Đám cháy Tai Po và hậu quả nghiêm trọng
Vào ngày 26/11 năm ngoái, một đám cháy lớn đã bao trùm bảy trong tám tòa nhà của khu chung cư Wang Fuk Court tại Tai Po, khiến 168 người thiệt mạng và gần 5.000 cư dân mất nhà. Đây được xem là vụ cháy kinh hoàng nhất trong nhiều thập kỷ tại Hồng Kông. Cuộc điều tra sau đó tập trung vào nghi vấn thông đồng đấu thầu trong dự án bảo trì trị giá 336 triệu HKD (tương đương 43 triệu USD) đang diễn ra khi vụ cháy xảy ra.
Vật liệu kém chất lượng được sử dụng trong quá trình tu sửa được xác định là nguyên nhân khiến đám cháy lan nhanh chóng. Cơ quan cạnh tranh cũng đã phát hiện ít nhất hai nhóm lợi ích có liên quan đến hành vi thông đồng trong đấu thầu.
Sửa đổi luật pháp để ngăn ngừa thông đồng đấu thầu
Ủy ban Cạnh tranh Hồng Kông cho biết họ dự kiến sẽ trình đề xuất hình sự hóa hành vi thông đồng đấu thầu vào tháng 9 tới, nhằm mở đường cho việc thông qua sửa đổi luật vào cuối năm nay. Hệ thống pháp lý mới có thể áp dụng chế độ kép, kết hợp giữa biện pháp dân sự và hình sự để điều chỉnh các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, thay thế hệ thống hiện tại chỉ xử phạt bằng tiền.
Bên cạnh đó, chính phủ cũng lên kế hoạch sửa đổi Luật Quản lý Tòa nhà nhằm giới hạn số lượng ủy quyền mà một cá nhân có thể nắm giữ và thiết lập hệ thống biểu quyết có tỷ lệ dự họp càng cao khi chi phí dự án tăng lên. Chính việc sử dụng nhiều ủy quyền đã góp phần khiến cuộc bầu chọn nhà thầu sửa chữa rơi vào tay nhóm Prestige Construction and Engineering với mức giá cao nhất.
Thắt chặt an toàn cháy nổ và trách nhiệm quản lý
Cuộc điều tra với 30 phiên xét xử kéo dài 5 tháng đã tiết lộ nhiều sai phạm, trong đó có việc sử dụng vật liệu không chống cháy như lưới giàn giáo và tấm polyfoam, tháo gỡ cửa sổ chống cháy tại cầu thang thoát hiểm và việc tắt hệ thống báo cháy khiến lửa lan nhanh. Bộ An ninh dự kiến sẽ trình sửa đổi luật Phòng cháy chữa cháy và các quy định phụ trợ trong năm nay, bao gồm việc áp dụng cơ chế phê duyệt trước đối với các đợt ngừng hoạt động lớn của hệ thống chữa cháy, giao trách nhiệm pháp lý cho các công ty quản lý tòa nhà và tăng mức xử phạt các vi phạm về an toàn cháy nổ.
Luật sư dẫn đầu ủy ban điều tra, Victor Dawes SC, đề xuất nhiều khuyến nghị nhằm khắc phục các lỗ hổng, như yêu cầu sửa chữa mặt ngoài các tòa nhà phải tiến hành theo từng giai đoạn, áp dụng quy định về các giếng sáng nửa kín tạo hiệu ứng ống khói giống như giếng đứng trong tòa nhà, cấm các công trình tạm có vật liệu dễ cháy. Ông còn đề nghị xác minh ủy quyền phải trở thành nhiệm vụ pháp lý của các công ty quản lý bất động sản và xây dựng hệ thống bầu chọn kỹ thuật số tập trung, có hỗ trợ pháp lý, dành cho các dự án sửa chữa tư nhân vượt ngưỡng chi phí nhất định.
