Gói chống tham nhũng trong ngân sách 2027
Theo South China Morning Post, ông Anwar trình bày ngân sách hôm thứ Sáu và khẳng định sẽ theo đuổi các cam kết mà không e ngại. Những điểm chính gồm:
- Dành 1,1 tỷ ringgit để tăng cường năng lực các cơ quan thực thi pháp luật.
- Soạn thảo Dự luật về các thực thể thuộc sở hữu nhà nước nhằm ngăn lặp lại những vụ bê bối như 1MDB, Tabung Haji và Cơ quan Phát triển Đất đai Liên bang (FELDA).
- Luật Mua sắm Chính phủ có hiệu lực từ năm 2027, buộc công khai nhà thầu và giá trị hợp đồng của các dự án công.
- Nghiên cứu thành lập Ủy ban Cải cách Luật Malaysia để rà soát các luật lỗi thời và khoảng trống pháp lý, dù chưa có lộ trình cụ thể.
“Những cải cách khó khăn nhất là những cải cách giới hạn quyền lực của chính chúng ta.” — Anwar Ibrahim
MACC hoan nghênh các biện pháp, coi đây là minh chứng cho quyết tâm của chính phủ, đồng thời ủng hộ đề xuất lập Ủy ban Cải cách Luật để bịt các kẽ hở pháp lý.
Tiền không mua được niềm tin
Bà Cynthia Gabriel, nhà sáng lập Trung tâm Chống tham nhũng và thân hữu (C4 Center), cho rằng không khoản tiền nào có thể khắc phục vấn đề nếu thiếu ý chí chính trị và trách nhiệm giải trình thực chất của các thể chế. Theo bà, cải cách dưới thời ông Anwar diễn ra không đều, có lúc tiến một bước rồi lại lùi hai bước.
Bà dẫn ra những vụ việc bị cho là có can thiệp chính trị, như quyết định đình chỉ nhưng không tuyên trắng án 47 cáo buộc tham nhũng với Phó Thủ tướng Ahmad Zahid Hamidi và việc chậm công bố báo cáo điều tra hoàng gia về Tabung Haji. Bà cho rằng luật về tài chính chính trị và tự do thông tin vẫn là những cải cách nền tảng còn thiếu, và chính phủ Madani chỉ còn một năm để thực hiện.
Sức ép từ chính bên trong liên minh
Tranh luận quanh chương trình cải cách đã làm lộ rõ căng thẳng trong liên minh cầm quyền, đặc biệt với Đảng Hành động Dân chủ (DAP), thành viên chủ chốt của liên minh Pakatan Harapan. Hồi tháng 2, hai lãnh đạo DAP là các bộ trưởng Anthony Loke và Gobind Singh Deo kêu gọi lập ủy ban điều tra hoàng gia về MACC, sau khi Bloomberg đưa tin cáo buộc một số cán bộ chống tham nhũng dính líu tới mạng lưới gây sức ép với doanh nhân để hỗ trợ thâu tóm doanh nghiệp. DAP cho rằng việc chính phủ chỉ lập tổ đặc nhiệm là chưa đủ.
Tháng 9, DAP thúc đẩy đưa ra quốc hội hai nội dung cải cách hiến pháp: tách quyền công tố khỏi Tổng chưởng lý và giới hạn nhiệm kỳ thủ tướng, nhưng đồng thời phản đối bầu cử sớm. Trong bài phát biểu ngân sách, ông Anwar thừa nhận đề xuất giới hạn nhiệm kỳ không đạt đa số hai phần ba cần thiết, còn việc tách quyền công tố đã được nghiên cứu kỹ lưỡng.
Phép thử trước giờ bầu cử
Giới chuyên gia cho rằng ông Anwar cần hoàn tất bốn cải cách thể chế cốt lõi đã hứa: giới hạn nhiệm kỳ thủ tướng 10 năm, tách vai trò Tổng chưởng lý và công tố viên, ban hành luật tự do thông tin và luật thanh tra. Giáo sư Wong Chin Huat của Đại học Sunway nhận định nếu thực hiện được tất cả, ông Anwar sẽ là thủ tướng cải cách nhất lịch sử Malaysia, và đó sẽ là di sản của ông dù chỉ làm một nhiệm kỳ. Ngược lại, thất bại sẽ khiến ông bị cả phe đối lập lẫn đồng minh chỉ trích là hứa suông.
Ông Ahmad Mohsein Azman, chuyên gia phân tích cấp cao tại BowerGroupAsia, cho rằng chống tham nhũng vẫn là vấn đề then chốt với cử tri đô thị và giới chuyên môn, và ông Anwar cần khẳng định lại bản sắc cải cách. Giáo sư Wong cũng nhấn mạnh cải cách và các vấn đề cơm áo gạo tiền không loại trừ nhau, mà hoàn toàn có thể song hành.
