Ông Tập và ông Trump nhất trí con người phải luôn tham gia các quyết định quân sự có AI, theo Bộ trưởng Tài chính Mỹ Bessent sau hội đàm APEC ở Trung Quốc
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhất trí rằng con người phải luôn tham gia vào các quyết định quân sự liên quan đến trí tuệ nhân tạo, theo Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent. Phát biểu với kênh CNBC hôm thứ Sáu, một ngày sau cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo bên lề Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương tại thành phố Thâm Quyến, miền nam Trung Quốc, ông Bessent mô tả sự đồng thuận này là một bước đột phá. Ông cho biết hai bên thống nhất rằng AI tiên tiến, thứ mà ông Trump gọi là "siêu trí tuệ" (SI), không được phép tự hành động trong các chiến dịch quân sự lớn, đồng thời nhấn mạnh rào chắn này không liên quan gì đến cuộc cạnh tranh công nghệ giữa hai nước. Cam kết được xây dựng trên những bước đi trước đó, gồm thỏa thuận năm 2024 về việc giữ quyền kiểm soát của con người đối với quyết định sử dụng vũ khí hạt nhân và kênh thông báo sự cố AI được thống nhất hồi tháng 9. Động thái diễn ra khi hai cường quốc AI hàng đầu thế giới chạy đua phát triển công nghệ trong lúc tìm cách quản lý những rủi ro quân sự ngày càng lớn.
Tiếng Nói QUANG MINH·2 phút đọc · 4 phút nghe·21 tháng 11 2026, 15:27 GMT+7·
Ảnh minh hoạ do AI tạo
Những gì đã được thống nhất
Theo ông Bessent, sự đồng thuận đạt được hôm thứ Năm áp dụng cho các quyết định mà hệ thống AI tiên tiến đóng vai trò trong hoạt động quân sự. Ông nói con người phải luôn là một phần của các quyết định đó, và AI không được phép tự thực hiện những hành động quân sự lớn.
Con người phải luôn tham gia vào mọi quyết định quân sự mà SI đưa ra.
Ông Bessent coi thỏa thuận là một biện pháp an toàn chứ không phải sự hạn chế đổi mới.
Advertisement
300 × 250
Chi tiết về cách nguyên tắc này được triển khai, kiểm chứng hay áp dụng cho các hệ thống vũ khí cụ thể chưa được công bố ngay.
Hội nghị thượng đỉnh thứ ba trong một năm
Cuộc gặp ở Thâm Quyến là lần gặp trực tiếp thứ ba giữa ông Tập và ông Trump trong năm 2026, sau:
Chuyến thăm cấp nhà nước của ông Trump tới Bắc Kinh hồi tháng 5.
Chuyến thăm Nhà Trắng của ông Tập hồi tháng 9, khi hai bên nhất trí lập một kênh liên lạc khẩn cấp về các sự cố AI nghiêm trọng và tăng cường liên lạc xử lý khủng hoảng quân sự.
Việc khởi động tại APEC một cuộc đối thoại song phương mới về siêu trí tuệ, điều mà ông Bessent đã giới thiệu trước trong một bài phát biểu ở New York đầu tháng 11.
Theo Bộ Ngoại giao Trung Quốc, trong cuộc hội đàm hồi tháng 9, ông Tập đã nói với ông Trump rằng AI phải luôn nằm dưới sự kiểm soát của con người, quan điểm mà Bắc Kinh cũng thúc đẩy tại các diễn đàn quốc tế.
Hợp tác song hành với cạnh tranh
Hai chính phủ vẫn là đối thủ quyết liệt trong lĩnh vực AI. Washington đã siết chặt kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến sang Trung Quốc và điều tra các vụ nghi vi phạm, trong khi Bắc Kinh đầu tư mạnh vào ngành AI trong nước và thúc đẩy thành lập một cơ quan toàn cầu quản trị công nghệ này. Trước hội nghị, ông Bessent cho rằng hai nước nên tỉnh táo về những lĩnh vực họ hợp tác và những lĩnh vực họ cạnh tranh.
Tại phiên họp toàn thể APEC, ông Trump mô tả siêu trí tuệ là sự chuyển đổi công nghệ lớn nhất kể từ cách mạng công nghiệp và kêu gọi thận trọng trong quản lý rủi ro. Những người ủng hộ thỏa thuận cho rằng ngay cả các nguyên tắc chung cũng có thể giảm nguy cơ tai nạn hoặc tính toán sai lầm. Những người hoài nghi lưu ý rằng các cam kết như vậy không ràng buộc về pháp lý và ý nghĩa của "sự tham gia của con người" có thể rất khác nhau trên thực tế.
BỐI CẢNH SỰ KIỆN.
Việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong chiến tranh đã trở thành một trong những vấn đề gây tranh luận nhiều nhất trong an ninh quốc tế. Quân đội nhiều nước đang tích hợp AI vào phân tích tình báo, xác định mục tiêu, máy bay không người lái và hệ thống chỉ huy, làm dấy lên lo ngại rằng các quyết định sống còn có thể ngày càng do máy móc đưa ra với tốc độ con người không theo kịp. Hơn một thập niên qua, các quốc gia đã thảo luận về vũ khí sát thương tự động tại Liên Hợp Quốc nhưng chưa đạt được hiệp ước ràng buộc. Mỹ và Trung Quốc, hai cường quốc AI hàng đầu, đã mở cuộc đối thoại chính thức song phương đầu tiên về rủi ro AI tại Geneva vào tháng 5/2024. Tháng 11 năm đó, tại hội nghị APEC ở Lima, Tổng thống khi đó Joe Biden và ông Tập nhất trí rằng con người, chứ không phải AI, phải kiểm soát quyết định sử dụng vũ khí hạt nhân, một bước đi được mô tả là khiêm tốn nhưng có ý nghĩa biểu tượng. Sau khi ông Trump trở lại nắm quyền, quan hệ dao động giữa xung đột thương mại và ngoại giao thượng đỉnh, với một thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được cuối năm 2025 và một loạt cuộc gặp trong năm 2026. Những người ủng hộ kiểm soát vũ khí AI cho rằng các quy tắc sớm có thể ngăn chặn một cuộc chạy đua nguy hiểm, trong khi những người khác cảnh báo đối thủ có thể không tôn trọng các cam kết tự nguyện. Câu hỏi trung tâm là liệu những nguyên tắc chung có thể được biến thành các biện pháp bảo vệ thiết thực trước khi công nghệ vượt xa chúng hay không.
Những điều bổ ích
Công cụ càng mạnh, trách nhiệm càng cần phải nằm trong tay con người.
Các đối thủ vẫn có thể chung lợi ích trong việc tránh thảm họa.
Một nguyên tắc chỉ có ý nghĩa khi được biến thành những quy tắc có thể tuân thủ và kiểm chứng.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.