Gương mặt CEO nổi bật của kỷ nguyên AI
Theo AFP, ông Stephen Henriques, nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Lãnh đạo Điều hành Yale, xếp Amodei cùng nhóm với Sam Altman của OpenAI hay những tên tuổi kinh tế truyền thống như Jamie Dimon và Bernard Arnault, gọi ông là một trong những CEO được nhận diện rộng rãi nhất hiện nay. Sinh ra tại San Francisco, Amodei đã đưa Anthropic từ một công ty khởi nghiệp thành đối thủ hàng đầu trong cuộc đua AI chỉ trong khoảng 5 năm.
Phong cách của ông, từ ngoại hình giản dị đến thái độ thân thiện, khác hẳn hình ảnh giám đốc điều hành điển hình. Điều đó vừa cuốn hút vừa khiến các ông trùm đầu tư mạo hiểm và vòng thân cận của Tổng thống Donald Trump khó chịu, khi họ cho rằng những cảnh báo của ông về hiểm họa AI mang màu sắc bi quan thái quá.
“Tôi nghĩ ông ấy là một trong những huyền thoại lớn của giới công nghệ và kinh doanh.” — Alex Karp
Từ vật lý, sinh học đến trí tuệ nhân tạo
Hành trình của Amodei trải qua nhiều ngành khoa học trước khi đến với AI. Những dấu mốc chính gồm:
- Được đào tạo về vật lý, ông chuyển sang sinh học khi làm tiến sĩ tại Đại học Princeton cuối thập niên 2000; người hướng dẫn Michael Berry nhớ ông là người lý tưởng, muốn giải những bài toán lớn và học kỹ năng để một ngày có thể chữa nhiều bệnh.
- Sau Princeton, ông làm nghiên cứu sau tiến sĩ về phân tích protein tại Đại học Stanford, đúng lúc AI có những bước tiến lớn với các công trình của Geoffrey Hinton.
- Ông lần lượt làm việc tại Baidu, Google rồi OpenAI, trước khi rời OpenAI vì bất đồng chiến lược, cho rằng an toàn AI ở đó bị xem nhẹ, và đồng sáng lập Anthropic.
Không phải ai cũng nhớ về ông giống nhau. Ông Olivier Marre, từng làm việc cùng Amodei tại Princeton và nay là giám đốc nghiên cứu tại Viện INSERM của Pháp, cho biết không thấy ở ông một cuộc truy cầu đạo đức mạnh mẽ, mà là người tham vọng, muốn thành công và được công nhận, nhưng không quá mức hay chèn ép người khác.
Một nhân chứng giấu tên cho rằng bước ngoặt là khi ông quan tâm đến AI và phong trào Vị tha Hiệu quả; tuy nhiên Anthropic khẳng định ông nhiều lần nói không tự coi mình thuộc cộng đồng này.
Cuộc đối đầu với Lầu Năm Góc
Đầu năm 2026, Anthropic và Bộ Quốc phòng Mỹ bất đồng về hợp đồng cho phép quân đội dùng AI của công ty cho “mọi mục đích hợp pháp”. Ông Amodei kiên quyết không cho phép công nghệ được dùng để giám sát hàng loạt người dân Mỹ hay cho vũ khí hoàn toàn tự động. Lầu Năm Góc sau đó xếp Anthropic vào danh sách “rủi ro chuỗi cung ứng”, chính quyền yêu cầu các cơ quan ngừng dùng Claude, và công ty đã khởi kiện.
Thứ trưởng Quốc phòng Emil Michael gọi ông là kẻ nói dối có “phức cảm thần thánh”, trong khi nhiều nhân viên của Google và OpenAI lên tiếng ủng hộ Anthropic. Theo AP, vụ việc giúp củng cố danh tiếng của công ty, nhưng cũng có chuyên gia chỉ trích rằng chính các hãng AI đã từng quảng bá năng lực công nghệ của mình, góp phần đưa AI vào những nhiệm vụ rủi ro cao của chính phủ.
Nhà nhân văn hay nhà chiến lược khéo léo?
Hai cách nhìn về Amodei vẫn song song tồn tại. Một bên thấy ở ông một nhà nhân văn lo lắng thật sự cho tác động xã hội của AI, có khả năng quy tụ những nhà nghiên cứu giỏi nhất thế giới vào các dự án có thể thay đổi lịch sử. Bên kia mô tả một nhà điều hành khéo léo, sẵn sàng khai thác nỗi sợ tập thể về công nghệ để phục vụ lợi ích của Anthropic.
Cuối tuần qua, chương trình hài “Saturday Night Live” thậm chí dựng tiểu phẩm khắc họa ông như một nhân vật day dứt, khó che giấu nỗi lo âu về AI. Ông Henriques nhận xét người ta đang thấy một cuộc giằng co nội tâm trong suy nghĩ của Amodei về AI, điều đáng khích lệ, nhưng cũng không loại trừ khả năng có những chiến lược tiếp thị ẩn trong đó.
