Đổi người, khó đổi hướng
Theo các nhà phân tích, học thuyết an ninh của Israel hiện dựa trên ba trụ cột, được định hình sau những cú sốc liên tiếp kể từ năm 2023:
- Làm suy yếu triệt để Iran, đối thủ chính trong khu vực.
- Duy trì các vùng đệm bên ngoài biên giới.
- Sử dụng sức mạnh quân sự để răn đe kẻ thù.
Khác biệt thực sự giữa các phe nằm ở mức độ: Israel tiến hành chiến tranh quyết liệt đến đâu, mở rộng khu định cư ở Bờ Tây tới mức nào và liệu có nhà lãnh đạo nào chọn con đường ngoại giao. Ông Aviv Bushinsky, cựu cố vấn của ông Netanyahu, cho rằng nếu tái đắc cử, ông Netanyahu sẽ tiếp tục mở rộng định cư và các cuộc chiến với Iran, Hamas, Hezbollah.
Những gì bạn thấy bây giờ cũng là những gì bạn sẽ thấy sau bầu cử, thậm chí có thể còn quyết liệt hơn.
Một cuộc đua sít sao
Cuộc bầu cử là cuộc đối đầu giữa đảng Likud cánh hữu của ông Netanyahu cùng các đồng minh dân tộc chủ nghĩa cực đoan với phe đối lập do đảng Yashar của ông Gadi Eisenkot, cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội giai đoạn 2015 – 2019, dẫn đầu. Các cuộc thăm dò cho kết quả trái chiều: Kênh 12 dự báo Yashar giành 23 ghế, nhiều hơn 20 ghế của Likud, trong khi Kênh 14 – vốn ủng hộ ông Netanyahu – cho Likud 29 ghế và liên minh cầm quyền đạt đúng 61 ghế cần thiết.
Trang tổng hợp “Israel Votes 2026” ước tính khối của ông Netanyahu đạt khoảng 54 ghế, phe đối lập Do Thái khoảng 49 ghế trong Quốc hội 120 ghế.
Hôm Chủ nhật, ông Netanyahu tuyên bố Israel phải ưu tiên “ngăn chặn và tấn công thay vì kiềm chế và phòng thủ”, kể cả các đòn đánh phủ đầu, đồng thời xây dựng Israel thành cường quốc khu vực và tối đa hóa sự tự chủ về vũ khí. Về phần mình, ông Eisenkot cáo buộc ông Netanyahu né tránh trách nhiệm về những thất bại dẫn tới ngày 7/10, nhưng cũng theo đuổi lập trường an ninh cứng rắn.
Câu hỏi Palestine
Nhà phân tích người Palestine Ghassan al-Khatib cho rằng không có triển vọng thay đổi căn bản trong chính sách với người Palestine, khi các đảng Israel cạnh tranh để thể hiện lập trường cứng rắn hơn trong bối cảnh dư luận ngả mạnh sang cánh hữu. Một chính phủ đối lập có thể kiềm chế phần nào bạo lực của người định cư hoặc mở rộng định cư kín tiếng hơn, nhưng đó chỉ là thay đổi về phong cách.
“Bản chất chính sách vẫn như cũ: không với nhà nước Palestine và có với việc mở rộng định cư. Về điều này, tất cả đều đồng thuận.” – Ghassan al-Khatib
Một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết Washington không ủng hộ Israel sáp nhập Bờ Tây và cho rằng một Bờ Tây ổn định giúp Israel an toàn. Ông Joost Hiltermann của Nhóm Khủng hoảng Quốc tế cảnh báo bạo lực định cư gia tăng, sự bức xúc của người Palestine và việc thiếu “chân trời chính trị” đã tạo nên điều kiện dễ bùng nổ, nơi chỉ một mồi lửa nhỏ cũng có thể châm ngòi cho cuộc nổi dậy rộng lớn hơn.
Iran – trục xoay của an ninh khu vực
Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump ca ngợi ông Netanyahu là “thủ tướng chiến binh vĩ đại” củng cố kỳ vọng rằng nhà lãnh đạo Israel sẽ tìm cách hoàn tất chiến dịch chống Tehran nếu giữ được quyền lực. Ông Netanyahu đã nói rõ tham vọng không chỉ dừng ở kiềm chế mà là lật đổ giới lãnh đạo giáo sĩ ở Iran, gọi đó là “cái đầu của con bạch tuộc độc”.
Chỉ có một cách để loại bỏ mối đe dọa này một lần và mãi mãi: lật đổ chế độ ở Iran.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia nghi ngờ rằng bất cứ điều gì ngoài một cuộc tấn công trên bộ của Mỹ và Israel có thể buộc Tehran từ bỏ những lợi ích an ninh cốt lõi. Ông Michael Young của Trung tâm Trung Đông Carnegie gọi đây là “vũng lầy” và cho rằng Iran có thể trụ lâu hơn ông Trump; mạng lưới đồng minh của Iran vẫn tồn tại và xung đột thậm chí có thể khiến Tehran quyết tâm theo đuổi khả năng răn đe hạt nhân. Các nước vùng Vịnh rơi vào thế khó: phản đối chính sách bành trướng của ông Netanyahu nhưng vẫn muốn ảnh hưởng của Iran bị kiềm chế.
Nếu vai trò của Iran không bị kiềm chế, khu vực có thể đang hướng tới 50 năm bá quyền của Iran.
