Lệnh hành pháp của Tổng thống Trump hướng tới bảo vệ chuỗi cung ứng quốc phòng
Vào ngày 19/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa ký một sắc lệnh hành pháp nhằm giảm thiểu sự phụ thuộc của nước này vào các khoáng sản chiến lược liên quan đến Trung Quốc trong lĩnh vực quốc phòng. Mục tiêu của văn bản là thúc đẩy các nhà thầu quân sự chuyển dịch khỏi các chuỗi cung ứng có liên kết với Bắc Kinh để đảm bảo tính chủ quyền và sức mạnh quân sự của Mỹ trước sự cạnh tranh quyền lực ngày càng gia tăng trên thế giới.
Dù không nêu tên Trung Quốc, sắc lệnh nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì ưu thế quân sự của Mỹ "trong thời đại cạnh tranh quyền lực lớn trở lại" và cảnh báo về những rủi ro tiềm ẩn từ các hình thức tấn công vật lý, mạng và kinh tế nhằm vào chuỗi cung ứng quốc phòng.
Trung Quốc chiếm ưu thế quan trọng trong chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược
Bộ Quốc phòng Mỹ sử dụng nhiều khoáng sản quan trọng, trong đó có các nguyên tố đất hiếm, phục vụ cho các bộ phận trong hệ thống vũ khí. Trung Quốc hiện chiếm khoảng hai phần ba sản lượng khai thác nguyên tố đất hiếm toàn cầu và gần 90% năng lực tinh luyện, giúp Bắc Kinh kiểm soát mạnh mẽ chuỗi cung ứng này.
Sự phụ thuộc này tạo điều kiện cho Trung Quốc có thể gây ảnh hưởng lớn đến nguồn nguyên liệu chiến lược của Mỹ. Đánh giá từ Ủy ban Đánh giá An ninh và Kinh tế Mỹ-Trung cho thấy 78% linh kiện trong hệ thống vũ khí của Bộ Quốc phòng Mỹ chứa khoáng sản chiến lược xuất phát từ Trung Quốc, trong đó Hải quân chịu tác động lớn nhất với gần 92% phụ thuộc vào các thành phần này.
Yêu cầu đối với các nhà thầu quân sự và kế hoạch triển khai
Sắc lệnh có tên “Bảo đảm chuỗi cung ứng quốc phòng Mỹ và đảm bảo mua khoáng sản chiến lược trong nước” yêu cầu các nhà thầu quân sự nộp kế hoạch giảm thiểu gồm báo cáo các nguồn cung không tuân thủ, bằng chứng đã tìm kiếm vật liệu tuân thủ và lộ trình loại bỏ nguồn cung không hợp lệ.
Tất cả các cấp nhà cung cấp, bao gồm cả nhà thầu chính và các nhà thầu phụ, đều bị áp dụng quy định này, nhằm đảm bảo toàn bộ chuỗi cung ứng vật tư, hàng hóa, phần mềm và dịch vụ quan trọng phục vụ cho các hợp đồng quốc phòng được làm rõ và minh bạch.
Trong vòng 180 ngày, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cũng được giao nhiệm vụ xây dựng chính sách và hướng dẫn triển khai việc xác định bản đồ chuỗi cung ứng quan trọng cho các hợp đồng quốc phòng từ nguồn nguyên liệu thô đến sản phẩm cuối cùng bàn giao cho quân đội.
Phản ứng và các động thái tiếp theo giữa Mỹ và Trung Quốc
Chuyên gia tư vấn thương mại và sản xuất Nhà Trắng Peter Navarro nhận định Trung Quốc hiện thực hiện chiến lược "đói không siết cổ", làm chậm chuỗi cung ứng để gây áp lực buộc thế giới phải “phục tùng” yêu cầu của họ.
Động thái của Mỹ diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc vừa áp đặt một loạt hạn chế xuất khẩu lên các công ty nguyên tố đất hiếm hàng đầu Mỹ như MP Materials và USA Rare Earth, cùng với lệnh cấm mua sắm chính phủ đối với 46 công ty Mỹ. Bắc Kinh cũng cấm xuất khẩu hàng hóa sử dụng kép tới các công ty nằm trong danh sách đen, mở rộng phạm vi kiểm soát ra bên ngoài lãnh thổ quốc gia.
Đây là câu trả lời trực tiếp của Trung Quốc đối với việc Bộ Quốc phòng Mỹ liệt kê nhiều doanh nghiệp Trung Quốc như Alibaba, Baidu và BYD vào danh sách các "công ty quân sự Trung Quốc hoạt động tại Mỹ". Alibaba vừa giành được quyền tạm thời được vận động chính sách tại Mỹ và đang kiện Bộ Quốc phòng Mỹ vì cho rằng quyết định này không có căn cứ hợp lý.
Tình hình này đánh dấu sự leo thang căng thẳng kể từ thỏa thuận tạm thời về nguyên tố đất hiếm ký tại Busan tháng 10 năm ngoái, được Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình xác nhận lại trong cuộc gặp tại Bắc Kinh vào tháng 5 vừa qua.
Tầm quan trọng chiến lược của nguyên tố đất hiếm
Trung Quốc gần như độc quyền trong chế biến nguyên tố đất hiếm, đặc biệt là các nguyên tố đất hiếm nặng - nhóm 17 nguyên tố hóa học cần thiết để sản xuất nam châm hiệu suất cao dùng trong các hệ thống quốc phòng, robot và xe điện.
Việc Trung Quốc duy trì kiểm soát bằng hàng rào xuất khẩu đã thúc đẩy Mỹ và các đối tác đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn cung ngoài Trung Quốc, trong đó Washington đã đầu tư hàng tỷ đô la vào các dự án trong và ngoài nước để giảm sự phụ thuộc này.
Chiến lược đa dạng hóa nguồn cung được xem là cực kỳ quan trọng nhằm đảm bảo khả năng sản xuất vũ khí và công nghệ quốc phòng không bị gián đoạn bởi các biện pháp hạn chế từ Trung Quốc, góp phần củng cố vị thế quân sự của Mỹ trước sự cạnh tranh toàn cầu ngày càng quyết liệt.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Lệnh của Tổng thống Trump nhắm tới giảm sự phụ thuộc của Mỹ vào khoáng sản chiến lược Trung Quốc trong chuỗi cung ứng quốc phòng.
- Đại đa số nguyên tố đất hiếm chế biến toàn cầu do Trung Quốc kiểm soát, tạo ra sức ảnh hưởng lớn đến nguồn vật liệu quốc phòng của Mỹ.
- Sắc lệnh đề ra yêu cầu nhà thầu quân sự Mỹ minh bạch nguồn nguyên liệu và loại bỏ vật liệu không hợp lệ từ Trung Quốc.
- Trung Quốc trả đũa bằng cách đưa nhiều công ty Mỹ vào danh sách kiểm soát xuất khẩu và cấm tham gia mua sắm chính phủ.
- Tình hình leo thang căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh thỏa thuận tạm thời về nguyên tố đất hiếm vẫn đang tồn tại nhưng chưa giải quyết căn bản mâu thuẫn.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.















