Cam kết phòng thủ chung
Thổ Nhĩ Kỳ đã trình Hiệp định Phòng thủ chung Mecca, được ba nước ký hồi tháng 8, lên quốc hội để phê chuẩn từ tháng trước. Việc phê chuẩn mang lại cho Ankara nghĩa vụ phòng thủ chung chính thức với Saudi Arabia, nhưng không tự động đưa quân Thổ Nhĩ Kỳ tới đây; việc triển khai quân nhân cần một nghị quyết riêng. Nội dung chính của hiệp định gồm:
- Điều khoản phòng thủ tập thể tương tự Điều 5 của NATO, coi tấn công vào một thành viên là tấn công vào tất cả
- Tăng cường hợp tác công nghiệp quốc phòng
- Đẩy mạnh phối hợp quân sự giữa ba nước
- Tạo sức răn đe trước các mối đe dọa
Bối cảnh: Houthi leo thang tấn công
Hiệp định được ký trước khi lực lượng Houthi mở các cuộc tấn công nhằm vào Saudi Arabia. Cuộc bỏ phiếu diễn ra khi một quan chức cấp cao Iran cho biết Tehran và Washington vẫn còn cách xa một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh, trong khi Houthi gia tăng tấn công vào Riyadh.
Hồi tháng trước, các quan chức cho biết đóng góp của Thổ Nhĩ Kỳ cho Saudi Arabia dự kiến giới hạn ở trang thiết bị quân sự, chia sẻ tình báo và hệ thống vũ khí. Một nghị sĩ đảng cầm quyền cho biết Ankara cũng sẽ trình quốc hội nghị quyết cho phép triển khai quân nhân, nhưng phạm vi hỗ trợ sẽ được quyết định qua tham vấn chung và theo đề nghị của Riyadh.
Mô hình “quốc phòng như một dịch vụ”
Giới phân tích cho rằng Thổ Nhĩ Kỳ, với nền công nghiệp quốc phòng mạnh, có thể hỗ trợ Saudi Arabia về kỹ thuật, kinh nghiệm tác chiến, hệ thống phòng không và tác chiến điện tử. Binh sĩ, cố vấn và nhân viên quân sự Thổ Nhĩ Kỳ dự kiến được cử sang để lắp đặt và vận hành các hệ thống do Ankara cung cấp sau khi nghị quyết triển khai được thông qua.
Tôi tin rằng liên minh Mecca có thể là một trong những ví dụ đầu tiên của khái niệm ‘quốc phòng như một dịch vụ’, trong đó nước cung cấp không chỉ bán trang thiết bị mà còn cung cấp khái niệm tác chiến, dịch vụ, huấn luyện và hậu cần, kèm theo hỗ trợ chính trị.
Giới hạn và khả năng tương tác
Bộ trưởng Quốc phòng Yasar Guler khẳng định Thổ Nhĩ Kỳ không tính đến việc binh sĩ của mình tham gia chiến đấu hay các chiến dịch tấn công nhằm vào Houthi. Điều này cho thấy Ankara muốn hỗ trợ đồng minh nhưng tránh bị cuốn sâu vào xung đột.
Theo giáo sư Barin Kayaoglu của Đại học Khoa học Xã hội Ankara, hiệp định cũng sẽ tạo ra mức độ tương thích nhất định giữa các đồng minh khi họ vận hành những hệ thống tương tự và chia sẻ chuyên môn, công nghệ. Đây là bước đi đáng chú ý trong cấu trúc an ninh đang thay đổi nhanh chóng của Trung Đông.















