Khoản chi ngoài dự kiến giữa mùa bom đạn
Lá thư của Bộ Tài chính Đức gửi Ủy ban Ngân sách của Bundestag cho thấy Berlin muốn bổ sung 100 triệu euro vào phần hỗ trợ Ukraine vốn đã nằm trong ngân sách năm 2026. Khoản tiền nhắm đến những thiệt hại do chiến dịch không kích của Nga gây ra, một chiến dịch đã leo thang rõ rệt kể từ mùa hè. Trước đó, vào tháng Chín, chính phủ Đức đã dành 250 triệu euro hỗ trợ Ukraine thông qua Quỹ Hỗ trợ Năng lượng Ukraine (Ukraine Energy Support Fund).
Điều đáng chú ý là chính văn bản thừa nhận nhu cầu này nằm ngoài mọi dự báo. Khi các nhà lập pháp Đức thông qua ngân sách, không ai hình dung được cường độ xung đột lại tăng nhanh đến vậy. Theo lá thư, từ tháng Bảy năm 2026, Nga liên tục tấn công với tần suất và sức công phá ngày càng lớn vào hạ tầng thiết yếu và dân sự ở các thành phố lớn, tuyến vận tải, trung tâm hậu cần và doanh nghiệp.
Nhu cầu này là không lường trước, bởi tại thời điểm thông qua ngân sách liên bang năm 2026, không thể dự đoán được cường độ của cuộc xung đột.
Từ máy phát điện đến mái trường
Khác với các gói viện trợ quân sự trị giá hàng tỷ euro, khoản tiền lần này hướng thẳng vào đời sống thường nhật của người dân. Theo lá thư, ngân sách sẽ được phân bổ cho bốn nhóm việc chính:
- Thiết bị phát điện và tích trữ điện phân tán, giúp các cộng đồng bớt phụ thuộc vào những nhà máy lớn dễ trở thành mục tiêu.
- Sửa chữa hạ tầng cấp nước và cấp điện bị hư hại.
- Trang bị phòng cháy chữa cháy cho lực lượng cứu hộ.
- Sửa chữa các công trình trường học.
Lựa chọn “phân tán” phản ánh một bài học xương máu của Ukraine: hệ thống càng lớn và càng tập trung thì càng dễ bị đánh sập.
Những tổ máy nhỏ, pin lưu trữ và trạm phát điện di động không thể thay thế nhà máy nhiệt điện, nhưng có thể giữ cho bệnh viện, trạm bơm nước và lớp học tiếp tục vận hành trong những đêm mất điện.
Mùa đông thứ năm trong bóng tối
Theo thư của Bộ Tài chính Đức, khoảng 80% công suất phát điện của Ukraine đã bị phá hủy kể từ khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện năm 2022, và các đợt tấn công trong tháng Mười đã gây mất điện tại hơn một phần ba số vùng của Ukraine. Chỉ riêng đêm 3/11, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Nga đã phóng 289 máy bay không người lái, 17 tên lửa đạn đạo và 59 tên lửa hành trình, đánh trúng các nhà máy điện và trạm biến áp từ cảng Odesa bên bờ Biển Đen ở phía nam đến Rivne ở phía tây.
Ngày 5/11, lính cứu hỏa vẫn còn dập lửa tại một khu kho bãi ở vùng Kyiv bị máy bay không người lái phản lực của Nga tấn công. Với hàng triệu gia đình, mất điện không chỉ là bóng tối: đó là căn hộ không có sưởi, vòi nước khô cạn khi trạm bơm ngừng chạy, và trẻ em học trong những lớp học lạnh giá. Mỗi tổ máy phát điện được chuyển tới là một phần nhỏ trong cuộc chiến giữ gìn nhịp sống thường ngày.
Berlin giữa viện trợ và ngoại giao
Dưới thời Thủ tướng Friedrich Merz, Đức là nước châu Âu đóng góp nhiều nhất cho Ukraine, với hàng tỷ euro viện trợ quân sự; theo các báo cáo cuối năm 2025, Berlin dự trù khoảng 11,5 tỷ euro hỗ trợ Kyiv trong năm 2026. Ngày 3/11, khi tiếp Tổng thống Zelensky tại Berlin, ông Merz cam kết tiếp tục hỗ trợ Ukraine, đặc biệt về phòng không và năng lượng trước mùa đông, đồng thời cảnh báo các cuộc tấn công của Nga ở Biển Đen có nguy cơ làm trầm trọng thêm khủng hoảng lương thực toàn cầu.
Khoản viện trợ mới xuất hiện chỉ vài ngày trước cuộc gặp tại Abu Dhabi ngày 10 và 11/11 do Mỹ thúc đẩy, vòng đàm phán trực tiếp đầu tiên giữa Ukraine và Nga kể từ tháng Hai. Theo ông Zelensky, nghị trình gồm bảo đảm an ninh, một “lệnh ngừng bắn năng lượng” và thỏa thuận đình chiến trên Biển Đen để bảo đảm xuất khẩu lương thực. Thủ tướng Đức tỏ ra thận trọng.
Điều quan trọng là Nga cuối cùng phải nghiêm túc tham gia đàm phán về một lệnh ngừng bắn và một thỏa thuận hòa bình sau đó. Cho đến nay tôi chưa thấy điều đó.
