Hành trình lên đỉnh Snezka
Từ thị trấn nghỉ dưỡng Karpacz phía Ba Lan, con đường rộng và được chăm sóc kỹ lưỡng dẫn qua những cánh rừng vân sam, linh sam và bạch dương yên tĩnh. Sau gần hai giờ, lối mòn bước vào vùng cận núi cao với thông lùn và bụi quả dại, đi ngang nhà nghỉ Silesian House trước chặng leo cuối cùng trên nền đá dốc.
Ở độ cao khoảng 1.600 mét, đỉnh núi lạnh và lộng gió, có trạm khí tượng hình đĩa bay, nhà nguyện Thánh Lawrence và một bưu điện Séc được coi là tòa nhà cao nhất nước này. Phía Séc có cáp treo đưa du khách lên tận gần đỉnh. Hai vườn quốc gia Karkonosze (Ba Lan) và Krkonose (Séc) bảo vệ hai sườn núi, và toàn vùng là khu dự trữ sinh quyển của UNESCO.
Buổi dã ngoại thay đổi lịch sử
Cuối thập niên 1970, các thủ lĩnh đối lập Ba Lan và Tiệp Khắc tìm một nơi gặp gỡ tránh được tai mắt mật vụ. Nhà bất đồng chính kiến Séc Anna Sabatova phát hiện con đường mòn Hữu nghị trên một bản đồ du lịch.
Mùa hè năm 1978, họ ngồi bên nhau trên núi, bàn về tương lai mà họ mong muốn cho đất nước mình.
Chúng tôi nghĩ về tự do chứ không phải báo thù.
Sau cuộc gặp, Havel viết “Quyền lực của kẻ không quyền lực”, tiểu luận về ý nghĩa của những hành động đạo đức trong một hệ thống phi đạo đức, trở thành lời hiệu triệu cho các phong trào chống cộng sản thập niên 1980. Những cuộc gặp tiếp theo diễn ra tại cùng khu vực, có lần thành công, có lần bị mật vụ phát hiện. Vùng núi biên giới trở thành tâm điểm hợp tác của giới bất đồng chính kiến, với những hoạt động như:
“Trao đổi ba lô”: người Ba Lan mang tài liệu in lậu lên núi để trao cho các đồng chí người Séc.
Những buổi thảo luận bí mật về chiến lược đối lập ôn hòa.
Mối liên kết giữa hai phong trào, góp phần dẫn tới các biến chuyển năm 1989.
Cột mốc biên giới giữa đồng hoa dại
Ngày nay, những cột mốc bằng đá cao ngang gối, sơn trắng với đỉnh đỏ, khắc chữ P ở một mặt và C ở mặt kia, nằm rải rác giữa đồng cỏ. Từng là biểu tượng của quyền lực nhà nước, chúng giờ chỉ còn là điểm nhấn màu sắc bên những bông hoa dại, khi cả hai nước đã thuộc Liên minh châu Âu và khu vực Schengen, không cần trình hộ chiếu.
Những khác biệt nhỏ vẫn còn đó một cách dí dỏm: biển chỉ đường phía Ba Lan ghi thời gian đi bộ, còn phía Séc ghi số km. Trên đường mòn, những cặp đôi, gia đình địu con nhỏ và người chạy địa hình thong thả qua lại, khó ai hình dung từng có mật vụ tuần tra nơi đây.
Ngọn núi của những lần hành hương
Snezka nay trở thành điểm hành hương của các nhà lãnh đạo Ba Lan và Séc thời hậu cộng sản. Giữa đồng cỏ, loài hoa chuông tím quý hiếm Campanula bohemica vẫn nở, như lời nhắc rằng tự do, cũng như thiên nhiên, cần được gìn giữ.
