Một chiến thắng bầu cử làm đổi hướng giám sát
Kết quả bầu cử ngày 3/11 trao cho đảng Dân chủ lợi thế kiểm soát các ủy ban Quốc hội từ tháng 1/2027. Theo Reuters và The New York Times, nhiều nghị sĩ coi việc xem xét hoạt động của Lầu Năm Góc là ưu tiên hàng đầu. Trước đó, những nỗ lực chất vấn ông Hegseth thường gặp giới hạn khi đảng Cộng hòa điều hành các ủy ban then chốt.
Tâm điểm là cuộc chiến giữa Mỹ và Iran, đã kéo dài nhiều tháng và trở thành chủ đề gây tranh cãi trong chiến dịch tranh cử. Một số quan chức và nghị sĩ Cộng hòa thừa nhận chi phí kinh tế, đặc biệt tác động tới giá năng lượng, góp phần làm cử tri bất mãn. Tuy nhiên, quy toàn bộ kết quả bầu cử cho riêng một cuộc chiến sẽ bỏ qua những yếu tố khác như lạm phát, chính sách trong nước và sức hút của từng ứng viên.
Hegseth tiếp tục bảo vệ chiến dịch quân sự và những thay đổi tại Bộ Quốc phòng. Trong đoạn video đăng ngày 5/11, ông tuyên bố: “Chúng tôi sẽ không lùi bước.” — Pete Hegseth. Người phát ngôn Sean Parnell cũng khẳng định bộ trưởng cam kết thực hiện chương trình nghị sự của tổng thống đến hết nhiệm kỳ.
Nghị sĩ Cộng hòa mở mũi tấn công pháp lý
Thomas Massie, nghị sĩ bang Kentucky, là người khởi xướng nỗ lực luận tội Hegseth từ tháng 9. Ông cáo buộc bộ trưởng vượt quá thẩm quyền khi triển khai chiến dịch tại Iran mà không có sự chấp thuận thích đáng của Quốc hội, cùng nhiều vấn đề khác liên quan sử dụng quyền lực.
Những nội dung này là cáo buộc chính trị và pháp lý chưa được kết luận bởi một phiên xét xử luận tội.
Sau cuộc bầu cử, Massie tuyên bố chỉ từ bỏ kế hoạch nếu Hegseth từ chức. Reuters cho biết một cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện có thể thu hút sự ủng hộ từ cả hai đảng, dù lãnh đạo nghị viện vẫn có thể tìm cách trì hoãn. Theo Hiến pháp Mỹ, Hạ viện bỏ phiếu luận tội bằng đa số, nhưng Thượng viện phải đạt hai phần ba phiếu để kết tội và phế truất. Vì vậy, một kết quả bất lợi tại Hạ viện không mặc nhiên khiến Hegseth mất chức.
Tổng thống Trump vẫn là người quyết định trực tiếp việc giữ hay thay một bộ trưởng trong nội các, trừ trường hợp bị phế truất theo thủ tục hiến định. Ông nói Hegseth đang làm tốt công việc. Trong khi đó, một số nghị sĩ Cộng hòa cũng đặt câu hỏi về chiến lược kết thúc cuộc chiến, cho thấy tranh luận đã vượt khỏi ranh giới đảng phái.
Ngân sách và lòng tin trong quân đội
Một phép thử khác nằm ở dự toán quốc phòng khoảng 1.500 tỷ USD. Quốc hội chưa hoàn tất các phần quan trọng của kế hoạch chi tiêu; nhiều nghị sĩ cho rằng việc thiếu tham vấn, đặc biệt liên quan chiến dịch Iran, cản trở đàm phán. Tranh cãi ngân sách không đồng nghĩa quân đội lập tức ngừng hoạt động, nhưng có thể trì hoãn các quyết định về chương trình vũ khí, nhân sự và ưu tiên chiến lược.
Các nhà lập pháp Dân chủ dự kiến tổ chức phiên điều trần về những cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền bị chính quyền cáo buộc vận chuyển ma túy ở Caribbean và Đông Thái Bình Dương, cũng như mức độ thiệt hại tại căn cứ Mỹ ở Trung Đông. Họ còn quan tâm đến việc hàng chục sĩ quan cấp cao bị chặn thăng chức hoặc bị thay thế. Phía Lầu Năm Góc cho rằng cải tổ nhân sự và kỷ luật là điều cần thiết để nâng hiệu quả hoạt động.
Vấn đề then chốt là chất lượng giám sát. Những phiên điều trần công khai có thể buộc chính quyền giải thích lựa chọn chính sách, song chỉ tạo được lòng tin khi dựa trên bằng chứng, quyền phản hồi công bằng và câu hỏi cụ thể. Cuộc tranh chấp quanh Hegseth sẽ cho thấy liệu Quốc hội mới có thể chuyển bất đồng hậu bầu cử thành trách nhiệm giải trình thực chất hay không.
