Một đề cập đáng chú ý nhưng thiếu chi tiết
Phát biểu của Donald Trump xác nhận bán đảo Triều Tiên có mặt trong chương trình cuộc gặp ngày 19/11 bên lề diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương tại Shenzhen. Tuy nhiên, ông không giải thích cụ thể những nguy cơ nào đã được đề cập, liệu có đề xuất mới hay ba chính phủ có thống nhất bước đi tiếp theo. Vì vậy, điều có thể khẳng định là chủ đề đã được thảo luận, chứ chưa phải một kết quả đàm phán.
Trước đó, đài CCTV của Trung Quốc cũng liệt kê tình hình bán đảo Triều Tiên bên cạnh Ukraine, Trung Đông và vấn đề không phổ biến vũ khí hạt nhân. Bản tường thuật ấy không đi sâu vào nội dung. Trong ngoại giao Đông Bắc Á, sự khác biệt giữa ghi nhận vấn đề và đạt được đồng thuận đặc biệt quan trọng, bởi mỗi quốc gia có những ưu tiên an ninh riêng.
Tuyên bố chung và khoảng trống đáng chú ý
Sau hội nghị, ba nhà lãnh đạo công bố tuyên bố chung bốn điểm, trong đó nhất trí thúc đẩy đối thoại nhằm giảm rủi ro hạt nhân và ngăn chặn phổ biến vũ khí hạt nhân. Theo Yonhap, văn kiện còn đề cập Liên Hợp Quốc, an ninh năng lượng và các nguyên tắc liên quan đến định chế pháp lý quốc tế.
Các bên nhấn mạnh rằng chiến tranh hạt nhân không thể có bên thắng cuộc và không bao giờ được xảy ra.
Dù vậy, tuyên bố không nêu đích danh chương trình hạt nhân của North Korea hoặc mục tiêu phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên. Điều đó để ngỏ câu hỏi liệu Washington, Beijing và Moscow có chung cách nhìn về mối đe dọa cũng như phương án xử lý hay không. Cam kết đối thoại là tín hiệu ngoại giao, chưa phải thỏa thuận giải trừ, cơ chế kiểm chứng hay bảo đảm an ninh.
Lợi ích của Seoul trong các quyết định lớn
Bán đảo Triều Tiên nằm giữa nhiều ưu tiên chiến lược cạnh tranh. Mỹ có quan hệ đồng minh an ninh với South Korea, còn Trung Quốc và Nga có những lợi ích và kênh ảnh hưởng riêng đối với Pyongyang. Sự phối hợp của ba cường quốc có thể tạo tác động lớn, nhưng khác biệt lập trường cũng khiến việc đạt đồng thuận bền vững trở nên khó khăn. Ý nghĩa biểu tượng của cuộc gặp không thể thay thế vai trò của những quốc gia trực tiếp chịu tác động.
Đối với Seoul, minh bạch và tham vấn có giá trị không kém việc vấn đề an ninh của mình được đưa ra tại hội nghị cấp cao. Giới quan sát sẽ theo dõi các cuộc tiếp xúc ở cấp chuyên viên, kênh ngoại giao xác định rõ hoặc sáng kiến quản lý khủng hoảng. Không thể suy ra những kết quả ấy chỉ từ tuyên bố ngắn của Donald Trump. Khi chưa có nội dung triển khai, gọi hội nghị là bước đột phá sẽ là quá sớm.
Ukraine và phép thử ngoại giao rộng hơn
Donald Trump nhắc đến bán đảo Triều Tiên trong cùng câu nói về nỗ lực chấm dứt chết chóc tại Ukraine. Cách đặt vấn đề cho thấy đây là diễn đàn thảo luận nhiều cuộc khủng hoảng quốc tế, không phải vòng đàm phán chuyên biệt về Triều Tiên. Reuters và The Guardian đều ghi nhận tính chất đặc biệt của cuộc gặp, đồng thời lưu ý giới hạn của ngoại giao dựa vào quan hệ cá nhân và việc chưa có đột phá đối với các bất đồng cốt lõi.
Đối thoại giữa những cường quốc sở hữu vũ khí hạt nhân có thể giảm hiểu lầm và mở kênh liên lạc trong tình huống nguy hiểm. Nhưng một tuyên bố chung mang tính nguyên tắc cũng có thể che lấp những khác biệt chưa được xử lý. Thước đo quan trọng sẽ là khả năng chuyển ngôn từ thành sáng kiến cụ thể và dành chỗ thích đáng cho lợi ích của South Korea cùng các bên liên quan.














