Mỹ học hỏi từ Hàn Quốc để hồi sinh ngành đóng tàu: tập đoàn Hanwha trở thành mắt xích then chốt trong cuộc đua với Trung Quốc

Tại xưởng đóng tàu của Hanwha Ocean, bốn cần cẩu Goliath khổng lồ nhấc bổng những khối kết cấu tàu, máy cắt plasma tự động xẻ những tấm thép dày, còn các cánh tay robot màu cam siết bu-lông trên ống góp động cơ và vỏ máy bơm. Ông McCormick, thượng nghị sĩ Cộng hòa bang Pennsylvania và đồng tác giả dự luật lưỡng đảng “Ships for America Act”, được xem bức ảnh những máy hàn hiện đại vừa được chuyển tới Philadelphia để thay thế thiết bị đã dùng hàng chục năm. Cựu đại úy lục quân và lãnh đạo quỹ đầu cơ này cho rằng Mỹ đã đánh mất năng lực đóng tàu chỉ trong một thế hệ.

Tổng thống Trump kêu gọi một “Thời kỳ hoàng kim hàng hải” bằng cách mở rộng năng lực đóng tàu của Mỹ, nhưng để thực hiện cú xoay chuyển này, Washington cần sự trợ giúp của đồng minh. Dự án tham vọng nhất cho tới nay chính là xưởng đóng tàu Philadelphia mà Hanwha mua lại khoảng hai năm trước – và hiện Hanwha là doanh nghiệp nước ngoài duy nhất mua một xưởng đóng tàu Mỹ trong những năm gần đây.

Mỹ hiện đóng chưa đến 1% số tàu của thế giới, trong khi Trung Quốc – nhà sản xuất lớn nhất – có năng lực gấp hơn 230 lần. Theo Clarksons Research, năm nay Trung Quốc dự kiến giành hơn ba phần tư đơn đặt hàng tàu thương mại mới tính theo trọng tải, Hàn Quốc đứng thứ hai với khoảng 16%, và không quốc gia nào khác vượt quá 3%. Những cam kết từ phía Hàn Quốc đang trở thành điểm tựa quan trọng:

Nhà Trắng đề xuất cho phép các xưởng đóng tàu nước ngoài có khoản đầu tư “đáng kể và lâu dài” vào Mỹ được đóng tối đa hai tàu hải quân tại chính nước họ – điều mà luật hiện hành gần như cấm.

Phiên bản dự luật quốc phòng của Hạ viện muốn chặn tiền cho mọi tàu chiến đóng ở nước ngoài, còn Thượng viện có đề xuất sửa đổi cho phép hạn chế dùng xưởng của đồng minh để đóng một số tàu không tác chiến. Khi dự luật chưa được thông qua, nhiều doanh nghiệp Hàn Quốc và Nhật Bản vẫn còn ngần ngại vì chưa chắc chắn về nhu cầu từ Lầu Năm Góc.

Hanwha gặp không ít trở ngại ở Philadelphia, từ chi phí cao, khó tuyển người đến mặt bằng chật hẹp. Nhưng tháng trước, tập đoàn đã thỏa thuận với chính quyền địa phương mở rộng diện tích cơ sở thêm 40%, tức gần 50 mẫu Anh, để xây trung tâm đào tạo và nâng cấp năng lực. Tháng 3, Hanwha giành dự án đầu tiên với Hải quân Mỹ, làm nhà thầu phụ hỗ trợ thiết kế sơ bộ một tàu hậu cần thế hệ mới. Đầu tháng này, công ty cùng một hãng quản lý tàu ở Florida được chọn đóng một tàu phụ trợ chuyên dụng, kèm quyền chọn đóng thêm ba chiếc, cho hệ thống phòng thủ tên lửa “Vòm Vàng” – hợp đồng mà Nhà Trắng cho biết có thể lên tới 2 tỷ USD.

Theo ông Alex Wong, Giám đốc chiến lược toàn cầu của tập đoàn Hanwha, xưởng Philadelphia đặt mục tiêu được chứng nhận đầy đủ để đóng tàu chiến vào năm 2028. Trong những tháng tới, học viên sẽ học phun cát và sơn bằng thiết bị thực tế ảo chuyển từ Hàn Quốc, giúp giảm chi phí và hạn chế tiếp xúc khói độc; năm sau, xưởng sẽ có thêm hàng chục xe hàn và một số robot cộng tác như ở Geoje. Nhiều quan chức cấp cao, trong đó có quyền Bộ trưởng Hải quân Hung Cao và Bộ trưởng Giao thông Sean Duffy, đã tới thăm xưởng trong năm nay.

Không phải ai cũng lạc quan. Giáo sư Woo Jong-hun, chuyên gia kỹ thuật đóng tàu tại Đại học Quốc gia Seoul và cộng tác với các tập đoàn đóng tàu lớn của Hàn Quốc, cho rằng do chi phí sản xuất cao và thiếu nhà cung cấp, Mỹ sẽ khó trở thành nguồn cung tàu thương mại cạnh tranh. Với tàu quân sự, các quy định hạn chế khiến thị trường nhỏ lại và bài toán kinh doanh cho doanh nghiệp tư nhân không rõ ràng.

“Chưa có ngành công nghiệp nào trên thế giới được hồi sinh nhờ chủ nghĩa bảo hộ.” – Woo Jong-hun

Ông McCormick, người đã cùng các nghị sĩ Dân chủ đề xuất nhiều dự luật về đóng tàu, ủng hộ cả việc tân trang các xưởng hiện có lẫn xây mới. Nhưng ông thừa nhận điều kiện tiên quyết là doanh nghiệp phải chắc chắn rằng đơn hàng hải quân sẽ thực sự xuất hiện: nếu Mỹ nghiêm túc với ngành đóng tàu, nước này phải đưa ra những cam kết dài hạn.