Những cánh cổng đóng và lời hứa còn để ngỏ
Ở Paris ngày 8/10, rào chắn bằng thùng rác xuất hiện gần trường Hélène Boucher thuộc quận 20. Các nhóm học sinh hô khẩu hiệu và xảy ra xô xát với cảnh sát. Những cảnh tượng như vậy cho thấy cam kết của chính phủ chưa đủ khiến phong trào ba tuần tuổi tự giải tán. Bộ Giáo dục thông báo 94% trường trung học vẫn mở toàn bộ hoặc một phần; số trường đóng cửa giảm khoảng 30% so với sáng hôm trước. Các con số báo hiệu hoạt động học tập đang được khôi phục ở nhiều nơi, nhưng chưa đồng nghĩa bất đồng đã được giải quyết.
Trong bài phát biểu tối 7/10, Thủ tướng Sébastien Lecornu hứa các giải pháp cụ thể, nhanh và được cấp vốn đầy đủ trước cuối tháng. Chính phủ còn mở nền tảng lấy ý kiến học sinh, thu hút hơn 43.000 phản hồi trong hai ngày đầu. Tuy nhiên, chưa có lịch tuyển thêm giáo viên, danh sách trường cần sửa chữa hay quy mô ngân sách được công bố cùng lời hứa ấy. Sự thiếu vắng chi tiết khiến học sinh khó đánh giá liệu một hành động thiết thực đã bắt đầu hay chỉ mới có tín hiệu đối thoại.
Từ lớp học thiếu thốn đến tranh cãi về an ninh
Phong trào xuất phát từ trải nghiệm rất đời thường: tiết học bị hủy vì giáo viên vắng mặt, phòng học xuống cấp và sĩ số đông. Theo tường thuật của Le Monde và The Guardian, làn sóng biểu tình khởi lên quanh vùng Paris rồi lan rộng, với nỗi lo bất bình đẳng về cơ hội học tập là điểm gặp chung của học sinh nhiều khu vực.
Những đòi hỏi này không đơn giản là mong muốn có tòa nhà đẹp hơn; chúng liên quan trực tiếp tới chất lượng giảng dạy và khả năng theo đuổi tương lai của mỗi em.
Nhưng hình ảnh về giáo dục đã bị che phủ bởi những vụ đụng độ. Associated Press ghi nhận thương tích nghiêm trọng ở một số thiếu niên trong quá trình xử lý biểu tình; chính quyền đã tạm dừng sử dụng một số loại lựu đạn gây choáng hôm 7/10. Cùng lúc, có trường bị đốt phá và nhân viên bị thương, khiến yêu cầu bảo vệ an toàn trở nên khẩn thiết. Hai vấn đề cần được xem xét song song: người biểu tình có quyền được bảo vệ khỏi vũ lực quá mức, còn nhà trường cần được bảo vệ khỏi hành vi bạo lực và phá hoại.
Dư luận ủng hộ yêu cầu nhưng lo ngại đối đầu
Khảo sát Elabe cho BFM TV cho thấy một nghịch lý dễ hiểu: 72% người được hỏi ủng hộ tính chính đáng của yêu sách, nhưng 55% muốn các cuộc biểu tình dừng lại. Người dân có thể đồng tình rằng trường học cần thêm nguồn lực, đồng thời lo sợ việc đóng cửa kéo dài sẽ tiếp tục làm gián đoạn việc học của chính những học sinh đang lên tiếng. Vì vậy, một thỏa thuận đáng tin cậy có thể cần cả cam kết cải thiện lẫn lịch trình trở lại lớp học an toàn.
Ngày 6/10, các cuộc tuần hành lớn trên cả nước thu hút sự tham gia của giáo viên, phụ huynh và tổ chức công đoàn. Các nhóm vận động dự kiến tổ chức một ngày biểu tình lớn khác vào 17/10. Phong trào cũng gây tiếng vang ngoài nước Pháp, khi học sinh và giáo viên xuống đường tại Bỉ, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Tuy vậy, không nên coi các hoạt động ở các nước này là một chiến dịch thống nhất; mỗi nơi có bối cảnh tài chính và yêu cầu riêng.
Phép thử ngân sách trước cuộc bầu cử
Cuộc tranh luận diễn ra khi chính phủ Pháp chịu áp lực giảm thâm hụt và nợ công. Mọi cam kết tuyển dụng hay sửa chữa trường lớp cần tiền thật, trong khi y tế, lương hưu và nhiều dịch vụ khác cũng có nhu cầu lớn. Bộ trưởng Tài chính Roland Lescure thừa nhận khó thuyết phục giới trẻ chấp nhận thiếu kinh phí giáo dục vì ngân sách đang ưu tiên các khoản khác. Chính trị gia đối lập phản ứng khác nhau: Marine Le Pen nhấn mạnh trách nhiệm đối với phá hoại, còn Jean-Luc Mélenchon ca ngợi tinh thần phản kháng và chỉ trích cách hành xử của cảnh sát.
Khi nước Pháp hướng tới bầu cử tổng thống năm 2027, một sân trường có thể trở thành nơi thử thách uy tín của cả hệ thống chính trị. Thử thách không chỉ là làm cho cổng trường mở lại, mà là công khai hiện trạng thiếu giáo viên, xác định nơi ưu tiên đầu tư và kiểm chứng hiệu quả sau mỗi cam kết. Nếu học sinh cảm thấy tiếng nói của mình được tiếp nhận bằng kết quả đo được, đối thoại sẽ có cơ hội thay thế sự đối đầu.

















