Làn sóng không dừng ở các bang chiến địa
Nhiều cuộc thăm dò trước ngày bầu cử dự báo Đảng Dân chủ có lợi thế, nhưng kết quả tại những địa bàn vốn nghiêng về Đảng Cộng hòa vẫn gây bất ngờ. Tại Texas, James Talarico đánh bại Ken Paxton trong cuộc đua Thượng viện. Tại South Carolina, bác sĩ nhi khoa Annie Andrews thắng Darline Graham. Sherrod Brown giành chiến thắng ở Ohio, Adam Hamilton thắng Roger Marshall tại Kansas, còn Troy Jackson vượt qua Susan Collins tại Maine. Những kết quả này cho thấy tâm trạng bất mãn đã vượt qua ranh giới địa lý và truyền thống chính trị.
Chiến thắng không chỉ đến từ sự hào hứng của cử tri trung thành. Theo phân tích của Reuters, Đảng Dân chủ mở rộng mạng lưới ứng viên, tham gia cả những cuộc đua từng bị xem là khó thắng. Khi chi phí sinh hoạt trở thành chủ đề chung, chiến lược hiện diện rộng rãi giúp họ tận dụng sự thay đổi của cử tri độc lập. Tuy vậy, các cuộc đua chưa kết thúc kiểm phiếu vẫn phải được phân biệt với những kết quả đã được hãng tin dự phóng.
Đời sống thường ngày lấn át khẩu hiệu đối đầu
Thăm dò cử tri được Reuters dẫn lại cho thấy gần chín trong mười người coi chi phí sinh hoạt là yếu tố quan trọng hoặc quyết định lá phiếu. Khoảng ba phần tư bày tỏ tức giận hoặc không hài lòng với hướng đi của đất nước. Những con số này là kết quả khảo sát, không phải phép đếm từng phiếu bầu; nhưng chúng giúp giải thích vì sao giá xăng, thực phẩm và hóa đơn gia đình trở thành vấn đề chính trị có sức lan tỏa trên toàn quốc.
Chính quyền Trump đối mặt với sự phê phán liên quan đến thuế quan, lạm phát và tác động của chiến tranh Iran lên giá nhiên liệu. Trong khi đó, nỗ lực miêu tả đối thủ là những phần tử cực đoan không đủ thuyết phục một bộ phận cử tri đang cần câu trả lời cụ thể về khả năng chi trả. Lá phiếu không khẳng định mọi người đồng thuận với toàn bộ chương trình nghị sự của Đảng Dân chủ; nó trước hết thể hiện nhu cầu thay đổi chính sách và cách điều hành.
Những lựa chọn nhân sự trở thành điểm yếu
Một số ứng viên được Donald Trump ủng hộ trực tiếp đã thất bại trong các cuộc đua quan trọng, như Ken Paxton tại Texas, Darline Graham tại South Carolina và Michael Whatley tại North Carolina. Điều đó khiến tranh luận nội bộ Đảng Cộng hòa trở nên gay gắt: đề cao sự trung thành với tổng thống có thể giúp một ứng viên vượt qua bầu cử sơ bộ, nhưng không bảo đảm sức hấp dẫn đối với cử tri độc lập trong tổng tuyển cử.
Trường hợp South Carolina đặc biệt đáng chú ý vì vị thế truyền thống của Đảng Cộng hòa tại bang này. Tại Texas, sự chia rẽ giữa các nhóm bảo thủ cũng khiến việc đoàn kết sau bầu cử sơ bộ khó khăn hơn. Tuy nhiên, quy mọi thất bại cho một cá nhân là cách giải thích quá đơn giản. Ứng viên, tổ chức địa phương, nền kinh tế và môi trường chính trị toàn quốc đã cùng tác động đến kết quả.
Cử tri trẻ và gốc Mỹ Latinh đổi hướng
Dữ liệu khảo sát sau bỏ phiếu cho thấy Đảng Cộng hòa suy giảm ủng hộ trong một số nhóm từng giúp Trump chiến thắng năm 2024. Reuters nêu tỷ lệ ủng hộ của cử tri gốc Mỹ Latinh giảm từ khoảng 46% trong năm 2024 xuống gần một phần ba ở cuộc bầu cử này. AP cũng nhận thấy cử tri dưới 30 tuổi nghiêng rõ hơn về ứng viên Dân chủ trong các cuộc đua Hạ viện. Các tỷ lệ khảo sát có thể thay đổi khi có phân tích đầy đủ hơn.
Không nhóm cử tri nào là một khối đồng nhất. Mối quan tâm về việc làm, nhập cư, giáo dục, quyền cá nhân hay giá nhà khác nhau giữa từng cộng đồng. Việc Gina Hinojosa thắng cuộc đua thống đốc Texas và Xavier Becerra thắng tại California mang ý nghĩa biểu tượng đáng kể, song khả năng duy trì liên minh cử tri sẽ phụ thuộc vào hành động sau bầu cử hơn là bản sắc của ứng viên.
Chiến thắng mở ra một trách nhiệm mới
Kiểm soát Quốc hội trao cho Đảng Dân chủ khả năng quyết định chương trình nghị sự lập pháp, tổ chức điều trần và giám sát mạnh hơn đối với nhánh hành pháp. Nhưng Tổng thống Trump vẫn giữ quyền phủ quyết; nhiều dự luật quan trọng còn phải vượt qua các quy tắc và ngưỡng biểu quyết tại Thượng viện. Vì vậy, quyền lực mới không đồng nghĩa với khả năng thực hiện mọi lời hứa ngay lập tức.
Hakeem Jeffries và các lãnh đạo Dân chủ đã nhấn mạnh chương trình giảm chi phí sinh hoạt và tăng giám sát chính quyền. Phía Cộng hòa khẳng định sẽ chống lại những chính sách mà họ coi là cực đoan. Cử tri vì thế sẽ đánh giá giai đoạn tiếp theo bằng hai thước đo: Quốc hội có bảo vệ cơ chế kiểm soát quyền lực hay không, và liệu các cuộc đối đầu tại Washington có tạo được lợi ích thực chất cho người dân hay chỉ kéo dài bế tắc.
