Những cánh cửa lịch sử mở ra tại các bang
Tại Georgia, cựu thị trưởng Atlanta Keisha Lance Bottoms đánh bại doanh nhân Rick Jackson trong cuộc đua thống đốc. Theo Reuters và AFP, bà không chỉ là nữ thống đốc da đen đầu tiên được bầu tại Mỹ mà còn là phụ nữ đầu tiên lãnh đạo Georgia. Đây là bước ngoặt tại bang mà đảng Cộng hòa giữ ghế thống đốc hơn hai thập niên. Cột mốc ấy đặc biệt đáng chú ý khi những ứng cử viên nữ da đen từng gặp nhiều rào cản trên đường tiến tới chức vụ hành pháp cao nhất cấp bang.
Ở New Mexico, Deb Haaland, thành viên cộng đồng Laguna Pueblo, đánh bại Gregg Hull để trở thành nữ thống đốc người Mỹ bản địa đầu tiên. Bà từng làm nên lịch sử khi trở thành người Mỹ bản địa đầu tiên giữ cương vị bộ trưởng nội các liên bang, với chức Bộ trưởng Nội vụ dưới thời Joe Biden. Tại Texas, Gina Hinojosa đánh bại thống đốc đương nhiệm Greg Abbott, trở thành nữ thống đốc gốc Mỹ Latinh đầu tiên của bang. Dù hai bang có bối cảnh rất khác nhau, cả hai chiến thắng cho thấy những nhóm từng hiếm khi xuất hiện ở đỉnh cao quyền lực nay có vị trí nổi bật trong chính trường.
Từ Thượng viện tới những gương mặt đang chờ kết quả
Cuộc đua Thượng viện tại New Hampshire đưa Hạ nghị sĩ Chris Pappas tới chiến thắng, theo các dự báo truyền thông. Ông sẽ trở thành nam thượng nghị sĩ đầu tiên công khai đồng tính khi nhậm chức.
Sự kiện đánh dấu một chặng đường đáng kể từ các cuộc tranh luận lâu dài về quyền bình đẳng tới việc cử tri lựa chọn một ứng cử viên dựa trên cả bản sắc cá nhân lẫn hồ sơ chính sách, kinh nghiệm và cam kết với cộng đồng.
Ở Michigan, Abdul El-Sayed đang cạnh tranh trong một cuộc đua sát nút; nếu thắng, ông sẽ là thượng nghị sĩ Hồi giáo đầu tiên. Điều kiện “nếu” rất quan trọng: một cuộc đua chưa được quyết định không thể được kể như chiến thắng lịch sử. Tương tự, Hakeem Jeffries chỉ trở thành Chủ tịch Hạ viện da đen đầu tiên nếu được Hạ viện khóa mới bầu vào chức vụ đó. Cuộc bầu cử định hình các khả năng; thủ tục hiến định và kết quả kiểm phiếu mới quyết định cột mốc được ghi vào lịch sử.
Chiến thắng về đại diện không thay thế trách nhiệm cầm quyền
Các ứng cử viên đã chiến thắng phải đối diện những vấn đề không tự biến mất sau đêm bầu cử: giá cả sinh hoạt, tiếp cận y tế, giáo dục, an ninh và niềm tin vào các cơ quan công quyền. Bottoms sẽ phải tìm cách quản trị Georgia với những ưu tiên cạnh tranh; Haaland phải cân bằng phát triển kinh tế, bảo vệ đất đai và lợi ích của các cộng đồng; Hinojosa phải xử lý các tranh luận gay gắt về trường học, nhập cư và hạ tầng năng lượng tại Texas. Một chức danh đầu tiên có thể truyền cảm hứng, nhưng hiệu quả chính sách mới tạo ra niềm tin bền vững.
Các cột mốc vì thế không nên bị thu nhỏ thành câu chuyện về tiểu sử. Ý nghĩa lâu dài của chúng nằm ở khả năng mở rộng mạng lưới người tham gia chính trị, thay đổi nhận thức về ai có thể lãnh đạo và khuyến khích những thế hệ trước đây ít được nhìn thấy. Đồng thời, cử tri có quyền đòi hỏi chương trình hành động cụ thể thay vì xem tính đại diện là tiêu chuẩn đủ. Một nền dân chủ trưởng thành vừa ghi nhận việc mở rộng cơ hội vừa duy trì cùng một chuẩn mực trách nhiệm cho mọi người đắc cử.
Bức tranh dân chủ rộng hơn một đảng phái
Làn sóng này diễn ra trong cuộc bầu cử mà Đảng Dân chủ giành được nhiều thắng lợi trước các ứng cử viên Cộng hòa. Tuy nhiên, câu chuyện về đa dạng lãnh đạo không chỉ nằm trong một phe: những nguồn tin về đêm bầu cử cũng ghi nhận Byron Donalds được dự báo trở thành thống đốc da đen đầu tiên của Florida, thuộc Đảng Cộng hòa. Điều đó nhắc rằng sự thay đổi về đại diện không thể giản lược thành một thông điệp đảng phái duy nhất.
Bill Shiebler, lãnh đạo tổ chức State Voices, nói với AFP rằng cử tri ngày càng nhìn thấy chính mình trong những người được trao quyền. Nhận xét ấy phản ánh một kỳ vọng lớn hơn: khi các cơ quan công quyền trông gần hơn với xã hội mà chúng phục vụ, niềm tin có thể được bồi đắp. Nhưng tính đa dạng chỉ đạt trọn ý nghĩa khi tiếng nói của người dân, kể cả những người không bỏ phiếu cho bên thắng, được lắng nghe thường xuyên sau bầu cử.
