Cam kết từ Quốc vụ viện
Tại cuộc họp hôm thứ Sáu, Quốc vụ viện – tức Nội các Trung Quốc – cho rằng cần hỗ trợ nhiều hơn cho các gia đình để ổn định số trẻ em chào đời. Chính phủ sẽ hoàn thiện chính sách về hôn nhân, sinh đẻ, nuôi dạy con và giáo dục, đồng thời tối ưu hóa các chính sách thuế, an sinh xã hội và nhà ở.
Dân số là điều kiện nền tảng cho sự phát triển kinh tế và xã hội.
Các quan chức kêu gọi nỗ lực để “phát triển dân số chất lượng cao” hỗ trợ tốt hơn cho “phát triển kinh tế – xã hội chất lượng cao”. Cuộc họp cũng yêu cầu bình đẳng hóa các dịch vụ công cơ bản, phù hợp với chủ trương cải cách chế độ hộ khẩu tồn tại hàng chục năm, để lao động nhập cư từ nông thôn có thể tiếp cận nhiều dịch vụ công ở đô thị hơn, kể cả cho con theo học tại trường công trong thành phố.
Những con số báo động
Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, năm 2025 là năm thứ tư liên tiếp dân số nước này giảm, với tốc độ nhanh hơn năm trước. Một số chỉ số nổi bật:
- Dân số giảm 3,39 triệu người, còn khoảng 1,405 tỷ người.
- Số ca sinh giảm 17%, xuống 7,92 triệu – tỷ suất sinh 5,63‰, thấp nhất kể từ năm 1949.
- Số ca tử vong tăng lên 11,31 triệu, vượt xa số trẻ chào đời.
Số ca sinh năm 2025 tương đương mức của năm 1738, khi dân số Trung Quốc chỉ khoảng 150 triệu người.
Hôn nhân – chỉ báo dẫn trước của tỷ lệ sinh tại Trung Quốc – cũng không mấy khả quan.
Năm 2024, số cặp đăng ký kết hôn giảm khoảng 20%, mức giảm lớn nhất từng ghi nhận; nửa đầu năm 2026, con số này tiếp tục giảm khoảng 7,5% so với cùng kỳ.
Gói hỗ trợ ngày càng mở rộng
Những năm gần đây, Bắc Kinh đã tăng cường hỗ trợ tài chính để khuyến khích sinh đẻ, bao gồm chương trình trợ cấp chăm sóc trẻ trên toàn quốc với khoảng 3.600 nhân dân tệ (khoảng 500 USD) mỗi năm cho mỗi trẻ dưới ba tuổi, cùng việc miễn hoặc giảm học phí mầm non. Chính quyền cũng cam kết nuôi dưỡng “thái độ tích cực đối với hôn nhân và sinh con”, và từ đầu năm 2026 đã áp thuế giá trị gia tăng 13% đối với các sản phẩm tránh thai.
Dù vậy, nhiều người trẻ vẫn ngần ngại lập gia đình và sinh con vì chi phí nuôi dạy cao, áp lực công việc, giá nhà đắt đỏ và cuộc cạnh tranh giáo dục khốc liệt. Với họ, khoản trợ cấp vài trăm USD mỗi năm khó có thể bù đắp gánh nặng kéo dài hàng chục năm.
Gánh nặng cho tăng trưởng và an sinh
Dân số thu hẹp và già hóa nhanh đang đặt áp lực lớn lên hệ thống bảo hiểm xã hội và lương hưu, trong khi lực lượng lao động giảm dần. Liên hợp quốc dự báo dân số Trung Quốc có thể giảm từ khoảng 1,4 tỷ hiện nay xuống còn 800 triệu vào năm 2100. Điều đó càng đáng lo khi nền kinh tế đang cần tiêu dùng nội địa làm động lực tăng trưởng.
Kinh nghiệm của các nền kinh tế Đông Á như Hàn Quốc, Đài Loan hay Singapore – nơi tỷ lệ sinh cũng chỉ quanh mức 1,1 con trên mỗi phụ nữ – cho thấy tiền bạc đơn thuần khó đảo ngược xu hướng. Bài toán dân số của Trung Quốc đòi hỏi những thay đổi sâu rộng hơn về nhà ở, việc làm, bình đẳng giới và chất lượng cuộc sống, để các bạn trẻ thực sự tin vào tương lai trước khi quyết định có con.
