí thấp nhưng hạn chế về độ bền và hiệu quả lâu dài.
  • Biến đổi khí hậu làm gia tăng mức độ nguy hiểm và tần suất của các cơn bão ở Philippines.
  • Nghiên cứu toàn cầu cảnh báo một nửa diện tích rừng ngập mặn trên thế giới có nguy cơ bị phá hủy trước năm 2050 nếu không có biện pháp bảo vệ.
  • Việc can thiệp và bảo vệ rừng ngập mặn cần được thực hiện nhanh chóng để duy trì chức năng phòng hộ tự nhiên chống lại thiên tai.

Đăng ký bản tin QMVN