Mỏ hoang thức giấc
Suốt nhiều năm, những khung sắt gỉ sét của mỏ Panguna bị bùn đất lấp đầy, cây cỏ mọc xuyên qua máy móc mục nát; một trạm bơm nước cũ được biến thành nhà thờ, dầm thép làm ghế ngồi. Nay, máy móc hạng nặng của Lloyds Metals and Energy rầm rập trên những con đường đất dẫn vào hố mỏ, kỹ sư và kỹ thuật viên Ấn Độ lấp kín các nhà nghỉ ở thị trấn Arawa gần đó, còn các cựu chiến binh trung thành với tổng thống canh gác lối vào.
Nhu cầu đồng toàn cầu tăng mạnh nhờ xe điện, lưới điện và trung tâm dữ liệu khiến trữ lượng ước tính 5,3 triệu tấn của Panguna trở nên hấp dẫn hơn bao giờ hết. Nhưng tốc độ khởi động lại khiến nhiều người từng chứng kiến cuộc khủng hoảng năm xưa bất an. Đầu tháng 10, 45 xe hạng nặng mang logo Lloyds bị đốt, nhiều khả năng bởi những người đãi vàng tự do; Tổng thống Toroama gọi đó là “hành vi bạo lực đơn lẻ” và khẳng định công việc vẫn tiếp tục.
“Nếu đi quá nhanh, bạn càng dễ trượt ngã và thậm chí có thể vỡ đầu. Chúng ta nên từ từ, bảo đảm mọi việc được làm đúng cách.” — Dennis Kuiai
Cuộc sống trên bãi thải
Quanh Panguna, người ta không gọi làng bằng tên mà bằng dấu vết của mỏ: cạnh đường hầm thoát nước, bên trạm bơm, trong hố mỏ hay trên bãi thải thượng, trung, hạ. Từ năm 1972 đến 1988, mỏ thải ra khoảng 100.000 tấn đá thải mỗi ngày xuống hạ lưu.














