Cuộc bổ nhiệm vấp rào cản pháp lý
Theo thông tin The Times of Israel dẫn ngày 18/11, Phó tổng chưởng lý Gil Limon đã thông báo với Văn phòng Thủ tướng rằng việc trao chức Bộ trưởng Các vấn đề chiến lược cho Amir Ohana cần sự phê chuẩn của Knesset. Ohana, một chính trị gia thuộc Likud và là cựu chủ tịch cơ quan lập pháp, được truyền thông Israel đưa tin là muốn tiếp quản vị trí này sau khi mất ghế chủ tịch.
Lập luận của Limon dựa trên bối cảnh chính phủ chuyển tiếp và thời gian vị trí bộ trưởng bị bỏ trống. Sau khi Ron Dermer từ chức cuối năm 2025, bộ này không có người đứng đầu chính thức. Sự thiếu vắng kéo dài khiến chính phủ khó chứng minh rằng việc bổ nhiệm ngay lập tức là nhu cầu bất thường không thể chờ thủ tục nghị viện. Đây là đánh giá pháp lý được thông báo, chưa phải phán quyết cuối cùng của tòa án.
Knesset đổi chủ, cán cân quyền lực thay đổi
Ngày 17/11, Knesset bầu Matan Kahana, nghị sĩ đảng Yashar, làm chủ tịch với tỷ số 66 phiếu thuận và 52 phiếu chống. Việc ông thay Amir Ohana đã chuyển quyền điều hành nghị trường sang khối tìm cách thay thế chính phủ Netanyahu, dù quá trình thành lập chính phủ mới vẫn chưa kết thúc.
Kết quả này cho thấy phe đối lập có khả năng phối hợp trong một số cuộc bỏ phiếu quan trọng.
Quyền kiểm soát nghị trường có ý nghĩa thực tế: Chủ tịch Knesset ảnh hưởng tới chương trình hoạt động của cơ quan lập pháp, còn sự phê chuẩn của các nghị sĩ có thể quyết định số phận một đề xuất nhân sự. Khi đa số nghị viện không thuộc về các đồng minh của thủ tướng, con đường bổ nhiệm Ohana trở nên khó khăn hơn về mặt chính trị. Tuy nhiên, việc một khối có thể bầu chủ tịch không đồng nghĩa khối ấy đã thống nhất được liên minh cầm quyền mới.
Vì sao quy định về chính phủ chuyển tiếp quan trọng
Luật Cơ bản về Chính phủ của Israel đặt ra các quy tắc cho nội các tiếp tục điều hành sau bầu cử. Một số trường hợp thay thế bộ trưởng có cơ chế đặc biệt; tuy nhiên phạm vi áp dụng phụ thuộc vị trí cần thay, thời điểm và cách diễn giải pháp lý. Do đó, câu hỏi không đơn giản là thủ tướng có quyền bổ nhiệm hay không, mà là quyền ấy có phù hợp với trường hợp một chức vụ bỏ trống gần một năm hay không.
Tranh luận này phản ánh nguyên tắc kiểm soát quyền lực trong một nền dân chủ nghị viện. Một chính phủ chuyển tiếp cần duy trì hoạt động công vụ, nhưng những quyết định nhân sự quan trọng cũng có nguy cơ tạo ra thay đổi lâu dài trong lúc sự ủy nhiệm chính trị đang được xác lập lại. Đặt yêu cầu nghị viện tham gia có thể làm chậm quyết định, đồng thời tạo thêm tính chính danh và minh bạch.
Điều gì có thể xảy ra tiếp theo
Nếu Thủ tướng Netanyahu tiếp tục muốn bổ nhiệm Ohana, chính phủ có thể phải tìm sự ủng hộ của Knesset hoặc đưa ra căn cứ pháp lý đủ sức thuyết phục. Với tương quan hiện nay, việc đạt được đa số không hề chắc chắn. Phía được đề xuất bổ nhiệm cũng có thể lựa chọn chờ tới khi một nội các mới được thành lập và thẩm quyền nhân sự trở nên rõ ràng hơn.
Vụ việc vì thế vượt khỏi câu chuyện cá nhân của một cựu chủ tịch Quốc hội. Nó là phép thử về cách các thể chế Israel xử lý khoảng trống quyền lực trong giai đoạn chuyển giao: sự liên tục của hành pháp phải được cân bằng với quyền giám sát của lập pháp, để những quyết định quan trọng không chỉ hợp lệ về thủ tục mà còn thuyết phục được công chúng.















