Con số 111 và những gì Tehran muốn nói
Phái đoàn Iran tại The Hague đã công bố một phần bài phát biểu của ông Farajvand. Thay vì chỉ kể thiệt hại, ông gắn chúng với hoạt động thường ngày của một ngành công nghiệp dân sự: hóa dầu nuôi sống xuất khẩu, còn dược phẩm liên quan trực tiếp đến người bệnh. Theo cách trình bày của Iran, các cơ sở bị ảnh hưởng gồm:
- 60 tổ hợp hóa dầu.
- 44 nhà máy sản xuất dược phẩm.
- Bảy cơ sở dược phẩm khác.
*“Hành động gây hấn quân sự của Mỹ đối với ngành công nghiệp hóa chất của Iran đã ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng và việc thực thi Công ước Cấm Vũ khí Hóa học.” — Hadi Farajvand*
Vì sao lại là diễn đàn về vũ khí hóa học
Thoạt nghe, việc đưa chuyện nhà máy bị ném bom ra một tổ chức chuyên về vũ khí hóa học có vẻ lạ. Lý do nằm ở cách Công ước vận hành. Các nước thành viên phải khai báo những cơ sở hóa chất nhất định và đón thanh sát viên quốc tế.
Khi nhà máy bị phá hủy, việc khai báo, kiểm kê và thanh sát đều bị xáo trộn. Ông Farajvand cho rằng bảo vệ các cơ sở hóa chất trong xung đột vũ trang là điều thiết yếu để giữ gìn tính toàn vẹn của Công ước, các hoạt động hóa học vì mục đích hòa bình và hợp tác quốc tế.
Ông dẫn ba điều khoản. Điều 1 quy định nghĩa vụ chung về cấm vũ khí hóa học. Điều 6 nói về các hoạt động hóa học không bị cấm. Điều 11 nhấn mạnh hợp tác quốc tế và phát triển kinh tế, công nghệ trong lĩnh vực hóa học hòa bình. Theo ông, các cuộc tấn công mà ông gọi là có chủ ý đã làm dấy lên quan ngại nghiêm trọng đối với cả ba điều này.
Phía bên kia nói gì, và điều gì còn chưa rõ
Cho đến lúc này, lời tố cáo mới chỉ là tiếng nói của một bên. Danh sách 111 cơ sở chưa được một cơ quan độc lập nào xác nhận, và trong bối cảnh chiến sự, việc tiếp cận hiện trường rất hạn chế. Washington chưa bình luận về phát biểu tại The Hague.
Về phía mình, Mỹ và Israel từ trước vẫn nêu lý do khác cho các đòn đánh vào hạ tầng năng lượng và hóa dầu của Iran. Theo Wikipedia, cuộc không kích ngày 18/3 vào mỏ khí South Pars và tổ hợp hóa dầu Asaluyeh, do Không quân Israel thực hiện với sự phối hợp của Mỹ, được giải thích là nhằm cắt nguồn thu của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo và đáp trả việc Iran đóng eo biển Hormuz. Hai cách kể ấy không gặp nhau: một bên nói về nhà máy thuốc, bên kia nói về nguồn tiền của quân đội.
Những lời cáo buộc cũ được nhắc lại
Ông Farajvand cũng nhân dịp này nêu lại quan ngại của Iran về việc Mỹ tuân thủ Công ước. Theo ông, các quan ngại liên quan đến vai trò của Washington đối với điều mà Tehran gọi là chương trình vũ khí hóa học của Israel, và đến chương trình của Mỹ về các tác nhân hóa học không gây chết người và gây mất khả năng hành động. Ông nói hơn hai thập kỷ qua, những câu hỏi ấy vẫn chưa được giải đáp. Đây là cáo buộc của Iran, và Mỹ lâu nay vẫn khẳng định mình tuân thủ đầy đủ Công ước.
Điều đáng chú ý hơn cả là hệ quả đối với người dân. Nếu các nhà máy dược thực sự hư hại ở quy mô như Iran mô tả, thuốc men sẽ là thứ thiếu trước tiên, và đó là nỗi lo vượt ra ngoài mọi tranh cãi pháp lý.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.













