Lời cảnh báo từ Bangkok
Theo Reuters, trước các đại biểu tham dự hội nghị IMF và Ngân hàng Thế giới, ông Tharman Shanmugaratnam nhấn mạnh rằng các chính phủ cần hành động sớm trước tác động của AI lên thị trường lao động dành cho người trẻ.
Có một vấn đề cụ thể mà chúng ta phải giải quyết rất sớm, đó là nấc thang đầu tiên của việc làm – công việc đầu tiên sau khi tốt nghiệp – đang có nhu cầu ít đi.
Với hàng triệu sinh viên trên khắp thế giới, công việc đầu tiên không chỉ là nguồn thu nhập, mà là nơi tích lũy kinh nghiệm, kỹ năng và các mối quan hệ – nền móng cho cả sự nghiệp về sau.
Bằng chứng đã rõ ràng
Theo ông Tharman, xu hướng này không còn là dự đoán mà đã hiện hữu trong dữ liệu.
Bằng chứng đã rất rõ ràng, rõ nhất ở những lĩnh vực chịu tác động mạnh nhất từ AI.
Nhận định này phù hợp với một nghiên cứu của Đại học Stanford công bố năm 2025, cho thấy việc làm của lao động từ 22 đến 25 tuổi trong các nghề dễ bị AI tác động nhất đã giảm tương đối khoảng 13%.
Cùng ngày, Tổng Giám đốc IMF Kristalina Georgieva ước tính về lâu dài AI có thể khiến 40% việc làm được tăng cường, hạ cấp hoặc bị xóa bỏ, và đã có 10% việc làm ở Mỹ đòi hỏi kỹ năng AI.
Nguy cơ “phân kỳ mới”
Ông Tharman cảnh báo thế giới cần tránh để AI tạo ra một “sự phân kỳ mới” giữa các nền kinh tế đang phát triển và phát triển. Tại hội nghị, các nhà lãnh đạo đã gợi mở một số hướng đi:
- Dùng AI để tạo ra việc làm tốt, thay vì chỉ cắt giảm chi phí lao động.
- Ưu tiên những công việc con người làm tốt và giúp họ tiếp tục thăng tiến trên nấc thang sự nghiệp.
- Phát triển “AI nhỏ”, chi phí thấp, phục vụ nông nghiệp, y tế, giáo dục ở các thị trường mới nổi, như đề xuất của Ngân hàng Thế giới.
Thông điệp chung là AI không tự định đoạt tương lai của việc làm; chính sách và lựa chọn của con người mới là yếu tố quyết định.
