Italy cân nhắc tăng thuế với các công ty năng lượng để tài trợ ngân sách giữa làn sóng phản đối chi phí sinh hoạt

Theo các nguồn tin, việc nâng thuế IRAP – loại thuế doanh nghiệp đánh theo vùng – đối với tất cả các công ty sản xuất, phân phối và cung cấp sản phẩm năng lượng sẽ giúp chính phủ đáp ứng nhu cầu tài chính. Hồi tháng 2, Italy đã nâng thuế IRAP với các doanh nghiệp năng lượng cho năm 2026 và 2027 lên 5,9% từ mức 3,9%, kỳ vọng thu thêm khoảng 1 tỷ euro trong hai năm. Các phương án đang được bàn thảo gồm:

Ngân sách 2027 – 2029 dự kiến được chính phủ thông qua vào tuần tới, với mục tiêu tài trợ cho các biện pháp giảm thuế và tăng chi tiêu nhằm hỗ trợ người dân trước giá cả leo thang.

Đây là ngân sách cuối cùng của Thủ tướng Giorgia Meloni trước cuộc bầu cử quốc gia dự kiến diễn ra năm tới, và việc cân đối các con số chưa bao giờ khó khăn đến thế khi chi phí năng lượng và chi phí vay đều tăng vọt. Kế hoạch Ngân sách Dự thảo mà Bộ Tài chính công bố tuần trước không đề cập đến các khoản thu mới từ doanh nghiệp năng lượng.

Tuy nhiên, văn bản này cho thấy Rome đang lên kế hoạch tăng thuế chưa được xác định cụ thể với tổng giá trị 10 – 11 tỷ euro, tương đương 0,44% sản lượng quốc gia, trong ba năm tới. Kế hoạch cũng dự kiến thu thêm một khoản tương tự từ khu vực tài chính đến năm 2029.

Tháng trước, các tập đoàn năng lượng hàng đầu, trong đó có Eni do nhà nước kiểm soát, đã công bố áp trần giá để giúp bà Meloni kiềm chế giá nhiên liệu – động thái được nhiều người xem là nỗ lực ngăn chính phủ áp thuế lợi nhuận bất thường. Hôm thứ Sáu, Eni cho biết sẽ trả cổ tức đặc biệt 1,3 tỷ euro và mở rộng chương trình mua lại cổ phiếu sau khi lợi nhuận ròng quý III tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ, đẩy cổ phiếu lên gần mức cao nhất 20 năm.

Trước đó, trong nửa đầu năm 2026, lợi nhuận ròng điều chỉnh của Eni đã tăng 43% lên hơn 3,6 tỷ euro. Bức tranh tương phản giữa lợi nhuận kỷ lục của doanh nghiệp năng lượng và hóa đơn ngày càng nặng của người dân là lý do khiến áp lực chính trị đòi đánh thuế khu vực này ngày một lớn.

Dù các doanh nghiệp đã áp trần giá, giá cả vẫn ở mức cao và bà Meloni đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ các cuộc biểu tình ở cả miền nam lẫn miền bắc. Tuần qua, tài xế xe tải ở miền nam Italy đã chặn nhiều tuyến đường để phản đối chi phí nhiên liệu, trong khi bạo loạn ở miền bắc cuối tuần trước chứng kiến các nhóm chủ yếu là người trẻ quậy phá tại Milan và nhiều thành phố khác. Mới nhất, đại diện các tài xế taxi hứa sẽ tập trung trước Bộ Kinh tế vào thứ Hai để yêu cầu chính phủ hỗ trợ trước giá dầu diesel tăng vọt.

Bài toán của bà Meloni vì thế không chỉ là những con số. Đó là sự cân bằng giữa nhu cầu hỗ trợ người dân, kỷ luật tài khóa của một quốc gia nợ công cao và sức hấp dẫn đầu tư của ngành năng lượng – ngay trước thềm một cuộc bầu cử quyết định.