Vì sao 26 cuộc bầu chọn Thư ký bang ở Mỹ tháng 11 này quan trọng hơn bao giờ hết giữa cuộc giằng co quyền tổ chức bầu cử

Ở phần lớn các bang, Thư ký bang là quan chức phụ trách bầu cử cao nhất, dù quyền hạn cụ thể khác nhau. Họ có thể giám sát đăng ký cử tri, hướng dẫn quan chức bầu cử địa phương, giám sát quy trình bỏ phiếu và ở nhiều bang tham gia chứng nhận kết quả. Một Thư ký bang không thể tự ý thay đổi kết quả bầu cử, nhưng có ảnh hưởng đáng kể trước, trong và sau ngày bỏ phiếu.

Sau cuộc bầu cử năm 2020, các Thư ký bang ở Arizona, Georgia và Michigan bị cuốn vào những cuộc chiến về kết quả, chứng nhận và các cáo buộc sai sự thật về gian lận trên diện rộng. Mỹ cũng khác thường so với nhiều nền dân chủ khi các quan chức bầu cử thường được chọn qua bầu cử mang tính đảng phái, dù nghiên cứu cho thấy họ nhìn chung vẫn điều hành bầu cử một cách công tâm.

Trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2022, 13 ứng viên phủ nhận kết quả bầu cử 2020 đã lọt vào vòng tổng tuyển cử cho vị trí này, nhưng chỉ ba người thắng. Năm nay, theo tổ chức States United Democracy Center, con số đó giảm xuống còn bảy.

Tổ chức này định nghĩa người phủ nhận bầu cử là người lan truyền tuyên bố sai rằng ông Trump thắng năm 2020, từ chối chứng nhận kết quả hợp pháp hoặc tìm cách lật ngược kết quả.

Tuy nhiên, theo giáo sư Thom Reilly, sự sụt giảm này không có nghĩa tranh chấp quanh việc điều hành bầu cử đang lắng xuống. Cuộc đấu tranh đã chuyển sang giai đoạn khác: tranh chấp về quyền tổ chức bầu cử mà Hiến pháp trao cho các bang, không phải chính phủ liên bang.

Chính quyền Trump đã tìm cách mở rộng vai trò liên bang trong nhiều khâu của bầu cử, với lập luận nhằm tăng cường tính toàn vẹn và ngăn người không có quốc tịch bỏ phiếu. Diễn biến chính gồm:

Chính quyền cũng không thành công trong việc thúc đẩy Quốc hội thông qua Đạo luật SAVE America, vốn yêu cầu giấy tờ chứng minh quốc tịch để đăng ký bỏ phiếu bầu cử liên bang. Các phán quyết cho thấy tòa án đang đóng vai trò trọng tài quan trọng trong cuộc giằng co giữa liên bang và tiểu bang.

Những người đắc cử năm nay có thể sớm phải quyết định cách bang mình phản ứng trước các nỗ lực của Washington. Có nên cung cấp cho liên bang toàn bộ hồ sơ cử tri chứa thông tin nhạy cảm? Ứng xử thế nào với cơ sở dữ liệu quốc tịch do liên bang lập? Điều gì xảy ra khi chỉ thị của tổng thống mâu thuẫn với luật bầu cử của bang? Câu trả lời có thể rất khác nhau giữa các bang.

Họ cũng có thể phải giải quyết các thách thức pháp lý về tư cách cử tri, quy trình bầu cử và kết quả, thậm chí bảo vệ hoặc chứng nhận những kết quả bị tranh chấp, kéo dài tới cuộc bầu cử tổng thống năm 2028.