Một chiến thắng vượt qua quán tính chính trị
Trong nhiều thập niên, Texas là một trong những nền tảng quyền lực vững chắc nhất của Đảng Cộng hòa. Abbott, nắm quyền từ năm 2015, từng thắng ba cuộc bầu cử thống đốc với cách biệt lớn. Vì vậy, việc ông thất bại trước Hinojosa không đơn thuần là thay đổi người đứng đầu chính quyền bang, mà là lời cảnh báo về sự lung lay của các liên minh cử tri tưởng như ổn định.
Hinojosa, 52 tuổi, đại diện một khu vực tại Austin ở cơ quan lập pháp bang từ năm 2017, bước vào cuộc đua với mức độ nhận diện thấp và nguồn tài chính hạn chế. AP cho biết chiến dịch của Abbott đã chi khoảng 180 triệu USD kể từ năm trước, trong khi các nhà tài trợ lớn cũng rót tiền ủng hộ phe Cộng hòa. Kết quả cho thấy tiền bạc và lợi thế đương nhiệm không thể bảo đảm sự ủng hộ khi cử tri muốn một hướng đi mới.
Tại buổi mừng chiến thắng ở Austin, Hinojosa nhấn mạnh niềm tin của bà vào người dân Texas, đồng thời ca ngợi những cử tri từng bị xem nhẹ. Abbott thừa nhận thất bại và cho biết đã gọi điện chúc mừng, đề nghị hỗ trợ chuyển giao. Những cử chỉ ấy có ý nghĩa đặc biệt sau một cuộc tranh cử căng thẳng, bởi sự chuyển giao hòa bình chính là nền tảng của đời sống dân chủ.
Vì sao thông điệp đời sống thắng thế
Động lực trong chiến dịch của Hinojosa đến từ các vấn đề rất gần với đời sống: học phí, chất lượng trường công, hóa đơn điện và khả năng chi trả các khoản thiết yếu. Bà cáo buộc chính quyền Abbott ưu tiên người giàu và các lợi ích có tổ chức, trong khi đối thủ cho rằng chính sách của bà sẽ tăng gánh nặng thuế và đẩy Texas về phía cực tả. Cử tri cuối cùng có vẻ chú ý nhiều hơn đến những khoản chi trả hằng tháng.
Tranh luận về các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo trở thành dấu ấn khác biệt. Những cơ sở này có thể mang lại đầu tư và việc làm, nhưng cũng cần lượng điện và nước rất lớn. Hinojosa đặt câu hỏi ai sẽ hưởng lợi và ai phải trả chi phí nâng cấp hạ tầng. Abbott sau đó đưa ra biện pháp tạm ngừng phê duyệt một số dự án mới; sự thay đổi cho thấy vấn đề đã gây sức ép chính trị rõ rệt.
Một đề xuất thu hút chú ý của Hinojosa là khoản hoàn trả một lần 1.500 USD cho mỗi cư dân, được bà gọi là hoàn thuế chống tham nhũng, dự kiến lấy nguồn từ quỹ dự phòng của bang. Đây vẫn là cam kết vận động, không phải chính sách đã được thông qua. Việc chi trả thực tế đòi hỏi xem xét khả năng ngân sách, căn cứ pháp lý và sự đồng thuận của cơ quan lập pháp.
Cơ hội và giới hạn của chính quyền mới
Chiến thắng của Hinojosa diễn ra trong đêm bầu cử mà đồng đảng James Talarico cũng giành ghế Thượng viện liên bang tại Texas. Hai kết quả làm dấy lên hy vọng về một bản đồ chính trị cạnh tranh hơn. Tuy nhiên, không nên suy luận rằng bang đã chuyển hẳn sang Đảng Dân chủ: nhiều chức vụ và thiết chế lập pháp vẫn có lực lượng Cộng hòa mạnh, còn hành vi bầu cử có thể thay đổi theo từng cuộc đua.
Tân thống đốc sẽ đối mặt những tranh luận khó về chương trình phiếu hỗ trợ học trường tư, quyền tiếp cận chăm sóc sức khỏe sinh sản, chính sách biên giới và nhu cầu đầu tư hạ tầng. Thẩm quyền hành pháp cho phép bà đặt ưu tiên, bổ nhiệm nhân sự và phủ quyết dự luật trong phạm vi luật định, nhưng không thể tự mình viết lại toàn bộ chính sách nếu không có sự hợp tác của nghị viện bang.
Bài kiểm tra thực sự vì thế bắt đầu sau chiến thắng. Muốn biến một liên minh cử tri bất mãn thành sự ủng hộ lâu dài, Hinojosa phải đưa ra kết quả đo lường được về trường học, giá sinh hoạt và tính minh bạch. Đối với phe Cộng hòa, thất bại gợi câu hỏi về cách lắng nghe những nhóm cử tri vốn được coi là trung thành. Với Texas, cơ hội mới nằm ở một nền cạnh tranh chính sách thực chất hơn.
