Làn sóng vượt khỏi bản đồ chính trị quen thuộc
Không chỉ bảo vệ các địa bàn có lợi thế, Đảng Dân chủ còn xuyên thủng nhiều thành trì Cộng hòa. Reuters ghi nhận sáu ghế Thượng viện do Đảng Cộng hòa nắm giữ đã đổi chủ, một kết quả giúp phe Dân chủ giành lợi thế quyết định ở viện trên. Ở Hạ viện, đảng này lật ít nhất tám ghế và có triển vọng nắm đa số khi các cuộc kiểm phiếu tiếp tục.
Texas trở thành biểu tượng của cú đảo chiều: nghị sĩ tiểu bang James Talarico đánh bại Tổng chưởng lý Ken Paxton trong cuộc đua Thượng viện, trong khi Gina Hinojosa thắng Thống đốc Greg Abbott. Tại Ohio, Sherrod Brown giành lại một ghế Thượng viện; ở Kansas, mục sư Adam Hamilton tạo dấu mốc đặc biệt cho Đảng Dân chủ. Những kết quả này cho thấy cử tri không còn xem các bang được coi là “an toàn” như những lựa chọn bất biến.
Ở South Carolina, bác sĩ nhi khoa Annie Andrews chiến thắng trong cuộc đua Thượng viện. Các cuộc đua ở Iowa, North Carolina và Georgia cũng góp phần tạo nên bức tranh bất lợi cho Đảng Cộng hòa. Dù những dự báo thắng cử từ truyền thông có giá trị thông tin cao, số phiếu chính thức và việc xác nhận kết quả vẫn do cơ quan bầu cử các bang thực hiện.
Khi hóa đơn hằng ngày lấn át khẩu hiệu tranh cử
Thay đổi chính trị bắt đầu từ những điều rất đời thường: thực phẩm, điện, tiền thuê nhà và nhiên liệu. Theo phân tích khảo sát sau bỏ phiếu của Reuters, gần chín trong mười cử tri xem chi phí sinh hoạt là một vấn đề quan trọng hoặc đặc biệt quan trọng.
Việc giá xăng tăng mạnh trong bối cảnh chiến tranh với Iran khiến cảm nhận về đời sống kinh tế thêm tiêu cực.
Khảo sát do SSRS thực hiện cho nhóm cơ quan truyền thông Mỹ cho thấy khoảng một nửa cử tri xem cuộc bầu cử là cơ hội phản đối Tổng thống Trump; gần ba phần tư bày tỏ giận dữ hoặc không hài lòng với hướng đi của đất nước. Đáng chú ý, khoảng 70% muốn Quốc hội tăng cường kiểm tra và cân bằng quyền lực của tổng thống. Đó là tín hiệu vượt ra ngoài một cuộc tranh chấp ghế đơn thuần.
Không thể quy mọi lá phiếu cho một nguyên nhân duy nhất. Sự không hài lòng với ứng viên, những tranh cãi về đạo đức công vụ và mệt mỏi trước xung đột chính trị cũng có thể tác động. Song chi phí sinh hoạt tạo ra một ngôn ngữ chung để những nhóm cử tri khác nhau bộc lộ nỗi lo của mình.
Sức ảnh hưởng của Trump gặp giới hạn
Trong những tuần cuối chiến dịch, ông Trump vận động mạnh cho các ứng viên được mình ủng hộ và kêu gọi người ủng hộ hành động như thể chính ông có tên trên lá phiếu. Dẫu vậy, sự hiện diện của tổng thống không đủ đảo ngược những bất lợi của một số ứng viên Cộng hòa, đặc biệt tại Texas và South Carolina.
Sau khi thấy viễn cảnh mất quyền kiểm soát Quốc hội, ông Trump lập luận trên mạng xã hội rằng nếu bản thân tranh cử, chiến thắng sẽ khác. Phản ứng này phản ánh khoảng cách giữa sức huy động đối với cá nhân tổng thống và khả năng chuyển sức mạnh ấy sang các ứng viên trong một cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Ở Georgia, Thượng nghị sĩ Jon Ossoff coi kết quả là lời phản đối quyết liệt của cử tri đối với chính quyền. Đó là diễn giải của một người chiến thắng, không phải tiếng nói thay mặt cho tất cả người đi bầu. Đảng Cộng hòa vẫn giữ được một số vị trí, gồm ghế Thượng viện ở Florida do Ashley Moody bảo vệ thành công, dù cách biệt nhỏ hơn nhiều so với ưu thế tổng thống Cộng hòa từng có tại bang này.
Quốc hội mới có thể làm gì?
Nếu Đảng Dân chủ kiểm soát cả hai viện khi kết quả được xác nhận và các nghị sĩ mới nhậm chức, chương trình nghị sự của Nhà Trắng sẽ gặp sức cản lớn hơn. Những dự luật cần thông qua Quốc hội, các phiên điều trần, yêu cầu cung cấp tài liệu và quyền phê chuẩn nhân sự sẽ trở thành nơi thương lượng hoặc đối đầu.
Tuy nhiên, chiến thắng lập pháp không đồng nghĩa với khả năng điều hành không giới hạn. Tổng thống vẫn có quyền phủ quyết, cơ quan hành pháp vẫn giữ nhiều thẩm quyền, còn việc thông qua các dự luật quan trọng ở Thượng viện chịu tác động của quy tắc thủ tục. Theo Reuters, tranh cãi về ngân sách và trần nợ có thể nổi lên trong năm 2027.
Thử thách cũng trở lại với Đảng Dân chủ: một liên minh thắng cử rộng lớn có thể bao gồm cử tri ôn hòa và cử tri cấp tiến với ưu tiên khác nhau. Nếu không biến sự bất mãn thành những giải pháp thiết thực, lợi thế hiện tại có thể phai nhạt trước kỳ bầu cử tiếp theo.
