Hố sụt, đất đai tan hoang và những “vật tế thần”: nạn khai thác vàng trái phép ở Johannesburg

Khi giá vàng tăng vọt, hoạt động khai thác vàng trái phép tại các giếng mỏ bỏ hoang quanh Johannesburg, Nam Phi, cũng bùng phát. Những người thợ mỏ bất hợp pháp, được gọi là “zama zama”, nghĩa đại ý là “thử vận may” trong tiếng Zulu, hiện ước tính lên tới hàng chục nghìn người, phần lớn đến từ các nước láng giềng. Cảnh sát thường xuyên công bố các đợt bắt giữ, nhưng hiệu quả hạn chế, thậm chí từng dẫn tới thảm kịch với 93 thi thể được đưa lên từ một giếng mỏ năm 2025. Các yếu tố thúc đẩy nạn khai thác trái phép, từ giá vàng cao, nghèo đói, thất nghiệp, tham nhũng đến việc các công ty mỏ không niêm phong giếng sau khi đóng cửa, vẫn chưa có hồi kết. Trước thềm bầu cử địa phương, các chính trị gia đổ lỗi cho zama zama về tình trạng hố sụt, nhưng các chuyên gia cho rằng họ đang bị biến thành “vật tế thần”, khi nguyên nhân chính là hoạt động khai thác công nghiệp chính thức.