Mái nhà trên mặt nước
Chad Wycliffe, 45 tuổi, sống trên một chiếc thuyền buồm đã nửa thế kỷ tuổi, nhìn thẳng ra đường chân trời San Francisco, xung quanh là những ngọn đồi rải rác biệt thự và bến du thuyền xa hoa. Anh không trả tiền thuê nhà. Anh tìm đến vịnh Richardson khi còn là một thiếu niên nhiều trắc trở và đã sống gần nửa đời trên mặt nước, giữa nhóm người tự gọi mình là “anchor out”, cách xã hội bình thường chưa đầy một dặm nhưng lại xa như hai thế giới.
“Mặt nước giống như một nguồn từ trường hút lấy tôi. Và những con người ở đây, họ sống thật.” — Chad Wycliffe
Nơi trú ẩn hay mối nguy?
Với nhiều người, vịnh là nơi trú ẩn. Với giới chức và một số cư dân hạt Marin, cụm thuyền này giống một khu lều trại của người vô gia cư trên mặt nước. Jeff Scharosch, đồng sở hữu nhà hàng The Spinnaker ở Sausalito, nói các con thuyền nhìn từ xa đẹp như tranh nhưng thường chẳng mấy đủ an toàn để ra khơi, và kể có lần thuyền suýt đâm vào nhà hàng.
Giới chức cho biết neo và xích đang phá hủy các thảm cỏ biển, nơi trú ngụ của sinh vật biển và có khả năng lưu trữ carbon, trong khi người dân phàn nàn về rác và chất thải đổ xuống nước, về những con thuyền bị đứt neo trong bão, bốc cháy hay chìm. Tuy nhiên, một số cư dân Sausalito coi việc dọn dẹp là một phần của nỗ lực rộng hơn nhằm “quý tộc hóa” bờ biển và đẩy những người không theo khuôn mẫu ra ngoài.
“Những người anchor out là phần rìa sắc cạnh. Họ là những cư dân mặn mòi nhất của chúng tôi.” — Sophia Collier
Từ xưởng đóng tàu đến khu phố nổi
Vịnh Richardson từ lâu đã thu hút những tâm hồn tự do, những người bị gạt ra lề và những ai không trụ nổi trên đất liền. Sau khi xưởng đóng tàu thời Thế chiến II đóng cửa cuối thập niên 1940, cựu binh và nghệ sĩ chuyển tới sống trên các con tàu, sà lan bỏ hoang.
Đến thập niên 1970, hàng trăm người sống trong một khu phố ven nước rộng lớn gồm những nhà thuyền chắp vá, có tờ báo riêng và một khu định cư ngoài khơi tên là Dredgetown.
Các nỗ lực dọn dẹp bờ biển từng dẫn tới những cuộc đụng độ bạo lực được gọi là “Cuộc chiến nhà thuyền”, và phần lớn nhà thuyền cuối cùng được quản lý và đưa vào bến. Một số người anchor out vẫn ở lại ngoài vịnh, và khi kinh tế khu vực ngày càng khắc nghiệt, đội thuyền này phình lên gần 250 chiếc vào năm 2016, theo số liệu chính thức.
Những con thuyền giá rẻ như cho
Richard Ashlock, 75 tuổi, một trong những anchor out cuối cùng, tin rằng những thủy thủ thực thụ xứng đáng được ở lại trên mặt nước, nhưng thừa nhận nhiều người mới đến thiếu kinh nghiệm và không tôn trọng vịnh.
“Khi giá thuê nhà tăng vọt ở Oakland, Berkeley và San Francisco, rất nhiều người mất căn hộ, nhưng bạn có thể mua một con thuyền với giá rẻ như cho.” — Richard Ashlock
Ông nói chưa bao giờ trách họ vì cần một chỗ ở, nhưng trách họ để thuyền xuống cấp. Ông Ashlock và những người khác phản bác lo ngại về môi trường, cho rằng thuyền của họ là những hệ sinh thái nổi và các hoạt động trên bờ gây ô nhiễm nhiều hơn. Giới chức đã thông qua kế hoạch cho ông chuyển vào một bến thuyền, làm người trông coi.
Dọn sạch vịnh
Năm 2022, giới chức bắt đầu trả cho cư dân anchor out 150 USD cho mỗi foot chiều dài thuyền giao nộp, và một năm sau bổ sung phiếu hỗ trợ nhà ở tạm thời từ khoản tài trợ 3 triệu USD của bang. Theo Giám đốc điều hành Brad Gross, Cơ quan Khu vực Vịnh Richardson đã di dời hơn 500 con thuyền và bố trí nhà ở tạm thời cho 52 cựu cư dân.
Chương trình được thiết kế để đưa người dân vào căn hộ trong một năm rồi chuyển sang nhà ở liên bang lâu dài. Nhưng kênh này đứt gãy từ tháng 5/2025, khi giá thuê tăng làm cạn ngân sách của cơ quan nhà ở. Meredith Rodas, 56 tuổi, sống ở khu neo đậu hai thập kỷ, cho biết vợ chồng bà không nhận được phiếu hỗ trợ và đang sống cùng hai chú chó trên một chiếc xe bán tải.
“Chúng tôi không phải là một chương trình nhà ở.” — Brad Gross
Những người trụ lại cuối cùng
Một số người có được nhà ở đón nhận những tiện nghi trên bờ. Peter Glaser, 65 tuổi, không tin nổi mình sẽ có bồn tắm, máy giặt, máy sấy và tủ quần áo rộng, nhưng vẫn buồn bã khi rời chiếc thuyền buồm anh sống cùng chú mèo.
“Họ đã xóa sổ được cộng đồng của chúng tôi, một cộng đồng tồn tại suốt 70 năm.” — Peter Glaser
Wycliffe đã nộp đơn xin nhà ở, nhưng cho biết không nơi nào được đề xuất có thể đáp ứng cho anh và hai chú chó. Anh đã di chuyển xa hơn ra ngoài khơi, vượt khỏi tầm quản lý của chính quyền địa phương, nơi sóng lớn khiến mỗi lần di chuyển giữa xuồng nhỏ và thuyền buồm đều nguy hiểm. Anh sợ mình sẽ trở thành một con người khác khi lên bờ.
“Tôi đã sống như thế này lâu đến mức không thực sự biết cách sống theo một kiểu nào khác.” — Chad Wycliffe
