Từ hàn gắn ngoại giao đến thử thách niềm tin
Thông điệp của ông Tập được lựa chọn cẩn trọng. Theo Tân Hoa Xã, nhà lãnh đạo Trung Quốc nhận định hai nước không có ân oán lịch sử hay xung đột lợi ích căn bản, vì vậy nên tin tưởng và giúp nhau thành công. Reuters dẫn lời ông đánh giá quan hệ song phương đã chuyển biến toàn diện. Những phát biểu ấy tạo tương phản rõ rệt với thời kỳ tranh cãi chính trị liên tục lan sang hoạt động thương mại. Nhưng lời nói cũng đặt ra thước đo cao hơn: lòng tin phải thể hiện trong cách chính quyền đối xử ổn định với doanh nghiệp và người dân.
Chính phủ Albanese chọn cách ổn định quan hệ mà không cam kết đồng thuận về mọi vấn đề. Phân biệt này rất quan trọng. Bình thường hóa ngoại giao giúp khôi phục các kênh trao đổi cấp bộ trưởng, giảm nguy cơ hiểu lầm và cho doanh nghiệp cơ sở lập kế hoạch. Dẫu vậy, phục hồi niềm tin khó hơn phục hồi dòng hàng hóa. Điều cần thiết là chứng minh bất đồng sẽ được giải quyết bằng trao đổi thay vì những biện pháp đáp trả đột ngột.
Thâm Quyến còn tạo nên một bối cảnh giàu biểu tượng. APEC quy tụ những nền kinh tế gắn bó với thương mại xuyên biên giới trong lúc cạnh tranh địa chính trị gia tăng. Bởi thế, Bắc Kinh và Canberra có thể coi đối thoại là lựa chọn thực tế, chứ không phải nhượng bộ về nguyên tắc.
Thương mại cho thấy giá trị của sự hòa dịu
Những thay đổi kinh tế cung cấp bằng chứng dễ nhận thấy nhất. Theo chính phủ Australia, Trung Quốc dỡ thuế đối với rượu vang đóng chai của nước này vào tháng 3/2024, sau khi giải quyết rào cản với lúa mạch.
Xuất khẩu tôm hùm đá sống được nối lại từ tháng 12/2024, khép lại nhóm rào cản thương mại tồn đọng mà chính phủ Albanese xác định trong giai đoạn ấy. Đối với người sản xuất từng mất thị trường quan trọng, đó là kết quả thiết thực hơn những mỹ từ ngoại giao.
Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia cho biết kim ngạch xuất khẩu năm 2024 của các nhóm hàng từng bị ảnh hưởng đạt 19,5 tỷ đô la Australia. Con số cho thấy quy mô lợi ích kinh tế liên quan, song không thể xem toàn bộ là thành quả riêng của cuộc gặp lần này. Doanh nghiệp vẫn cần thủ tục hải quan minh bạch, quy định ổn định và khả năng phân tán rủi ro sang thị trường khác. Hơn nữa, gỡ bỏ thuế không đồng nghĩa các nhà xuất khẩu lập tức tìm lại được khách hàng trước kia.
Khả năng hợp tác mới cũng vượt ra ngoài nông sản truyền thống. Theo Reuters, ông Tập đề cập nông nghiệp và trí tuệ nhân tạo như những lĩnh vực có thể thúc đẩy quan hệ. Điều đó gợi mở sự kết hợp giữa hoạt động thương mại lâu đời và cơ hội công nghệ mới, nhưng sẽ phụ thuộc các quy định an ninh và lợi ích kinh tế của từng nước.
Đối tác không nhất thiết đồng quan điểm
Không khí thân thiện không đồng nghĩa hai nước đã thống nhất về chiến lược. Australia có các quan hệ quốc phòng lâu dài với Mỹ, trong khi Trung Quốc là đối tác thương mại đặc biệt quan trọng và có ảnh hưởng ngày càng lớn tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Những tranh luận về an ninh hàng hải, can thiệp từ bên ngoài, nhân quyền và chính sách công nghệ từng tạo ra va chạm và có thể tiếp diễn. Quan hệ đáng tin cậy cần đủ sức chứa đựng khác biệt, thay vì che giấu chúng.
Vì thế, khả năng dự báo có thể quan trọng hơn những lời khẳng định hữu nghị. Các cơ quan chức năng có thể xây dựng đường dây trao đổi khi phát sinh quan ngại; doanh nghiệp cần dự liệu thay đổi chính sách; giới học thuật và các tổ chức xã hội có thể tiếp tục giao lưu mà không mặc định mọi mâu thuẫn đã biến mất. Những bước đi ấy giúp ngăn một sự cố riêng lẻ trở thành khủng hoảng toàn diện.
Giới kinh doanh quan sát rất kỹ các tín hiệu này. ABC News đưa tin trước cuộc gặp rằng doanh nghiệp Australia muốn tiếp cận thị trường Trung Quốc sâu hơn và nhấn mạnh sự tin cậy, khả năng dự báo. Đó là phép thử trực tiếp đối với tuyên bố chính trị: những lời nói tích cực có thực sự giúp hoạt động đầu tư và giao thương bớt bất định hay không?
Điều cuộc gặp có thể thay đổi
Cuộc hội đàm chưa tự nó tạo ra một hiệp định thương mại mới hoặc giải quyết mọi tranh cãi chiến lược. Ý nghĩa trước mắt nằm ở định hướng chính trị: hai chính phủ có động lực giữ kênh liên lạc và tránh quay lại thời kỳ quan hệ bị gián đoạn nghiêm trọng. Kết quả sâu xa sẽ phụ thuộc các quyết định quản lý, chuyến thăm chính thức và dự án hợp tác trong thời gian tiếp theo.
Mong muốn mở rộng thương mại, công nghệ của Trung Quốc gặp nhu cầu tìm kiếm cơ hội kinh tế song hành với quyền tự chủ chiến lược của Australia. Hai nhóm lợi ích có phần giao nhau nhưng không trùng khít. Do vậy, tiến triển đòi hỏi sự kiên nhẫn, ranh giới rõ ràng và khả năng phân biệt bất đồng có thể kiểm soát với đổ vỡ quan hệ.
Trong khu vực thường phải cân nhắc giữa sự gắn bó kinh tế và lo ngại an ninh, cuộc đối thoại ở Thâm Quyến gợi ra con đường khó hơn: hợp tác mà không ảo tưởng. Di sản của cuộc gặp sẽ không nằm ở tấm ảnh bắt tay, mà ở việc những tranh cãi thông thường có thể được giữ đúng mức thông thường.
















