Khi giá dầu thấm vào từng hóa đơn
Năng lượng là thành phần ẩn trong gần như mọi thứ con người mua. Nó vận chuyển hàng hóa bằng xe tải, tàu biển và máy bay, vận hành nhà máy, sưởi ấm nhà cửa và cung cấp nguyên liệu cho nhựa và phân bón. Khi giá dầu thô tăng vọt, tác động không chỉ dừng ở nhiên liệu: nó lan khắp chuỗi cung ứng, đẩy chi phí thực phẩm, quần áo, bao bì lên cao và góp phần vào lạm phát chung.
Lạm phát lan rộng ấy lại buộc các ngân hàng trung ương giữ lãi suất cao hoặc tăng thêm, khiến việc vay vốn của cả hộ gia đình lẫn doanh nghiệp trở nên đắt đỏ hơn. Kết quả là một cú siết kép: người dân vừa phải trả nhiều hơn cho nhu yếu phẩm hằng ngày, vừa chịu chi phí cao hơn cho các khoản vay, từ vay mua nhà đến thẻ tín dụng.
Tại cây xăng và trên những con đường
Tác động dễ thấy nhất là ở nhiên liệu. Cuộc chiến Iran đã đẩy giá diesel toàn cầu lên mức kỷ lục. Tại Anh, giá diesel trung bình lần đầu chạm 2 bảng/lít trong tháng này, còn tại Mỹ, giá lập kỷ lục 6,53 USD/gallon hồi tháng 9. Diesel vận hành những chiếc xe tải, máy kéo và xe giao hàng giữ cho nền kinh tế vận hành, nên giá của nó ảnh hưởng tới gần như mọi sản phẩm trên kệ hàng.
Các chính phủ đang chạy đua ứng phó. Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cho phép mọi người sử dụng dầu diesel nhuộm đỏ – vốn dành cho thiết bị không lưu thông trên đường công cộng và được miễn thuế đường bộ – cho tới cuối năm, trong khi chính quyền của ông cũng giải phóng dầu từ các kho dự trữ chiến lược. Những biện pháp như vậy có thể làm dịu cú sốc, nhưng giới phân tích lưu ý chúng không thể bù đắp một cú sốc nguồn cung toàn cầu.
