Một ca tử vong chưa được lý giải
Ngày 2/10, Darya Shipilova qua đời sau một đợt viêm phổi mà phía Nga nói chưa xác định được tác nhân. Cô làm việc tại Viện Nghiên cứu Chống dịch hạch Siberia và Viễn Đông ở Irkutsk, cơ sở nghiên cứu các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Chính mối liên hệ nghề nghiệp này khiến một ca bệnh đường hô hấp riêng lẻ nhanh chóng thu hút sự chú ý trên toàn cầu. Tuy vậy, làm việc trong viện nghiên cứu dịch hạch không đồng nghĩa với việc nạn nhân chắc chắn mắc dịch hạch.
Sau cái chết, chính quyền áp dụng cách ly, giám sát và xét nghiệm đối với nhân viên, người bệnh và những người có tiếp xúc. Cơ quan giám sát y tế Nga Rospotrebnadzor nói gần 5.000 xét nghiệm không tìm thấy mầm bệnh nguy hiểm ở những người được kiểm tra; khoảng 90% người bị cách ly đã được giải tỏa biện pháp phòng ngừa. Các số liệu này đáng chú ý, nhưng không thay thế cho kết luận về nguyên nhân bệnh của Shipilova.
Điều đã biết và điều vẫn còn bỏ ngỏ
WHO yêu cầu Nga làm rõ những mầm bệnh nào đã được xét nghiệm, phương pháp chẩn đoán ra sao và vì sao người bệnh tử vong. Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cũng muốn xác minh thông tin trên truyền thông về một nhân viên khác có thể mắc viêm phổi không rõ nguyên nhân.
Reuters cho biết chưa tìm thấy bằng chứng đáng tin cậy xác nhận người thứ hai đã chết, dù lời đồn tương tự xuất hiện trên mạng xã hội.
Điện Kremlin khẳng định đã thông tin cho WHO theo quy trình và cho rằng nhiều bài viết về vụ việc là sai sự thật. Điều này tạo nên một khoảng cách giữa tuyên bố đã kiểm soát được nguy cơ và nhu cầu được tiếp cận dữ liệu chi tiết của cộng đồng y tế quốc tế. Hai vấn đề cần được tách biệt: chưa thấy dấu hiệu lây lan rộng không có nghĩa nguyên nhân ca tử vong đã sáng tỏ.
Vì sao dịch hạch gây lo ngại?
Theo WHO, dịch hạch do vi khuẩn Yersinia pestis gây ra, tồn tại trong các quần thể động vật gặm nhấm và bọ chét. Thể hạch thường liên quan đến vết đốt của bọ chét; thể nhiễm trùng huyết ảnh hưởng đến máu; thể phổi có thể truyền qua các hạt dịch tiết hô hấp khi tiếp xúc gần. Nếu không điều trị kịp thời, thể phổi đặc biệt nguy hiểm. Song kháng sinh có thể cứu sống người bệnh khi chẩn đoán và dùng thuốc sớm.
Viêm phổi lại có nhiều căn nguyên khác, từ vi khuẩn đến virus. Vì vậy, không thể suy từ một cái chết do viêm phổi chưa rõ nguyên nhân sang khẳng định có dịch hạch hoặc sự cố vũ khí sinh học. Người dân không nên coi các hình ảnh lan truyền, suy đoán về tai nạn phòng thí nghiệm hay các câu chuyện chưa được kiểm chứng là kết luận điều tra.
Trách nhiệm công bố thông tin
Vụ việc càng nhạy cảm sau kinh nghiệm COVID-19, khi thông tin thiếu hoặc chậm trễ có thể làm suy giảm lòng tin, ngay cả lúc nguy cơ thực tế vẫn thấp. WHO đã đề nghị hỗ trợ kỹ thuật; Mỹ cũng yêu cầu được cung cấp thêm chi tiết. Các chuyên gia y tế cần kết quả xét nghiệm, thời gian khởi phát triệu chứng, lịch sử phơi nhiễm và tình trạng theo dõi người tiếp xúc trước khi đánh giá đầy đủ.
Một cuộc điều tra minh bạch cần bảo vệ bí mật y tế của người đã mất, đồng thời công bố các dữ kiện cần thiết để giải đáp quan ngại cộng đồng. Điều công chúng có thể xác nhận hiện nay là cơ quan Nga nói không thấy sự lây lan nguy hiểm trong nhóm tiếp xúc, còn căn nguyên tử vong vẫn chưa công bố. Chính sự phân biệt đó giúp tránh cả chủ quan lẫn hoảng loạn.














