Từ một ứng viên Knesset đến cuộc tranh luận xã hội
Những cáo buộc xuất hiện từ năm 2019
Jafar Farah, 59 tuổi, là một nhà hoạt động nhân quyền nổi tiếng ở Haifa và từng được Hadash lựa chọn vào vị trí cao trong danh sách ứng viên Knesset. Theo Haaretz và The Times of Israel, các tổ chức Women Against Violence và Assiwar - The Feminist Arab Movement cho biết họ đã nhận sáu lời khai trực tiếp liên quan đến cáo buộc quấy rối tình dục và lạm dụng quyền lực từ năm 2019. Haaretz sau đó đưa tin Hadash còn nhận thêm một khiếu nại khác.
Các cáo buộc trải rộng từ những hành vi mà nhóm xem xét của Hadash cho rằng có thể gây tranh luận về cách diễn giải đến những mô tả nghiêm trọng hơn về tiếp xúc thể chất. Danh tính và chi tiết lời khai phần lớn không được công bố vì những người phụ nữ liên quan yêu cầu giữ kín. Đây là lý do cần phân biệt rõ giữa việc báo chí ghi nhận sự tồn tại của cáo buộc và việc xác định trách nhiệm pháp lý.
Farah hoàn toàn bác bỏ các cáo buộc. Ông cho rằng việc những thông tin cũ xuất hiện trở lại vào thời điểm bầu cử đặt ra nghi vấn về động cơ chính trị, đồng thời nói mình chưa được tiếp cận đầy đủ với các khiếu nại. Ông cũng từng bày tỏ tiếc nuối nếu bất kỳ hành vi nào của mình vô tình khiến người khác cảm thấy tổn thương.
Hadash đứng trước bài toán thủ tục và trách nhiệm
Không phải tòa án nhưng không thể im lặng
Hadash thành lập một nhóm đặc biệt để xem xét vấn đề. Theo các báo cáo, nhóm này nhấn mạnh rằng họ không phải cơ quan điều tra và không có thẩm quyền quyết định cáo buộc đúng hay sai.
Nhiệm vụ của họ là đánh giá cách đảng nên phản ứng về mặt chính trị, đạo đức và tổ chức. Tháng 8, nhóm đề nghị Farah rút ứng cử, nhưng ông ban đầu từ chối.
Tranh luận trở nên căng thẳng khi các tổ chức phụ nữ công khai nói về những lời khai mà họ nhận được. Hadash vừa phải đối diện yêu cầu bảo vệ phụ nữ lên tiếng, vừa phải tránh biến một quy trình nội bộ thành phán quyết hình sự. Đây là một tình thế khó với mọi tổ chức: im lặng có thể bị hiểu là dung túng, nhưng kết luận khi chưa điều tra độc lập cũng có thể làm tổn hại nguyên tắc công bằng.
"Một xã hội trưởng thành phải có chỗ cho cả tiếng nói của người tố cáo và quyền được xét xử công bằng của người bị cáo buộc." - QMVN
Ngày 4/9, Farah thông báo rút khỏi danh sách tranh cử, nói quyết định xuất phát từ trách nhiệm và mong muốn bảo vệ Joint List khỏi những nỗ lực lợi dụng vụ việc. Ông tiếp tục bác bỏ cáo buộc. Một ngày sau, Hadash lựa chọn Samir Abu Zaid thay thế vị trí của ông trong danh sách liên minh.
Điều thay đổi nằm ở tiếng nói của phụ nữ
Phá vỡ một văn hóa im lặng lâu đời
Bài chuyên đề của Haaretz đặt vụ việc trong một chuyển động xã hội rộng hơn. Các nhà hoạt động nữ quyền Arab cho rằng trong nhiều năm, phụ nữ tố cáo quấy rối hoặc bạo lực tình dục có thể phải đối mặt với áp lực gia đình, danh dự cộng đồng, lo ngại bị kỳ thị và nỗi sợ gây tổn hại cho tổ chức hay phong trào chính trị mà họ cùng thuộc về.
Những áp lực ấy không chỉ tồn tại trong xã hội Arab và cũng không nên được mô tả như đặc điểm của một cộng đồng duy nhất. Phong trào #MeToo ở nhiều quốc gia cho thấy quyền lực, danh tiếng và sự phụ thuộc nghề nghiệp có thể khiến người bị quấy rối im lặng ở mọi xã hội. Tuy nhiên, các nhà hoạt động được Haaretz phỏng vấn cho rằng sự thay đổi trong cộng đồng Arab ở Israel đang diễn ra rõ rệt khi phụ nữ trẻ và các tổ chức nữ quyền sẵn sàng đặt câu hỏi với cả những nhân vật được coi là tiến bộ.
Điều này đặc biệt nhạy cảm đối với Hadash, một đảng cánh tả nhấn mạnh bình đẳng, quyền thiểu số và công bằng xã hội. Khi một tổ chức xây dựng căn tính chính trị trên những giá trị tiến bộ, cách tổ chức đó phản ứng với cáo buộc liên quan đến chính người của mình trở thành thước đo về tính nhất quán giữa nguyên tắc và thực hành.
Từ khủng hoảng cá nhân đến cơ hội xây dựng thể chế
Cơ chế đáng tin cậy quan trọng hơn phe phái
Một xã hội thay đổi không chỉ vì có nhiều người lên tiếng hơn. Thay đổi bền vững đòi hỏi nơi tiếp nhận khiếu nại an toàn, chuyên gia độc lập, quy trình bảo mật, hỗ trợ tâm lý và pháp lý, cùng những nguyên tắc rõ ràng về xung đột lợi ích. Các đảng chính trị, trường học, tổ chức xã hội và nơi làm việc đều cần cơ chế để người bị ảnh hưởng không phải lựa chọn giữa im lặng và một cuộc đối đầu công khai đầy rủi ro.
Đồng thời, trách nhiệm xã hội không nên xóa bỏ nguyên tắc suy đoán vô tội. Cáo buộc phải được xem xét nghiêm túc, nhưng việc xác định hành vi phạm pháp thuộc về những quy trình điều tra và tư pháp có thẩm quyền. Giữa hai cực phủ nhận mọi lời tố cáo và mặc nhiên coi cáo buộc là kết luận, vẫn có một con đường có trách nhiệm: lắng nghe, bảo vệ, kiểm tra chứng cứ và bảo đảm quyền phản hồi.
Vụ Farah vì thế có thể được nhớ đến không chỉ bởi một ứng viên rút khỏi cuộc đua. Nó còn có thể đánh dấu thời điểm các tổ chức Arab ở Israel phải xây dựng chuẩn mực rõ hơn về quyền lực, giới và trách nhiệm. Khi phụ nữ có thể lên tiếng mà không bị cô lập, và người bị cáo buộc được đánh giá bằng một quy trình công bằng, xã hội có cơ hội tiến về phía trước mà không phải hy sinh sự thật cho bất kỳ phe nào.















