New York biến những tấm biển tàu điện ngầm cũ thành ký ức quý giá, thu hút hàng nghìn người săn tìm một phần thành phố

Ngày 8 và 9/10, khu bán hàng ngoài trời ở Brooklyn không giống một cửa hiệu đồ lưu niệm thông thường. Đồ vật đặt trước người mua từng là bộ phận của hệ thống vận tải công cộng: bảng tên ga, tay nắm, ghế trên toa tàu và những chi tiết đã được tháo xuống khi thiết bị xuống cấp hoặc được thay mới. Cơ quan vận tải Metropolitan Transportation Authority (MTA) quảng bá chúng như những món hàng không hoàn hảo nhưng giàu cá tính.

Thực tế đó khiến cách định giá trở nên đặc biệt. Theo các tường thuật tại sự kiện, biển cỡ trung bình khoảng 500 USD, biển lớn có thể vượt 1.000 USD và một ghế nhựa màu cam khoảng 900 USD. Không phải món nào cũng đắt: những chiếc MetroCard vàng quen thuộc được chào bán khoảng 6 USD. Từ bộ sưu tập lớn đến món trang trí khiêm tốn, người mua chọn một cách riêng để lưu giữ mối liên hệ với thành phố.

Nori Juba, 61 tuổi, tìm được tấm biển Grand Central gắn với những tuyến tàu ông đi hằng ngày. Theo bản tin AFP được The Straits Times đăng lại, ông thừa nhận tàu điện đã cũ và thường gây phiền toái, nhưng cũng chính những dấu vết ấy khiến đồ vật mang vẻ rất New York.

Đó không phải sự ca ngợi bất tiện; đó là cách con người gắn ký ức của mình với vật dụng bình thường.

Đạo diễn Spike Lee cũng xuất hiện, mang về tấm biển Penn Station, điểm dừng gắn với Madison Square Garden và đội bóng rổ New York Knicks ông yêu thích. Kỷ vật vì thế vượt khỏi chức năng chỉ đường. Nó nối lại những tuyến đi trong tuổi thơ, những trận đấu từng háo hức chờ đợi và cảm giác thuộc về một thành phố có bản sắc mạnh mẽ.

MTA thông báo phiên bán mở từ 9 giờ đến 14 giờ trong hai ngày, tại 23 Avenue X, Brooklyn. Khách đến trực tiếp, không đặt chỗ trước; mỗi lượt được 45 phút mua sắm. Thanh toán chỉ bằng Visa hoặc Mastercard và người mua phải tự mang hàng về. Các quy tắc này giúp phân phối lượt tham quan và giảm gánh nặng vận chuyển các vật nặng, cồng kềnh.

Bản tin địa phương Spectrum News NY1 cho biết có người xếp hàng từ đêm trước để săn bảng tên ga mong muốn. ABC7 New York ghi nhận nhiều vật phẩm đến từ các nhà ga cải tạo hay toa tàu ngừng phục vụ, trong khi số khách tại sự kiện thường ở mức vài nghìn người. Mỗi người bước vào cùng một câu chuyện khác nhau, nhưng đều phải chọn nhanh trong thời gian giới hạn.

Biển tên ga và vật dụng toa tàu tạo nên dấu ấn thị giác của mạng lưới vận tải.

Ghế đã tháo khỏi những đoàn tàu cũ trở thành đồ sưu tầm và trang trí.

MetroCard lưu dấu thời kỳ thanh toán bằng thẻ từ đang khép lại.

Từ năm 2021, hình thức cửa hàng ngắn ngày này đã trở thành hoạt động định kỳ của New York City Transit. Thay vì để toàn bộ tài sản cũ biến mất khỏi tầm mắt cộng đồng, việc bán lại cho phép vật dụng tiếp tục tồn tại trong căn hộ, phòng làm việc hoặc bộ sưu tập. Nó cũng cho thấy sự khác biệt giữa phế liệu công nghiệp và di sản đời sống: giá trị cảm xúc đôi khi không hiện lên trên sổ kế toán.

Tuy vậy, bán kỷ vật không thay thế nhiệm vụ duy trì tàu chạy đúng giờ, dễ tiếp cận và an toàn. Bảo tồn một phần vật dụng cũ cần song hành với đầu tư cho chất lượng dịch vụ hiện tại. Khi làm được cả hai, thành phố có thể nâng cấp hạ tầng mà không phải xóa sạch những dấu tích giúp nhiều thế hệ nhận ra mình trong lịch sử chung.