Bài học từ một giỏ hàng 50 đô la
Ngày 22/7, Najwa Chua cùng tình nguyện viên Ho Ying Ying của ngân hàng UOB và phóng viên Chor Khieng Yuit đi bộ tới siêu thị FairPrice ở Rivervale Plaza. Trong tay cô bé là danh sách mua sắm do chính em lập cùng cha mẹ: chuối, nho, 30 quả trứng, thịt gà và bánh mì. Những quyết định nhỏ của em cho thấy một tư duy chi tiêu đáng nể:
- Thấy thịt gà đang giảm giá, em mua hai gói vì cả nhà rất thích món cà ri gà.
- Em gác lại món khoai tây chiên yêu thích của hãng Lay’s vì vượt ngân sách, thay bằng hai gói khoai tây chiên nhãn hàng riêng của FairPrice đang khuyến mãi.
- Nhờ tính toán kỹ, em còn dư tiền mua thêm một chai tương ớt ngọt kiểu Thái mà cha mẹ yêu thích.
Khi giỏ hàng đầy dần, Najwa thừa nhận khó nhẩm tính trong đầu và mượn điện thoại của chị Ho để kiểm tra tổng tiền. Hóa đơn cuối cùng là 49,98 đô la Singapore, nằm gọn trong khoản 50 đô la được giao.
Từ chuyến đi chợ đến trách nhiệm trong gia đình
Najwa tham gia các chuyến mua sắm này từ năm 8 tuổi. Em kể đã học được cách lập ngân sách và nhiều mẹo thực tế từ các tình nguyện viên. Theo đại diện tổ chức từ thiện Children’s Wishing Well, đơn vị dẫn dắt chương trình, chính những trải nghiệm thực tế và sự tương tác với người lớn đã giúp em tự tin hơn khi ra quyết định chi tiêu.
Kỹ năng ấy không dừng lại ở các chuyến đi có tổ chức. Mẹ của Najwa giờ đây giao cho em việc mua đồ dùng hằng tuần cho gia đình, để em tự đến siêu thị sau giờ học. Một đứa trẻ 12 tuổi được tin tưởng như vậy là minh chứng rõ ràng nhất cho giá trị của việc học bằng đồng tiền thật.
Khi “muốn” đội lốt “cần”
Lấy cảm hứng từ Najwa, phóng viên Chor Khieng Yuit tăng tiền tiêu vặt hằng ngày của con gái học lớp 2 lên 5 đô la, dùng cho cả bữa phụ buổi sáng và bữa trưa ở trường. Dù đã được nhà trường dạy về “nhu cầu” và “mong muốn”, cô bé vẫn thường tìm cách biện minh cho mong muốn như thể đó là nhu cầu.
Có lần, em tiêu 2,5 đô la ở hiệu sách để mua một chiếc bút chì kim và ruột chì, dù đã có bút chì thường. Khi được hỏi, em trả lời rằng em “cần” bút chì kim để viết. Với 2,5 đô la còn lại, em mua hai que phô mai làm bữa phụ rồi bỏ bữa trưa, thứ mà với người mẹ mới thật sự là nhu cầu.
Sân chơi giáo dục chỉ là khởi đầu
Gia đình phóng viên đưa con tới Curiosity Cove ở khu Mandai, nơi có các trạm hoạt động về tài chính: một trạm yêu cầu trẻ lắp ráp chiếc xe ảo và quyết định linh kiện nào cần mua, linh kiện nào có thể bỏ qua; một trạm khác cho thấy tiền lãi tăng dần khi khoản tiết kiệm lớn lên. Tuy vậy, người chồng nhận xét các yếu tố giáo dục tài chính ở đây chỉ là phần phụ sau khi trẻ vui chơi, và chúng khó tạo ra bài học ý nghĩa nếu cha mẹ không chủ động giải thích. Các ngân hàng cũng đưa ra công cụ số để duy trì cuộc đối thoại này, như ứng dụng Smart Buddy của DBS giúp cha mẹ theo dõi chi tiêu của con.
Biết được thói quen chi tiêu của con giúp cha mẹ có thể trò chuyện với con một cách thật sự ý nghĩa.
Ông Nelson Neo, Giám đốc mảng ngân hàng bán lẻ của DBS kiêm người đứng đầu POSB, cho rằng dữ liệu chỉ là điểm khởi đầu. Điều quan trọng là cha mẹ dùng nó để mở ra những cuộc trò chuyện, thay vì chỉ kiểm soát.
Những cuộc trò chuyện nhỏ mỗi ngày
Với phóng viên Chor Khieng Yuit, cuộc trò chuyện ấy đã thành thói quen mỗi tối: “Hôm nay con tiêu 1,3 đô la ở hiệu sách, con đã mua gì nhỉ?”. Câu trả lời thay đổi từ băng dính, dây chun, bút dạ quang đến năm chiếc tẩy hình lá cờ. Ở hiệu sách, dường như lúc nào cũng có thứ cô bé “cần”.
Gần đây, cô bé bắt đầu ngập ngừng trước khi kể. Người mẹ tự hỏi: những lời nhắc nhở hằng ngày khiến con ý thức hơn, hay chỉ khiến con dè dặt hơn? Có lẽ nuôi dạy một đứa trẻ hiểu biết về tiền bạc không đến từ một bài học lớn, mà từ chuỗi những cuộc trò chuyện, những lần thử nghiệm và quyết định nhỏ mỗi ngày, và thách thức tiếp theo là làm cho hành trình ấy trở nên vui vẻ.
