Từ tuyên bố chính trị đến bước đi pháp lý
Phát biểu tại lễ tốt nghiệp Học viện Quân sự Ai Cập hôm thứ Bảy, Tổng thống al-Sisi khẳng định an ninh Saudi Arabia có ý nghĩa thiết yếu đối với đất nước ông. Ông kêu gọi một phiên họp Quốc hội khẩn cấp để sẵn sàng có sự cho phép cần thiết, nhưng đặt điều kiện rõ ràng: Cairo chỉ cân nhắc hỗ trợ khi Riyadh đề nghị.
Theo Reuters, Quốc hội Ai Cập đã ấn định phiên họp toàn thể lúc 13 giờ ngày Chủ nhật 18/10 (10 giờ GMT). Nội dung chương trình chưa được công bố. Vì vậy, điều đã được xác nhận là đề nghị chuẩn bị cơ sở pháp lý, chứ chưa phải quyết định triển khai lực lượng hay thông báo về một chiến dịch quân sự.
“Chúng tôi không tìm cách tấn công bất kỳ ai, nhưng sẵn sàng hành động để phòng vệ.” — Abdel Fattah al-Sisi (phát biểu theo Reuters)
Saudi Arabia đối mặt sức ép an ninh
Các cuộc tấn công gần đây của Houthi đã nhằm vào sân bay quốc tế Riyadh và những cơ sở liên quan tập đoàn dầu khí Saudi Aramco. Việc hạ tầng dân sự và năng lượng bị đe dọa khiến tác động không dừng ở vấn đề quân sự: an toàn hành khách, xuất khẩu năng lượng và niềm tin nhà đầu tư đều có thể chịu ảnh hưởng.
AP ghi nhận các đòn tấn công làm bộc lộ giới hạn của hệ thống phòng thủ trước tên lửa và máy bay không người lái. Trong khi đó, xung đột tại Yemen tiếp tục đe dọa dân thường. Mọi lựa chọn phản ứng đều phải tính tới nguy cơ leo thang và chi phí nhân đạo.
Một liên minh có lợi ích đan xen
Ai Cập và Saudi Arabia đã phát triển quan hệ an ninh và kinh tế sâu rộng. Những khoản hỗ trợ tài chính và đầu tư từ vùng Vịnh đóng vai trò đáng kể đối với Cairo sau biến động chính trị năm 2013. Ai Cập cũng tham gia liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu tại Yemen từ năm 2015.
Trước đó, ngày 15/9, Thái tử Mohammed bin Salman gặp al-Sisi để bàn về an ninh khu vực và hàng hải Biển Đỏ. Đối với Ai Cập, tự do đi lại trên tuyến biển nối với kênh đào Suez liên quan trực tiếp đến thu nhập, thương mại và vị thế địa chiến lược. Nhưng quan hệ chặt chẽ không xóa bỏ yêu cầu phải đánh giá rủi ro riêng của Cairo.
Lựa chọn khó giữa răn đe và xuống thang
Một tín hiệu sẵn sàng giúp đồng minh có thể nhằm tăng khả năng răn đe, song cũng dễ bị diễn giải như bước tiến tới tham chiến. Chính vì vậy, ranh giới giữa bảo vệ Saudi Arabia và mở rộng chiến sự ở Yemen là điểm cần được xác định minh bạch.
Câu hỏi trước các nhà lập pháp không chỉ là có trao quyền hay không, mà còn là quyền ấy bao gồm hình thức hỗ trợ nào, chịu sự giám sát ra sao và khi nào chấm dứt. Cho đến khi có quyết định chính thức, những phương án triển khai cụ thể vẫn chỉ là khả năng, không phải sự kiện đã diễn ra.
