Nông dân Sachsen tăng cường trồng đậu nành nhờ tác động của biến đổi khí hậu

Tình trạng các đợt nắng nóng kéo dài kết hợp với những giai đoạn hạn hán nghiêm trọng ở vùng Sachsen đã tạo nên những thách thức lớn đối với nông nghiệp địa phương. Trước thực trạng này, nhiều nông dân tại đây đang chuyển hướng sang trồng các loại cây có khả năng chịu hạn cao hơn, trong đó đậu nành được xem là một lựa chọn rất tiềm năng.

Theo ông Torsten Krawczyk, Chủ tịch Hiệp hội Nông dân tỉnh Sachsen, đậu nành được xem là một trong những loại cây hưởng lợi từ biến đổi khí hậu hiện tại. Diện tích trồng đậu nành tại Đức đã tăng 40% lên 2.600 héc ta so với năm 2025, tuy nhiên đậu nành vẫn còn là một sản phẩm trong nhóm nhỏ ở khu vực này.

Ông Stefan Hesse, một nông dân tại Malschwitz thuộc vùng Oberlausitz, chia sẻ kinh nghiệm trồng đậu nành trên 20 héc ta trong suốt bảy năm qua. Theo ông, đậu nành tuy không phải là một loại cây “kỳ diệu” và vẫn cần nước đúng lúc, nhưng có khả năng chịu nhiệt rất tốt. Đặc biệt, đậu nành nở hoa và trưởng thành muộn hơn các cây như đậu Hà Lan hay cây cải dầu, nên ít bị ảnh hưởng bởi hạn hán đầu mùa xuân thường xuyên xảy ra trong những năm gần đây.

Cây đậu nành bắt đầu cần lượng nước lớn hơn từ tháng 7, thời điểm mà lượng mưa trung bình lại gia tăng nên phù hợp cho sinh trưởng. Ông Hesse đánh giá rằng việc trồng đậu nành giúp đa dạng hóa rủi ro trên trang trại ông, bởi luôn có ít nhất một trong ba loại cây trồng đạt năng suất tốt. Thêm vào đó, giá đậu nành tương đối ổn định và cao hơn gấp đôi so với đậu Hà Lan nhờ hàm lượng protein cao.

Chuyên gia tư vấn nông nghiệp Frederik Vielhauer cho biết nhiều trang trại đang chuyển sang trồng đậu nành và hướng dương do khả năng chịu hạn và chịu nóng tốt. Ngoài ra, các cây khác có thể trở nên phổ biến trong tương lai bao gồm cây gai sợi, ngô sorghum, đậu gà và đậu lupan.

Những loại như quinoa và amaranth cũng được xem là có triển vọng sinh trưởng trong điều kiện thời tiết ngày càng ấm hơn và khô hơn.

Các loại đậu nói chung có khả năng cố định đạm trong đất nhờ cộng sinh với vi khuẩn nốt sần đặc biệt, giúp giảm lượng phân đạm khoáng cần sử dụng. Điều này mang lại lợi thế cho các vụ mùa tiếp theo như lúa mì nhờ nguồn đạm còn lại trong đất. Tuy nhiên, theo ông Hesse, việc trồng đậu nành là một thách thức vì đây là cây không bản địa và cần phải được xử lý vi khuẩn nốt sần trước khi gieo trồng để đảm bảo sự phát triển rễ và cố định đạm hiệu quả.

Theo dữ liệu từ Trung tâm Thông tin Nông nghiệp Liên bang (BZL), năm 2025, người nông dân Đức thu hoạch khoảng 130.800 tấn đậu nành trên diện tích 43.300 héc ta, gấp ba lần sản lượng năm 2016. Trong khi đó, Italia dẫn đầu châu Âu về diện tích trồng đậu nành với khoảng 309.000 héc ta, tiếp đó là Serbia (207.000 héc ta), Pháp (150.000 héc ta) và Romania (130.000 héc ta).

Dù sản lượng tăng, Đức hiện chỉ đáp ứng được khoảng 3% nhu cầu đậu nành nội địa, phần lớn vẫn phụ thuộc nhập khẩu. Trên toàn cầu, chỉ khoảng 7% sản lượng đậu nành được dùng trực tiếp để chế biến thực phẩm, trong khi phần lớn phục vụ làm thức ăn chăn nuôi. Tại Đức, tỉ lệ này có cao hơn một chút, nhờ các sản phẩm như đậu phụ, sữa đậu nành và các sản phẩm thay thế thịt được sản xuất từ nguyên liệu trong nước hoặc các nước châu Âu khác.

Sản phẩm đậu phụ (tofu) đang ghi nhận mức tăng trưởng về nhu cầu tiêu dùng liên tục trong vài năm trở lại đây. Chuỗi siêu thị Rewe thông báo lượng đậu phụ tiêu thụ tăng gấp đôi trong 3-4 năm qua, với doanh số năm 2025 tăng khoảng 30% so với năm trước.

Tiến sĩ Gunther Hirschfelder, nhà nghiên cứu dinh dưỡng tại Đại học Regensburg, cho biết đậu phụ ngày càng được ưa chuộng vì phù hợp với khẩu vị người Đức, dễ dùng và có giá cả hợp lý hơn so với nhiều sản phẩm thay thế khác. Đây cũng là xu hướng trong giới tiêu dùng muốn chăm sóc sức khỏe và lối sống lành mạnh hơn.

Tuy nhiên, từ đầu mùa hè năm nay, một số nhà sản xuất đã gặp khó khăn về năng lực sản xuất, khiến các mặt hàng đậu phụ có lúc thiếu hụt trên thị trường. Nhà sản xuất lớn Taifun cho biết một số dòng sản phẩm tạm thời không đáp ứng đủ nhu cầu do công suất bị giảm, đặc biệt là sản phẩm đậu phụ nguyên bản - cơ sở cho nhiều sản phẩm khác.

Để khắc phục tình trạng này, Taifun đang tạm ngừng một số dòng sản phẩm để tập trung ổn định sản xuất đồng thời đầu tư mở rộng dây chuyền tại nhà máy ở Freiburg với việc xây dựng thêm hệ thống kho chứa hạt đậu nành và dây chuyền đậu phụ mới trong năm nay.