Một tuần sự cố dồn dập
Theo Reuters, các sự cố liên quan đến công nghệ đã xảy ra vào mọi ngày làm việc kể từ thứ Năm tuần trước. Diễn biến chính gồm:
- Ngày 12/11: Microsoft gặp sự cố khiến nhiều dịch vụ, trong đó có email, bị gián đoạn; công ty cho biết đây là lỗi kỹ thuật, không liên quan đến tấn công mạng hay AI.
- Ngày 13/11: FAA ra lệnh dừng cất cánh toàn quốc trong 4 giờ rưỡi, khiến khoảng 12.462 chuyến bay bị hủy; cơ quan này quy lỗi cho một bộ định tuyến hỏng.
- Ngày 16/11: sự cố công nghệ của United Airlines làm khoảng 150 chuyến bay bị chậm, cùng ngày một lỗi phần mềm làm gián đoạn một số dịch vụ ngân hàng của JPMorgan Chase.
- Ngày 17/11: mạng nội bộ của NSA bị “suy giảm tạm thời”, trong khi một bản cập nhật nội bộ của Apple làm gián đoạn iCloud và Apple Pay.
Nhà Trắng trấn an, nghị sĩ hoài nghi
Phát biểu tại Manila, nơi ông dự các cuộc họp với ASEAN, ông Trump xem nhẹ các sự cố và cho rằng khi một quốc gia lớn mạnh và giàu có thì những chuyện như vậy vẫn xảy ra. Ngoại trưởng kiêm Cố vấn An ninh Quốc gia Marco Rubio thừa nhận các sự cố “gây bất an”, nhưng khẳng định chúng hoàn toàn không liên quan đến nhau và không có bằng chứng nào cho thấy do “các thế lực xấu” gây ra.
Dù vậy, sự hoài nghi vẫn lan rộng, kể cả trong hàng ngũ đảng Cộng hòa. Thượng nghị sĩ Josh Hawley nói với báo giới rằng nếu tất cả chỉ là trùng hợp thì đây là sự trùng hợp lớn nhất lịch sử. Ông Rubio thì khẳng định:
Chúng ta không bị tấn công mang tính hệ thống.
Bản vá cho lỗ hổng do AI phát hiện
NSA cho biết mạng của cơ quan này bị suy giảm tạm thời trong quá trình bảo trì định kỳ, nhưng các năng lực thiết yếu cho nhiệm vụ vẫn hoạt động. Giám đốc Tình báo Quốc gia Jay Clayton quy sự cố cho các bản vá dành cho một lỗ hổng PHP được phát hiện nhờ AI vào tháng trước, lỗ hổng có thể cho phép tin tặc chiếm quyền điều khiển máy chủ từ xa.
Theo ông Clayton, mọi tổ chức đều nhận ra đã đến lúc nâng cấp hệ thống, nhưng khi nâng cấp, không phải hệ thống nào cũng khởi động lại như mong đợi. Tờ Washington Sun đưa tin NSA và lãnh đạo Phố Wall đã nói với các nghị sĩ rằng các lỗ hổng cần khắc phục do AI tìm ra, và việc vá lỗi đã tạm thời làm quá tải hệ thống; Reuters chưa thể xác minh thông tin này. Trong khi đó, người đứng đầu FAA bác bỏ mọi suy đoán rằng AI liên quan đến lệnh dừng bay.
Cắt giảm nhân sự và biên độ an toàn mỏng dần
Ở nhiều tổ chức, cả tư nhân lẫn nhà nước, các sự cố xảy ra sau những đợt cắt giảm nhân sự. FAA từng chịu các đợt cắt giảm việc làm do tỷ phú Elon Musk thúc đẩy, và Quốc hội đã cảnh báo chương trình hiện đại hóa gấp rút của cơ quan này được tổ chức kém, có thể gây gián đoạn dịch vụ. United Airlines cho biết AI đã giúp hãng cắt giảm 4% nhân sự quản lý và dự kiến cắt thêm 4% trong năm nay; còn sự cố email của Microsoft xảy ra một tháng sau khi công ty đề nghị gói nghỉ việc tự nguyện cho một phần tư lực lượng lao động toàn cầu.
Chưa có bằng chứng cho thấy việc cắt giảm nhân sự trực tiếp gây ra sự cố, nhưng bà Liz Fong-Jones, người có 20 năm làm việc về khả năng chống chịu của phần mềm, nhận định cắt giảm khiến biên độ an toàn mỏng đi, bởi một phần sức bền của hệ thống đến từ chính những người dày dạn kinh nghiệm vận hành nó.
Hạ tầng số kết nối và mong manh
Bà Cynthia Kaiser, cựu quan chức cấp cao về an ninh mạng của FBI, cho rằng chuỗi sự cố cho thấy hạ tầng số đã kết nối sâu sắc đến mức chỉ một lỗi kỹ thuật hay một bản cập nhật phần mềm cũng có thể gây hiệu ứng dây chuyền trên các hệ thống trọng yếu. Hãng bảo hiểm Marsh cho biết khách hàng của họ báo cáo 105 sự cố mạng trong hai tuần cuối tháng 10, gấp đôi con số 48 của hai tuần cuối tháng 5.
Giới chuyên gia lo ngại các công cụ AI đang tiếp sức cho làn sóng tấn công mạng, khi tin tặc dùng AI để tiến hành hàng loạt cuộc xâm nhập cùng lúc. Nhưng AI cũng đang giúp phát hiện lỗ hổng nhanh hơn bao giờ hết, buộc các tổ chức phải vá lỗi với tốc độ chưa từng có. Câu hỏi đặt ra không chỉ là công nghệ mạnh đến đâu, mà là con người có đủ sức theo kịp nó hay không.

















