Lời kêu gọi giành lại đất nước
Ông al-Alimi đưa ra tuyên bố vài giờ sau khi có tin các tay súng Houthi siết chặt vòng vây quanh Taiz. Tuyên bố đánh dấu bước leo thang mạnh mẽ của một chính phủ nhiều năm ở thế phòng thủ, kiểm soát miền nam và một phần miền đông trong khi Houthi nắm giữ miền bắc và miền tây đông dân.
“Hôm nay tôi tuyên bố bắt đầu các chiến dịch quân sự nhằm giành lại những vùng lãnh thổ còn lại của nước Cộng hòa và mở rộng quyền lực của Nhà nước cùng các thiết chế ra toàn bộ lãnh thổ quốc gia.” — Rashad al-Alimi, người đứng đầu Hội đồng Lãnh đạo Tổng thống Yemen
Chưa rõ chính phủ có đủ sức thực hiện chiến dịch đầy tham vọng như vậy hay không. Lực lượng của họ bị chia rẽ giữa các phe đối địch, và những thất bại gần đây đã phơi bày điểm yếu. Tuyên bố có thể nhằm tập hợp người ủng hộ và phát tín hiệu quyết tâm tới các đồng minh khu vực không kém việc vạch ra một kế hoạch quân sự thực tế.
Taiz bị bao vây
Tình hình quanh Taiz, thành phố lớn thứ ba Yemen, đã trở nên nguy cấp. Theo bốn nguồn tin an ninh được AFP dẫn lại:
- Hôm Chủ nhật, Houthi bao vây Taiz và cắt đứt tuyến đường tiếp tế chính nối thành phố với Aden, nơi đặt trụ sở chính phủ được quốc tế công nhận.
- Taiz vẫn do chính phủ kiểm soát nhưng từ lâu đã bị Houthi vây hãm từ phía bắc, đông và tây, trở thành một trong những mặt trận chính của cuộc chiến.
- Thành phố nằm giữa thủ đô Sanaa do Houthi nắm giữ và cảng Aden ở phía nam, mang ý nghĩa chiến lược và biểu tượng lớn.
Với người dân, việc bị bao vây đe dọa nguồn tiếp cận lương thực, nhiên liệu và thuốc men. Taiz đã trải qua nhiều năm vây hãm, bắn tỉa và pháo kích, và các tổ chức nhân đạo nhiều lần cảnh báo về cái giá dân thường phải gánh chịu. Việc cắt đứt đường tới Aden càng làm thành phố thêm cô lập đúng lúc giao tranh leo thang khắp cả nước.
Cuộc chiến bùng cháy trở lại
Sau nhiều năm tương đối yên ổn nhờ thỏa thuận ngừng bắn, Yemen bị cuốn vào bất ổn bởi cuộc chiến rộng lớn hơn ở Trung Đông, bắt đầu từ cuối tháng 2 với các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào Iran. Giao tranh giữa Houthi và quân chính phủ được Ả Rập Xê Út hậu thuẫn tái diễn hồi tháng 7, và đến tháng 9, Houthi mở cuộc tấn công chớp nhoáng, tiến về một khu vực chiến lược trên bờ biển eo Bab el-Mandeb trước đây do chính phủ kiểm soát.
Theo các báo cáo, lực lượng này còn chiếm giữ hai hòn đảo chiến lược trên Biển Đỏ.
Ả Rập Xê Út, bên tham chiến từ năm 2015, tiếp tục hậu thuẫn chính phủ, nhưng sự hỗ trợ ấy chưa đủ để đẩy lùi những bước tiến mới nhất. Bộ Y tế do Houthi điều hành cáo buộc lực lượng được Ả Rập Xê Út hậu thuẫn đã không kích ở phía tây tỉnh Taiz, khiến ba phụ nữ và một cụ ông thiệt mạng, thông tin chưa thể kiểm chứng độc lập.
Cái giá nhân đạo ngày càng lớn
Tổ chức Y tế Thế giới cho biết đã ghi nhận 164 người chết và 645 người bị thương ở Yemen chỉ riêng từ ngày 19 đến 26/9. Điều đó nâng tổng số thương vong kể từ ngày 6/8 lên 4.481 người, trong đó 838 người thiệt mạng, trong khi đợt giao tranh mới nhất đã khiến hơn 180.000 người phải di tản.
Ngay cả trước đợt leo thang này, Yemen đã là một trong những cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ nhất thế giới, với hàng triệu người phụ thuộc viện trợ và hệ thống y tế đổ nát. Chiến tranh tái diễn có nguy cơ xóa bỏ những thành quả mong manh đạt được trong thời gian ngừng bắn, làm gián đoạn viện trợ và đẩy thêm nhiều gia đình vào nạn đói, bệnh tật và cảnh di tản.
Đặt cược của cả khu vực
Giao tranh cũng có tác động toàn cầu. Eo biển Bab el-Mandeb nối Biển Đỏ với vịnh Aden và là tuyến vận chuyển một phần lớn hàng hóa giữa châu Âu và châu Á. Liên minh châu Âu cho biết sẽ xin tư cách quan sát viên trong liên minh hàng hải mới do Ả Rập Xê Út dẫn đầu nhằm bảo vệ xuất khẩu năng lượng, đồng thời đề nghị mở rộng phái bộ hải quân nhỏ Aspides của mình để hộ tống tàu qua eo biển và bảo vệ họ trước các cuộc tấn công của Houthi.
Khi chính phủ cam kết giành lại đất nước và Houthi tận dụng lợi thế, người dân Yemen một lần nữa đối mặt viễn cảnh một cuộc chiến dài và đẫm máu. Leo thang quân sự có thể dịch chuyển các đường ranh trên bản đồ, nhưng hòa bình bền vững cần một giải pháp chính trị giải quyết được những bất bình của mọi phía, các cạnh tranh khu vực và nhu cầu cấp bách của người dân đã kiệt sức sau hơn một thập kỷ xung đột.

















