Từ diễn đàn kinh tế đến cuộc đối thoại chiến lược
Trong bài phát biểu tại hội nghị lãnh đạo doanh nghiệp APEC ngày 18/11, Putin mô tả thế giới đang chịu sự phân mảnh về kinh tế và những nguy cơ quân sự, chính trị. Ông cho rằng đối thoại và quan hệ đối tác có thể tạo ra không gian giải quyết bất đồng. Theo Reuters, ông kỳ vọng cuộc họp với Trump và Tập bên lề APEC đem lại lợi ích lớn. Đây là sự thể hiện mong muốn của Moscow, không phải thông báo về một kết quả đã đạt được.
Cuộc gặp được các bên lên kế hoạch cho thứ Năm 19/11 tại Thâm Quyến. Sự xuất hiện đồng thời của lãnh đạo Mỹ, Nga và Trung Quốc tạo nên một hình ảnh ngoại giao hiếm gặp: ba nước có năng lực quân sự, hạt nhân và ảnh hưởng kinh tế rất lớn nhưng lại có những ưu tiên xung đột. Cũng vì thế, giới quan sát cần phân biệt giá trị biểu tượng của một cuộc gặp với khả năng đạt thỏa hiệp chính sách.
APEC có 21 nền kinh tế thành viên và ra đời nhằm thúc đẩy thương mại, đầu tư cùng hợp tác khu vực. Diễn đàn này không phải một cơ chế giải quyết chiến tranh hay một liên minh an ninh. Việc đưa thảo luận ba bên vào khuôn khổ sự kiện kinh tế cho thấy những chủ đề địa chính trị giờ đây tác động trực tiếp đến dòng vốn, chuỗi cung ứng và lòng tin của doanh nghiệp.
Nga và Trung Quốc nhấn mạnh quan hệ đối tác
Trước cuộc gặp ba bên, Putin đã có cuộc trao đổi riêng với Tập Cận Bình. Nhà lãnh đạo Nga nói quan hệ phối hợp đối ngoại giữa hai nước đang vận hành ổn định và tích cực.
Ông Tập kêu gọi các biện pháp thực chất để làm sâu sắc hợp tác toàn diện và thúc đẩy một trật tự quốc tế đa cực, theo tường thuật Reuters. Những phát biểu này phản ánh mong muốn duy trì kênh hợp tác trong bối cảnh Nga chịu nhiều biện pháp trừng phạt.
Moscow có động cơ kinh tế rõ rệt để phát triển liên kết với châu Á, từ năng lượng và vận tải đến thanh toán thương mại. Tuy nhiên, quan hệ Nga–Trung không xóa bỏ những lợi ích riêng biệt: Trung Quốc phải cân bằng nhu cầu ổn định xuất khẩu với căng thẳng công nghệ cùng Mỹ, còn Nga coi an ninh và cuộc chiến tại Ukraine là những vấn đề trọng yếu. Một cuộc họp có thể giúp các bên hiểu giới hạn của nhau mà chưa nhất thiết tạo đồng thuận.
Ở cấp độ rộng hơn, các nhà đầu tư quan tâm liệu những tuyên bố về hợp tác có chuyển thành khả năng dự báo tốt hơn đối với thuế quan, hoạt động tài chính xuyên biên giới và tiếp cận thị trường. Một lời kêu gọi giảm đối đầu chỉ mang ý nghĩa kinh tế thực chất khi đi kèm bước đi cụ thể, lịch thực hiện và cơ chế giám sát.
Thương mại, công nghệ và chiến tranh là các phép thử
Lãnh đạo Trung Quốc tại APEC kêu gọi thương mại cởi mở và phản đối chủ nghĩa bảo hộ, trong khi các biện pháp kiểm soát công nghệ tiên tiến của Mỹ tiếp tục là điểm nóng. Washington viện dẫn an ninh quốc gia khi hạn chế quyền tiếp cận chip AI và năng lực tính toán; Bắc Kinh lo ngại những biện pháp này cản trở phát triển. Bất đồng đó khó thể biến mất chỉ sau một cuộc gặp cấp cao, kể cả nếu bầu không khí ngoại giao được cải thiện.
Một chủ đề khác có thể được nêu là chiến tranh Nga–Ukraine, nhưng chưa có cơ sở để cho rằng cuộc họp sẽ đưa ra thỏa thuận hòa bình. Bất kỳ tiến trình nào liên quan chủ quyền, an ninh và lãnh thổ Ukraine đều không thể thay thế việc tham gia của Kyiv cùng các bên liên quan. Các cuộc thương lượng giữa các cường quốc có thể tác động đến môi trường ngoại giao, song chưa tự động giải quyết được những khác biệt trên thực địa.
Theo AP, kế hoạch cuộc gặp cũng làm nổi bật vấn đề kiểm soát vũ khí giữa những nước sở hữu kho vũ khí hạt nhân lớn. Ở đây, thành quả thực tế có thể chỉ là tái lập kênh liên lạc, xác định phạm vi thảo luận hoặc giảm nguy cơ hiểu sai ý định. Những bước nhỏ nhưng có thể xác minh đôi khi quan trọng hơn một tuyên bố lớn thiếu cam kết.
Điều gì sẽ cho thấy hội nghị có kết quả?
Có ba dấu hiệu đáng theo dõi sau ngày 19/11: liệu các bên có công bố những nội dung thống nhất hay không; có nhóm làm việc, thời hạn hoặc cuộc gặp tiếp theo nào được lập ra; và những tuyên bố có được chuyển thành chính sách hay không. Nếu thiếu các yếu tố đó, cuộc gặp vẫn có thể hữu ích về mặt giao tiếp nhưng chưa nên được xem là đột phá.
Đối với các nền kinh tế châu Á – Thái Bình Dương, vấn đề không chỉ nằm ở quan hệ giữa Washington, Moscow và Bắc Kinh. Việc các nước lớn có duy trì những quy tắc thương mại dễ dự đoán, hạn chế áp lực buộc lựa chọn phe và bảo vệ các tuyến cung ứng hay không sẽ ảnh hưởng đến doanh nghiệp, việc làm và giá cả tiêu dùng. Những nền kinh tế nhỏ hơn cần có tiếng nói trong các quyết định tác động đến tương lai của họ.
Thông điệp của Putin mở ra một kỳ vọng ngoại giao, nhưng kết quả không thể được viết trước. Khi ba nhà lãnh đạo bước vào phòng họp, giá trị của đối thoại sẽ được đo không phải bằng bức ảnh chung, mà bằng những thay đổi có thể kiểm chứng trong cách họ xử lý bất đồng.
















