Khi lưu vong trở thành chất liệu sáng tạo
Triển lãm do nhà nghiên cứu Mari Claudia García đảm nhiệm vai trò giám tuyển chính, với sự hỗ trợ của giám tuyển phụ Solveig Font và phần thiết kế hình ảnh do Alondra Medina thực hiện. Đây không đơn thuần là một buổi trưng bày tác phẩm, mà còn là lời tri ân dành cho những nghệ sĩ, những người cầm bút và nhà hoạt động đã phải trả giá bằng tự do của chính mình để giữ vững tiếng nói nghệ thuật độc lập.
Nhà thơ kiêm nghệ sĩ đa phương tiện Amaury Pacheco, một trong những gương mặt tiêu biểu của giới nghệ sĩ độc lập Cuba, được trích dẫn trang trọng trong triển lãm:
O lo utilizas como propio proceso de creación o simplemente te aplasta. O te callas o te vas. Pero hay una tercera opción: que es mi expresión, y es no callar.
Câu nói ấy, tạm hiểu là hoặc biến nghịch cảnh thành chất liệu sáng tạo, hoặc để nó nghiền nát mình, hoặc chọn im lặng hay rời đi, nhưng vẫn còn một lựa chọn thứ ba là cất lên tiếng nói của chính mình, đã trở thành tinh thần xuyên suốt của toàn bộ triển lãm.
Một hành trình được nuôi dưỡng qua ba thế hệ học bổng
Chương trình Học bổng Phục hồi dành cho Nghệ sĩ Cuba di cư ra đời từ những phát hiện và khuyến nghị trong báo cáo "Método Cuba", tài liệu tổng hợp lời kể của 17 nghệ sĩ Cuba buộc phải sống lưu vong. Qua ba khóa học bổng liên tiếp, tổ chức ARC đã trao cho mỗi nghệ sĩ được chọn khoản hỗ trợ 7.000 đô la Mỹ cùng sáu tháng đồng hành, tư vấn chuyên môn và kết nối mạng lưới nghệ thuật quốc tế, giúp họ tiếp tục theo đuổi các dự án sáng tạo dù đang ở một vùng đất hoàn toàn xa lạ.
Riêng khóa học bổng năm 2026, tổ chức đã nhận được 97 hồ sơ đăng ký từ nghệ sĩ đang sinh sống tại 17 quốc gia khác nhau, trong đó gần 60% là những người mới rời Cuba trong vòng ba năm trở lại đây. Theo bà Julie Trébault, Giám đốc điều hành ARC, sự đàn áp kéo dài nhắm vào giới nghệ sĩ độc lập tại Cuba, cộng thêm những khó khăn của đời sống lưu vong, đã đặt ra áp lực vô cùng lớn lên cộng đồng nghệ sĩ và người làm văn hóa, khiến chương trình học bổng càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Không gian đối thoại giữa nghệ thuật và ký ức
Trong suốt hai tuần rưỡi diễn ra triển lãm, phòng tranh tổ chức nhiều hoạt động đi kèm để công chúng có dịp trò chuyện trực tiếp cùng nghệ sĩ. Buổi khai mạc vào tối 10 tháng 9 sẽ có phát biểu của giám tuyển và các nghệ sĩ tham gia, tiếp nối bằng đêm trình diễn nghệ thuật của Sandra Ceballos Obayá và Luzbely Escobar Pérez vào ngày 11 tháng 9. Công chúng cũng có thể tham gia các buổi tham quan có hướng dẫn cùng giám tuyển vào các ngày 12 và 19 tháng 9.
Điểm nhấn đáng chú ý là buổi tọa đàm "Nghệ thuật và dân chủ: sáng tạo, ký ức và không gian công dân" vào tối 16 tháng 9, quy tụ họa sĩ Julio Llopiz-Casal, nhà sử học nghệ thuật Yanelys Núñez và nhà văn Enrique Yeves, Chủ tịch Văn bút Tây Ban Nha, dưới sự điều phối của bà Julie Trébault. Triển lãm khép lại bằng một đêm điện ảnh Cuba vào ngày 25 tháng 9, giới thiệu hai bộ phim tài liệu "Llamadas desde Moscú" của đạo diễn Luis Alejandro Yero Monteagudo và "La teoría cubana de la sociedad perfecta" của Ricardo Figueredo Oliva.