Phản ứng và quan điểm từ các chuyên gia, ngành xây dựng
Lawrence Ng San-wa, Chủ tịch danh dự Hiệp hội Nhà thầu phụ xây dựng Hồng Kông, cho rằng các tiêu chuẩn an toàn cháy nghiêm ngặt hơn sẽ không đẩy gánh nặng tài chính lên chủ nhà bởi chi phí tăng thêm chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng ngân sách. Ông cũng hoan nghênh việc chính quyền quyết liệt chống hành vi thông đồng đấu thầu để thúc đẩy thị trường lành mạnh hơn, mở rộng cơ hội cho các nhà thầu và mang lại lợi ích chung cho ngành xây dựng.
Yêu cầu minh bạch và trách nhiệm giải trình của chính quyền
Trưởng đặc khu Hồng Kông, John Lee Ka-chiu, nhiều lần khẳng định quá trình xử lý trách nhiệm liên quan diễn ra khách quan, cân bằng và dựa trên thực tế, sẽ được tiến hành sau khi ủy ban điều tra kết thúc cuộc làm việc. Tuy nhiên, ủy ban này đã chỉ đích danh bốn cơ quan chính phủ gồm Sở phòng cháy chữa cháy, Sở xây dựng, Sở lao động và Đơn vị kiểm tra độc lập của Cục nhà ở không chú ý đầy đủ đến nguy cơ cháy trong giai đoạn chuẩn bị.
Chính quyền thừa nhận tồn tại các vấn đề hệ thống trong giám sát và quản lý dẫn tới việc không phát hiện kịp thời các hành vi sai phạm của các đơn vị thi công và phòng cháy chữa cháy, nhưng cho rằng trách nhiệm chính thuộc về các nhà thầu thi công. John Burns, giáo sư Danh dự ngành chính trị và quản lý công thuộc Đại học Hồng Kông, nhấn mạnh ủy ban nên điểm tên những cá nhân chịu trách nhiệm để đảm bảo tính minh bạch và khuyến khích công bố kết quả điều tra nội bộ do quan tâm rộng rãi của dư luận.
Lau Siu-kai, chuyên gia tư vấn của Viện nghiên cứu bán chính thức Hiệp hội Hồng Kông và Macau, tin rằng sẽ có các quan chức cấp cao bị kỷ luật, không thể chỉ xử lý cấp trung hoặc cấp thấp. Ông nhấn mạnh cần có đánh giá tổng thể về mối liên kết giữa các cơ quan để xác định điểm yếu là do cá nhân hay lỗi hệ thống.
Nhà lập pháp tiền nhiệm Michael Tien Puk-sun nhấn mạnh ủy ban nên làm rõ vai trò và trách nhiệm của từng bộ phận, đồng thời cho rằng những quan chức cấp trên trưởng các cơ quan phải chịu trách nhiệm chính. Ông cảnh báo nếu chỉ trừng phạt những người cấp dưới sẽ khiến dư luận phản ứng mạnh mẽ, đồng thời cho rằng trách nhiệm cuối cùng thuộc về các phó thư ký bộ ngành, vì sự thiếu phối hợp giữa các đơn vị trong cuộc điều tra đã được phơi bày.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Chính quyền Hồng Kông sẽ hình sự hóa hành vi thông đồng đấu thầu để nâng cao răn đe pháp lý.
- Luật an toàn cháy nổ và quản lý tòa nhà sẽ được sửa đổi toàn diện sau vụ cháy Tai Po.
- Các biện pháp mới kiểm soát số lượng ủy quyền và nâng cao tiêu chí biểu quyết nhằm ngăn chặn lũng đoạn đấu thầu.
- Ủy ban điều tra chỉ ra bốn cơ quan chính phủ thiếu trách nhiệm trước nguy cơ cháy nổ gây hậu quả nghiêm trọng.
- Trách nhiệm của quan chức cấp cao trong vụ việc dự kiến được làm rõ và xử lý công khai nhằm tạo sự minh bạch.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.













