Hai câu chuyện, một cuộc bầu cử
Theo tờ The Times, với những người ủng hộ, cái chết của cụ bà María del Carmen Abascal, thường được gọi thân mật là Maricarmen, là một bi kịch. Còn với Thủ tướng Sánchez, đó là cơ hội chính trị để chuyển trọng tâm chiến dịch từ cuộc khủng hoảng di cư ở Ceuta sang tình trạng thiếu nhà ở nghiêm trọng, mà hoàn cảnh của bà trở thành biểu tượng.
Tuy nhiên, phe đối lập cánh hữu lập tức đặt lại khung cho vấn đề nhà ở bằng cách gắn nó với tình trạng dân số tăng do nhập cư. Chỉ vài giờ sau khi ông Sánchez kêu gọi bầu cử, ông Santiago Abascal, lãnh đạo đảng dân túy cánh hữu Vox, đòi áp dụng “ưu tiên quốc gia”, bãi bỏ quy định và “tái di cư” để đảo ngược điều ông gọi là “cuộc xâm lược di cư”.
Ceuta, vết thương chưa lành
Cuối tháng 7, hơn 70.000 người đã vượt biên từ Morocco vào Ceuta, vùng lãnh thổ của Tây Ban Nha trên bờ biển Bắc Phi, mà theo một quan chức cấp cao là có sự đồng lõa của Rabat. Phán quyết ngày 8/7 của Tòa án Tối cao Tây Ban Nha rằng người di cư đến bằng đường biển không được trả về ngay lập tức bị cho là một phần nguyên nhân. Hơn hai tháng sau, hàng nghìn người vẫn ở lại, với các ước tính khác nhau:
- Chính phủ ước tính khoảng 9.000 người.
- Chủ tịch thành phố Juan Jesús Vivas đưa ra con số 15.000.
- Một nghiệp đoàn cảnh sát cho rằng con số có thể lên tới 18.000, trong khi dân số thường trú của Ceuta chỉ khoảng 83.000 người.
Nỗi bất an hiện rõ trên đường phố: binh sĩ canh gác trước siêu thị, phụ nữ mang theo bình xịt hơi cay, các lớp tự vệ kín chỗ. Ông Vivas mô tả Ceuta đang buồn bã, tổn thương, phẫn uất và căng thẳng. Ông Ahmed Enfeddal, lãnh đạo một hiệp hội khu phố, cho biết dân số khu El Príncipe đã tăng gấp đôi và cộng đồng không thể chịu áp lực mãi, dù ông nhấn mạnh người di cư phải được đối xử nhân đạo.
Phe đối lập đặt cược vào di cư
Trong chuyến thăm Ceuta tuần này, lãnh đạo Đảng Nhân dân Alberto Núñez Feijóo cam kết đặt vấn đề di cư lên hàng đầu nếu cầm quyền, tuyên bố giải pháp duy nhất là 15.000 người phải rời Ceuta và rời Tây Ban Nha. Ông hứa ban hành luật di trú mới cho phép trục xuất ngay lập tức, tăng cường giám sát biên giới và chấm dứt việc “giao thầu” kiểm soát biên giới cho Morocco.
Bức tường duy nhất mà chính phủ nên bảo vệ là biên giới của mình.
Một quan chức cấp cao am hiểu vấn đề di trú cảnh báo chính sách hợp thức hóa 500.000 người nhập cư không giấy tờ của ông Sánchez là “lực hút” khiến ít nhất 1,5 triệu người nữa có thể tới.
Ông cũng cáo buộc chính phủ để lỡ cơ hội nhận diện và trả về những người không có quyền ở lại, trong khi các bộ bất đồng về trách nhiệm với trẻ vị thành niên không người đi kèm khiến việc xử lý bị chậm trễ.
Khủng hoảng nhà ở và canh bạc của ông Sánchez
Ngân hàng trung ương Tây Ban Nha ước tính nước này thiếu khoảng 750.000 căn nhà, có thể lên tới 1 triệu vào năm 2028. Dân số đạt 49,8 triệu người vào tháng 7, tăng 444.000 người trong một năm, chủ yếu nhờ nhập cư. Từ năm 2020, Tây Ban Nha có thêm khoảng 2 triệu cư dân và 1 triệu hộ gia đình nhưng chỉ hoàn thành khoảng nửa triệu căn nhà, trong khi giá nhà tăng 26% chỉ trong hai năm.
Ông Sánchez đáp lại bằng các biện pháp khẩn cấp bảo vệ người thuê nhà và hạn chế các quỹ đầu tư. Sau khi phe đối lập bác bỏ, ông kêu gọi bầu cử và tuần này phê duyệt các sắc lệnh sửa đổi, gia hạn bảo vệ chống cưỡng chế đến năm 2030, hạn chế mua bán bất động sản đầu cơ và đề xuất hợp đồng thuê gần như vô thời hạn. Đảng Nhân dân cáo buộc ông chủ nghĩa cơ hội bầu cử và cảnh báo các biện pháp sẽ làm giảm nguồn cung. Trong khi đó, nhập cư vẫn góp phần duy trì mức tăng trưởng kinh tế dự kiến 2,5% năm nay, cung cấp lao động cho nông nghiệp, khách sạn, xây dựng và bù đắp tình trạng già hóa dân số.
Nhà vua tới Ceuta, Rabat lên tiếng
Quốc vương Felipe VI và Hoàng hậu Letizia dự kiến thăm Ceuta vào thứ Ba và Melilla vào thứ Tư tuần tới. Đây là lần đầu tiên sau gần hai thập kỷ một nguyên thủ Tây Ban Nha tới Ceuta, chuyến đi có thể khiến Morocco, nước tranh chấp chủ quyền với cả hai vùng lãnh thổ, không hài lòng.
Phát biểu khai mạc kỳ họp quốc hội hôm thứ Sáu, Quốc vương Morocco Mohammed VI bảo vệ quan hệ đối tác với Tây Ban Nha, khẳng định đó là lựa chọn có chủ quyền, không thể chịu bất kỳ áp lực hay sự đe dọa nào. Ông cho rằng hợp tác chống di cư bất hợp pháp đã mang lại kết quả nhưng mô hình hiện nay đã chạm giới hạn, đồng thời chỉ trích những phán quyết tòa án lỗi thời cản trở việc hồi hương trẻ vị thành niên và người xin tị nạn không trung thực. Với người dân Ceuta, chuyến thăm của nhà vua là lời trấn an rằng Madrid chưa lãng quên họ.
