Chuyến rơi cuối cùng trên bầu trời Bắc Sumatra
Theo NASA, Lực lượng Không gian Mỹ xác nhận Swift đã quay trở lại khí quyển lúc 7h39 hôm thứ Tư, lao vào tầng khí quyển trên với tốc độ khoảng 22 lần tốc độ âm thanh trên bầu trời tỉnh Bắc Sumatra của Indonesia, cách đường xích đạo khoảng 322 km về phía bắc. Vệ tinh nặng khoảng 1.452 kg và trị giá 500 triệu USD.
NASA dự kiến nhiệt ma sát khi đi vào khí quyển sẽ thiêu rụi phần lớn vệ tinh ở độ cao lớn, chỉ một số mảnh vỡ có thể sống sót, và cơ quan này cho biết không ghi nhận thiệt hại hay thương vong nào trên mặt đất. Hiện chưa rõ điểm rơi cách thủ phủ Medan, thành phố khoảng 2,5 triệu dân, bao xa; toàn tỉnh có khoảng 16 triệu người. Trước đó, Lực lượng Không gian Mỹ ước tính xác suất gây hại cho bất kỳ ai trên Trái Đất chỉ là 1/2.100.
Rủi ro thấp nhưng không bằng không
Ông Dean Sladen, kỹ sư hàng không vũ trụ của công ty cung cấp linh kiện công nghiệp Accu Components có trụ sở tại Anh, nhận định trước thời điểm rơi rằng chỉ một ít mảnh vỡ nhỏ, cháy xém có thể chạm đất, không còn gì có thể nhận ra là một chiếc kính viễn vọng.
Các vệ tinh cỡ này quay lại khí quyển thường xuyên, và trong gần 70 năm bay vào vũ trụ, chưa ai từng thiệt mạng vì mảnh vỡ rơi xuống.
Tuy nhiên, ông lưu ý nguy cơ tai nạn từ vật thể rơi sẽ tăng lên về lâu dài, “đó là lý do việc thiết kế vệ tinh để rơi xuống an toàn ngày càng quan trọng”.
Khi số lượng vệ tinh trên quỹ đạo tăng vọt trong những năm gần đây, lời cảnh báo này càng có ý nghĩa.
Hai thập kỷ săn những vụ nổ dữ dội nhất vũ trụ
Swift được thiết kế chủ yếu để nghiên cứu các vụ nổ tia gamma, những luồng năng lượng mạnh nhất trong vũ trụ, nhờ bộ ba kính viễn vọng quan sát ở nhiều bước sóng. Kể từ khi được phóng năm 2004, đài quan sát còn mở rộng tầm nhìn sang nhiều hiện tượng khác:
- Hàng trăm vụ nổ siêu tân tinh.
- Những hố đen xé nát các ngôi sao đi lạc quá gần.
- Các đợt bùng phát tia X của sao, cùng tiểu hành tinh và sao chổi.
Những quan sát của Swift đã góp phần vào khoảng 7.000 công trình khoa học được công bố. Đài quan sát mang tên nhà vật lý thiên văn Neil Gehrels, người dẫn dắt sứ mệnh trong nhiều năm, và đã ngừng hoạt động từ ngày 20/10, sau khi vượt xa tuổi thọ thiết kế hai năm ban đầu tới gần mười lần.
Cuộc giải cứu bất thành
Không có hệ thống đẩy riêng, Swift đã trôi dần tới trạng thái mất ổn định quỹ đạo trong nhiều tháng. Hồi tháng Bảy, NASA và startup Katalyst có trụ sở tại bang Arizona đã phóng tàu cứu hộ chuyên dụng mang tên Link, với nhiệm vụ tiếp cận, bám vào Swift và kéo vệ tinh lên một quỹ đạo cao hơn, bền vững hơn.
Nhưng chính tàu Link lại bắt đầu quay mất kiểm soát ngay sau khi lên tới không gian. Đến giữa tháng Tám, những người điều hành sứ mệnh buộc phải từ bỏ nỗ lực, chấp nhận để Swift rơi trở lại Trái Đất. Thất bại này cho thấy công nghệ bảo dưỡng vệ tinh trên quỹ đạo, dù đầy hứa hẹn, vẫn còn ở giai đoạn non trẻ.
