“Bị bất ngờ” trước chiến tranh máy bay không người lái
Theo ông Emil Michael, cuộc chiến giữa Nga và Ukraine đã cho thấy máy bay không người lái giá rẻ và các hệ thống tự hành có thể thay đổi cục diện chiến trường như thế nào, và Mỹ đã không lường trước điều đó.
*“Chúng tôi đã bị bất ngờ trước chiến tranh máy bay không người lái ở Ukraine và Nga. Chúng tôi chưa sẵn sàng vì đơn giản là chúng tôi không hình dung ra nó. Tôi chỉ muốn bảo đảm rằng chúng ta đang hình dung cuộc chiến tiếp theo.” — Emil Michael*
Ông cho biết dưới chính quyền trước, Mỹ chỉ sản xuất khoảng 1.000 drone; nay kho dự trữ đã lên khoảng 500.000 chiếc. Dù vậy, con số này vẫn rất nhỏ so với 8 đến 10 triệu chiếc mà Ukraine ước tính sẽ sản xuất trong năm nay, khi cuộc chiến với Nga sắp bước sang năm thứ năm. Ông thừa nhận Mỹ đã giúp Ukraine rất nhiều, nhưng chính người Ukraine đã tự phát minh những gì họ cần vì Mỹ không có sẵn.
Hình dung cuộc chiến tiếp theo
Lầu Năm Góc đã thành lập Dự án Meridian để nghiên cứu tương lai của chiến tranh, kể cả những kịch bản xung đột dưới lòng đất hay ngoài không gian. Nhóm này có sự tham gia của CEO SpaceX Elon Musk và nhà sáng lập Anduril Industries Palmer Luckey.
Ông Michael ghi nhận Ukraine đã có những sáng tạo đáng kinh ngạc trong công nghệ drone. Bài học từ chiến trường châu Âu và Trung Đông, nơi các hệ thống tự hành giá rẻ đang chiếm ưu thế, đang thúc đẩy quân đội Mỹ chuyển hướng sang những vũ khí nhỏ, rẻ và có thể sản xuất hàng loạt.
AI trên chiến trường: con người phải giữ quyền phán quyết
Dù đẩy mạnh các hệ thống tự hành, theo ông Michael, quân đội Mỹ vẫn khá thận trọng trong việc dùng AI để tác chiến. Việc xác định mục tiêu hiện vẫn dựa nhiều vào báo cáo tình báo, ảnh vệ tinh và công việc điều tra do con người thực hiện hơn là AI. Ông thừa nhận quân đội chưa thực sự tinh vi trong việc để AI tạo ra mục tiêu.
*“Chúng ta phải có sự phán đoán phù hợp của con người ở mọi cấp. Chấm hết.” — Emil Michael*
Ông từ chối bình luận về vụ không kích của Mỹ vào Iran hồi tháng 2, khi một trường nữ sinh bị nhầm là mục tiêu quân sự, khiến hơn 100 người thiệt mạng, trong đó có hàng chục trẻ em. Việc lập kế hoạch cho cuộc tấn công đó có sự tham gia của một hệ thống nhắm mục tiêu bằng AI, và Mỹ đến nay vẫn chưa công bố kết quả điều tra.
Tranh chấp với công ty AI Anthropic
Kế hoạch AI của Lầu Năm Góc loại trừ Anthropic, một trong những công ty phát triển mô hình AI lớn nhất, sau khi Bộ Quốc phòng hồi đầu năm xếp công ty có trụ sở tại San Francisco này vào diện “rủi ro chuỗi cung ứng”, nhãn trước đây chủ yếu dành cho doanh nghiệp liên quan tới các nước đối thủ. Quyết định được đưa ra sau khi đàm phán hợp đồng đổ vỡ, khi Anthropic yêu cầu cam kết công nghệ của mình không bị dùng cho giám sát hàng loạt và vũ khí hoàn toàn tự động. Tại hội nghị, ông Michael tái khẳng định quan điểm rằng Anthropic là rủi ro an ninh quốc gia và việc ngừng dùng mô hình của công ty không hề khó.
Anthropic đã khởi kiện, cho rằng quyết định vi phạm Tu chính án thứ nhất và các quy định về thủ tục pháp lý. Hồi tháng 9, một thẩm phán liên bang phán quyết việc xếp loại này là bất hợp pháp, nhưng Lầu Năm Góc cho biết quyết định vẫn có hiệu lực trong khi một vụ kiện liên quan khác vẫn đang được xem xét. Bộ Quốc phòng hiện vẫn dùng các mô hình của Google, OpenAI và Grok của Elon Musk trên hệ thống của mình.
Cuộc đua AI với Trung Quốc
Theo ông Michael, Mỹ hiện dẫn trước Trung Quốc về trí tuệ nhân tạo, có nhiều trung tâm dữ liệu hơn và chất bán dẫn tốt hơn đối thủ hàng đầu. Ông ước tính Bắc Kinh đang chậm hơn Mỹ từ sáu tháng đến một năm trong phát triển AI.
Tuy nhiên, khoảng cách ấy không lớn. Bài học từ chiến tranh drone cho thấy lợi thế công nghệ có thể bị san bằng nhanh chóng nếu một quốc gia không kịp hình dung và chuẩn bị cho hình thái chiến tranh mới.
