Cuộc bỏ phiếu lịch sử trong đêm hóa giải thế bế tắc chính trị
Tại phòng họp Quốc hội ở thủ đô Pristina, các nghị sĩ đã trải qua một phiên làm việc căng thẳng kéo dài tới tận đêm khuya để bầu bà Justina Shiroka Pula làm Tổng thống với 81 phiếu thuận trên tổng số 120 ghế nghị viện. Thỏa thuận đạt được vào phút chót giữa phong trào Tự quyết (Self-Determination) cầm quyền và đảng đối lập Dân chủ Kosovo (PDK) đã giúp đất nước tránh khỏi một cuộc tổng tuyển cử sớm lần thứ ba chỉ trong vòng chưa đầy hai năm.
Từng giữ cương vị Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Kosovo, bà Shiroka Pula được kỳ vọng sẽ trở thành biểu tượng trung lập hàn gắn các rạn nứt xã hội sâu sắc, dù vai trò nguyên thủ chủ yếu mang tính nghi lễ ngoại giao và thống lĩnh các lực lượng vũ trang:
Hôm nay, tôi đón nhận trọng trách Tổng thống Cộng hòa Kosovo với niềm vinh dự to lớn và tinh thần trách nhiệm trọn vẹn. Trọng trách này thuộc về toàn thể công dân, các thể chế và quốc gia mà nhiều thế hệ đã hy sinh để gây dựng.
Đạo luật hạn chế Tòa án La Haye và cơn thịnh nộ đường phố
Bên ngoài tòa nhà nghị viện, hàng ngàn người biểu tình đã tụ tập giương cao biểu ngữ đòi các nhà lập pháp phải lập tức thông qua luật giới hạn quyền lực của Tòa án Đặc biệt tại La Haye (Hà Lan). Tòa án này vốn được quốc tế thành lập nhằm điều tra các cáo buộc tội ác chiến tranh của Quân đội Giải phóng Kosovo (KLA) trong cuộc chiến giành độc lập giai đoạn 1998 - 1999.
Làn sóng phẫn nộ bùng phát mạnh mẽ sau khi tòa án tại La Haye tuyên án từ 13 đến 25 năm tù đối với bốn cựu chỉ huy KLA, bao gồm cựu Tổng thống Hashim Thaci. Dư luận Kosovo coi phán quyết này là sự bất công làm hoen ố cuộc đấu tranh chính nghĩa chống lại áp bức lịch sử:
Phán quyết của tòa án đã phủ bóng đen lên lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc chính đáng của chúng ta.
Quốc hội Kosovo thông qua đạo luật giới hạn quyền hạn tư pháp của Tòa án Đặc biệt La Haye ngay trước phiên bầu Tổng thống.
Hàng ngàn người dân biểu tình liên tục hơn hai tuần qua tại thủ đô Pristina phản đối bản án tù đối với cựu Tổng thống Hashim Thaci.
Tân Tổng thống Justina Shiroka Pula sẽ phải đối mặt với thử thách phê chuẩn đạo luật nhạy cảm này trước áp lực ngoại giao phương Tây.
Vết thương xung đột Balkan và phép thử chủ quyền quốc gia
Cuộc khủng hoảng chính trị hiện nay khơi lại những ký ức đau thương từ cuộc xung đột đẫm máu năm 1998 - 1999, biến cố từng cướp đi sinh mạng của hơn 13.000 người, chủ yếu là người gốc Albania, và khiến khoảng 1 triệu người phải rời bỏ quê hương lánh nạn. Sự chia rẽ giữa nghĩa vụ hợp tác tư pháp quốc tế và bảo vệ tính chính danh của phong trào độc lập tiếp tục là bài toán nan giải đối với ban lãnh đạo mới.
Việc một học giả uy tín bước lên cương vị cao nhất mang lại niềm hy vọng về sự ổn định thể chế cho Kosovo, song nhiệm vụ cân bằng giữa áp lực trừng phạt của các đối tác phương Tây và ngọn lửa dân tộc chủ nghĩa trong nước sẽ là thử thách sống còn đối với nhiệm kỳ của bà.
Nhiệm vụ hàng đầu hiện nay là bảo toàn sự tôn nghiêm của thể chế nhà nước song hành cùng nỗ lực củng cố vị thế độc lập trên trường quốc tế.

















