Năm năm sau lũ lụt: Ahrtal vẫn là công trường xây dựng lớn nhất nước Đức

Vào ngày 14/7/2021, khi mực nước ở Altenahr bất ngờ tăng vọt tới 5,5 mét, những người có mặt tại hiện trường như bà Cornelia Weigand - khi đó là thị trưởng 55 tuổi của Altenahr - không thể tin vào mắt mình. Sau khi nhận định tình hình nghiêm trọng cùng đội cứu hỏa, bà đã báo cáo lên ban quản lý cấp huyện để ban bố tình trạng khẩn cấp và huy động trực thăng cứu trợ, nhưng đề nghị này ban đầu bị từ chối do thiếu thông tin đầy đủ.

Chỉ trong những giờ tiếp theo, nước lũ tràn vào nhà dân, khiến nhiều người phải trèo lên nóc nhà cầu cứu. Toàn bộ hệ thống liên lạc sụp đổ trong bóng tối đặc quánh của đêm hôm đó, khiến việc cứu hộ gặp nhiều khó khăn. Thảm họa này đã cướp đi sinh mạng của 180 người, trong đó riêng tại khu vực Ahrtal có 135 trường hợp tử vong và một người hiện vẫn đang mất tích. Có hơn 700 người bị thương và gần 17.000 người mất toàn bộ tài sản, nhiều gia đình không còn nhà cửa để trở về.

Thảm họa này được xem là một trong những trận lũ nghiêm trọng nhất từng xảy ra tại châu Âu trong thế kỷ 21, với tổng thiệt hại được ước tính khoảng 33 tỷ euro. Gần 9.000 công trình bị phá hủy hoặc hư hại nghiêm trọng, tác động sâu rộng đến cư dân và kinh tế địa phương.

Ảnh hưởng của thảm họa đã khiến bà Weigand dành trọn tâm trí và sự nghiệp cho công tác tái thiết vùng Ahrtal. Sau khi đảm nhiệm chức vụ thị trưởng, bà quyết định ứng cử vào vị trí chủ tịch huyện Ahrweiler, chiến thắng với hơn 50% phiếu bầu dưới vai trò ứng viên độc lập. Đây là bước ngoặt để bà có thể vận dụng quyền lực và nguồn lực hiệu quả hơn cho công tác phục hồi.

Trước khi đến với chính trường, bà Weigand là một nhà sinh học từng làm việc trong nhiều lĩnh vực kinh tế và y tế. Đến khi chuyển về Ahrtal cùng gia đình và làm việc cho một cơ quan thuộc Bộ Y tế tại Bonn, bà nhận ra tiềm năng hoạt động và phát triển tại địa phương thông qua chính quyền địa phương, quyết tâm gắn bó với vai trò lãnh đạo để đưa ra giải pháp thiết thực cho cộng đồng.

Hiện tại, sau năm năm, Ahrtal vẫn được coi là công trường xây dựng lớn nhất nước Đức. Theo bà Weigand, quá trình tái thiết phần lớn các bất động sản tư nhân đã cơ bản hoàn thành, cùng với nhiều bước tiến trong lĩnh vực du lịch địa phương - một ngành kinh tế trọng điểm.

Tuy nhiên, hệ thống hạ tầng còn lại như trường học, trụ sở hành chính, trạm cứu hỏa và cầu đường vẫn đang trong quá trình phục hồi và nâng cấp.

Điểm sáng trong công tác tái thiết hạ tầng là dự án tái tạo tuyến đường sắt Ahrtalbahn, vốn bị hủy hoại toàn diện trong trận lũ năm 2021. Đường sắt này không chỉ được phục dựng mà còn được hiện đại hóa với hệ thống điện khí hóa hoàn toàn, tạo điều kiện thuận lợi cho du khách đến vùng.

Bà Weigand dự báo rằng trong vòng năm năm tới, phần lớn công tác tái thiết sẽ hoàn tất, dù vậy việc khôi phục hoàn toàn vùng đất này là điều không thể sớm thực hiện. Vẫn còn nhiều nhà cửa bỏ hoang và thậm chí những chủ sở hữu không còn sinh sống tại Đức, dẫn đến tình trạng các công trình bị bỏ hoang kéo dài.

Chuyên gia Jörn Birkmann từ Đại học Stuttgart nhận định rằng phần lớn kinh phí tái thiết đã được sử dụng để xây dựng lại tại đúng vị trí cũ chứ chưa được dùng hợp lý để nâng cao mức độ an toàn và bền vững, đặc biệt về hạ tầng phòng chống lũ lụt. Điều này hạn chế khả năng đối phó với các sự kiện thiên tai trong tương lai.

Đại diện phòng công nghiệp và thương mại IHK tại Bad Neuenahr-Ahrweiler, bà Andrea Stenz, cho biết lĩnh vực du lịch - trụ cột kinh tế của Ahrtal - vẫn chưa thể phục hồi hoàn toàn sau đại dịch và thảm họa lũ. Hạ tầng chưa hoàn chỉnh là yếu tố cản trở chính, dù việc mở lại tuyến Ahrtalbahn được xem là tín hiệu tích cực giúp thu hút khách trở lại.

Vấn đề an toàn vẫn là bài toán khó. Trong bức thư gửi Thủ tướng Liên bang Friedrich Merz, bà Weigand cùng các lãnh đạo địa phương khác đề nghị mở rộng quỹ hỗ trợ tái thiết để đầu tư xây dựng các hồ điều hòa ngăn lũ với tổng kinh phí dự kiến từ 1,5 đến 2 tỷ euro. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa nhận được phản hồi tích cực từ Chính phủ liên bang.

Theo đánh giá của các chuyên gia, cần có sự điều chỉnh trong cách thức phân bổ nguồn tài chính để ưu tiên cho các giải pháp bảo vệ dài hạn và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, thay vì chỉ tập trung khôi phục các công trình tại chỗ như hiện nay.

Kết luận, công tác tái thiết, nâng cấp và phát triển bền vững vùng Ahrtal vẫn đang là thách thức lớn cho chính quyền cùng cư dân địa phương. Mục tiêu của bà Weigand và các nhà lãnh đạo địa phương là đảm bảo cho người dân có một tương lai ổn định, an toàn và phát triển tại mảnh đất bị tàn phá bởi thiên tai.