Cuộc tìm kiếm kết thúc sau một bức tường
Theo thông tin được các nhà chức trách Pháp công bố ngày 12/10, cảnh sát phát hiện hai tác phẩm được giấu sau một bức tường gạch xây kín trong lúc khám xét nhà ở Clermont-l’Hérault. Công tố viên Nicolas Bessone cho biết dấu vết không thể nhận ra bằng quan sát thông thường; quá trình lấy lời khai đã góp phần xác định nơi cất giữ. Ngày 9/10, chính quyền địa phương từng thông báo hai tranh đã được tìm thấy nhưng chưa công bố đầy đủ chi tiết.
Hai tác phẩm là Portrait of Madame Colonna Romano và Young Woman at the Well, còn được gọi bằng tên tiếng Pháp Femme au puits. Chúng thuộc bộ sưu tập Musée d’Orsay và được cho Bảo tàng Renoir tại Cagnes-sur-Mer mượn trưng bày. Trong vụ đột nhập rạng sáng 8/9, kẻ trộm cắt hàng rào, phá cửa sổ, tháo bốn tranh khỏi điểm gắn khung; hai tranh bị bỏ lại trong khuôn viên khi chuông báo động phát tín hiệu.
Hai tác phẩm sống sót, nhưng chưa nguyên vẹn
Thông báo của Bộ Văn hóa Pháp xác nhận hai tác phẩm thu hồi được đưa tới cơ sở chuyên môn ở Marseille để thẩm định tình trạng trước khi trở lại bảo tàng. Nhà chức trách nói phần khung của Young Woman at the Well bị ảnh hưởng, trong khi toan của Portrait of Madame Colonna Romano có vết rách ở vùng trang phục nhân vật.
Mức độ can thiệp phục chế cụ thể phụ thuộc kết quả khảo sát vật liệu và lớp màu.
Điểm đáng chú ý là “tìm lại” không đồng nghĩa “khôi phục hoàn toàn”. Bức tranh cổ có thể chịu ảnh hưởng từ việc tháo khỏi khung, vận chuyển và cất giữ trong môi trường không được kiểm soát. Các chuyên gia vì thế phải cân nhắc từng bước xử lý, từ ổn định vết rách đến giám sát nhiệt độ và độ ẩm, nhằm bảo toàn cả vật liệu lẫn dấu tích lịch sử của tác phẩm.
Từ hiện trường đến bài toán an ninh di sản
Theo các bản tin của Reuters và AP, cuộc điều tra dẫn tới sáu vụ bắt giữ; bằng chứng ADN và thông tin theo dõi phương tiện được nhắc đến trong quá trình nhận diện nghi phạm. Một số người đã bị áp dụng thủ tục tố tụng, nhưng việc bị điều tra không đồng nghĩa đã được xác định có tội. Thông tin về số tiền 9 triệu euro liên quan đến ước tính tổng giá trị bốn tranh bị nhắm tới, không nên hiểu là định giá riêng hai tranh thu hồi.
Vụ án một lần nữa cho thấy nghịch lý của các bảo tàng nhỏ: sự gần gũi với công chúng làm nên sức sống văn hóa nhưng cũng đòi hỏi năng lực bảo vệ tương xứng. Phản ứng nhanh của hệ thống báo động, phối hợp cảnh sát và nghiệp vụ điều tra đã giúp giảm thiệt hại lần này. Song những vụ trộm nghệ thuật tại Pháp những năm gần đây cho thấy bảo vệ di sản không thể chỉ dựa vào may mắn của một cuộc truy tìm thành công.
