Tuyên bố trung lập trên không gian mạng và thực tế kỹ thuật phân cực
Phát biểu tại sự kiện Dịch vụ Kỹ thuật số Không gian mạng, Quốc phòng & An ninh Châu Á 2026, Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia Mohamed Khaled Nordin khẳng định nước này sẽ luôn giữ vị thế trung lập trên không gian mạng [cite: _source_0]. Ông cho rằng các mối đe dọa tấn công mạng có thể xuất phát từ các tác nhân phi nhà nước ở bất kỳ đâu và không nên chỉ nhìn nhận thuần túy dưới lăng kính đối đầu địa chính trị giữa các siêu cường [cite: _source_0].
Mặc dù vậy, các chuyên gia công nghệ nhận định sự phụ thuộc sâu sắc vào cả phần cứng lẫn phần mềm nước ngoài có thể khiến các hệ thống kỹ thuật trọng yếu của Malaysia bị tê liệt nếu căng thẳng giữa Washington và Bắc Kinh leo thang thành các lệnh trừng phạt hoặc hạn chế xuất khẩu trên diện rộng [cite: _source_0].
Sự trung lập trong chính sách đối ngoại không làm cho các hệ thống kỹ thuật số của chúng ta trở nên trung lập. Malaysia không cần chọn phe để bị đẩy về một phía.
Giáo sư Murugason R. Thangaratnam, cố vấn an ninh mạng tại Đại học Kỹ thuật và Khoa học Máy tính Malaysia, chỉ ra rằng mạng lưới viễn thông, dịch vụ đám mây và hệ thống phòng thủ của nước này đều dựa vào công nghệ của Mỹ, Trung Quốc cùng nhiều quốc gia khác [cite: _source_0].
Trên thực tế kỹ thuật, không liên kết chỉ là một khát vọng chính sách chứ chưa phải là hiện thực công nghệ [cite: _source_0].
Thế cân bằng mong manh giữa mạng 5G, điện toán đám mây và chip AI
Để tránh phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất, Malaysia đã nỗ lực phân bổ hạ tầng số: mạng 5G đầu tiên sử dụng thiết bị của tập đoàn Ericsson (Thụy Điển), trong khi mạng 5G thứ hai được hợp tác phát triển với tập đoàn ZTE và Huawei của Trung Quốc [cite: _source_0]. Tuy nhiên, việc đa dạng hóa nguồn cung không thể loại bỏ hoàn toàn các rủi ro hệ thống [cite: _source_0].
Những thách thức địa chính trị đan xen mà Malaysia đang phải đối mặt bao gồm:
Vào tháng 7, Malaysia đã phải áp dụng Giấy phép Thương mại Chiến lược đối với hoạt động xuất khẩu và quá cảnh chip AI hiệu năng cao có nguồn gốc từ Mỹ nhằm ngăn chặn nguy cơ chuyển hướng sang Trung Quốc vi phạm quy định kiểm soát xuất khẩu của Washington [cite: _source_0].
Rủi ro lớn nhất không nằm ở phần cứng mà nằm ở huyết mạch duy trì hoạt động như dịch vụ đám mây, các bản vá bảo mật và cập nhật phần mềm độc quyền vốn dễ bị gián đoạn khi lệnh trừng phạt được kích hoạt [cite: _source_0].
Chương trình đám mây chính phủ của Malaysia phụ thuộc vào bốn nhà cung cấp lớn gồm Microsoft Azure, Google Cloud, TM Cloud Alpha và AWS, dấy lên lo ngại về chủ quyền dữ liệu theo Đạo luật CLOUD của Mỹ [cite: _source_0].
Thỏa thuận hợp tác giữa Cơ quan An ninh Mạng Quốc gia Malaysia và Huawei về mật mã học và an ninh AI tiếp tục vấp phải sự cảnh báo từ Mỹ và phương Tây về các rủi ro an ninh quốc gia [cite: _source_0].
Rủi ro lớn nhất không phải là phần cứng mà là huyết mạch duy trì hoạt động của nó, chẳng hạn như dịch vụ đám mây, các bản cập nhật phần mềm và các tiêu chuẩn độc quyền.
Giới chuyên gia kết luận rằng mục tiêu tối thượng của Malaysia không phải là buộc phải chọn phe giữa Washington hay Bắc Kinh, mà là xây dựng năng lực tự chủ để đảm bảo các cơ sở hạ tầng số sống còn vẫn vận hành liên tục khi khủng hoảng siêu cường nổ ra [cite: _source_0].
