Thêm hai vụ hành quyết
Theo Mizan, hãng thông tấn chính thức của cơ quan tư pháp Iran, Alireza Sepahi và Alireza Raeisi đã bị hành quyết sáng thứ Hai sau khi Tòa án Tối cao xác nhận án tử hình. Cả hai bị bắt liên quan đến các cuộc biểu tình ở Isfahan hồi tháng 1, khi bốn cảnh sát thiệt mạng.
Các tội danh mà Mizan liệt kê gồm tham gia nhóm phiến loạn vũ trang, gây chiến chống lại Thượng đế bằng việc mang vũ khí và gieo rắc sợ hãi, gieo rắc tham nhũng trên trái đất, và kích động chiến tranh, giết chóc. Theo bộ luật hình sự Hồi giáo của Iran, nhiều tội danh trong số này có thể bị tử hình. Hai vụ hành quyết diễn ra chỉ vài ngày sau khi nhà chức trách treo cổ hai người đàn ông khác liên quan đến cùng các cuộc biểu tình.
Vụ án Isfahan
Isfahan, thành phố lớn thứ ba của Iran, là một trong những tâm điểm của làn sóng bất ổn. Các tổ chức nhân quyền cho biết các vụ đụng độ ngày 8/1 quanh Quảng trường Shahid Alikhani đã dẫn tới việc hàng chục thanh niên bị bắt, một số người sau đó bị cáo buộc liên quan tới cái chết của các thành viên lực lượng an ninh, cùng các hành vi phóng hỏa và phá hoại.
Các chuyên gia Liên Hợp Quốc cho biết hồi tháng 7 rằng 12 thanh niên, phần lớn ở độ tuổi cuối thiếu niên và đầu đôi mươi, đã bị tuyên án tử hình chỉ trong một phiên xét xử liên quan đến các sự kiện này, một phần dựa trên những lời thú tội phát trên truyền hình nhà nước. Những vụ hành quyết trước đó liên quan đến biểu tình ở Isfahan có cả các vụ treo cổ công khai.
Tội danh và những mối lo ngại
Chính quyền Iran khẳng định các bị cáo được xét xử đúng pháp luật và phải chịu trách nhiệm về bạo lực gây chết người. Các tổ chức nhân quyền, gồm Ân xá Quốc tế, Tổ chức Theo dõi Nhân quyền và Iran Human Rights, nêu những quan ngại nghiêm trọng về quá trình tố tụng, viện dẫn:
- Những phiên xét xử chớp nhoáng hoặc tập thể tại Tòa án Cách mạng, có trường hợp chỉ gồm một hai phiên ngắn ngủi.
- Các báo cáo về lời khai bị ép buộc qua tra tấn, đe dọa hoặc giam giữ cách ly kéo dài.
- Việc hạn chế tiếp cận luật sư độc lập, với các luật sư bào chữa được cho là bị sách nhiễu khi nhận các vụ liên quan đến biểu tình.
Các tổ chức này cũng lưu ý việc sử dụng những tội danh rộng như gây chiến chống lại Thượng đế và gieo rắc tham nhũng trên trái đất, mà theo họ được định nghĩa mơ hồ và bị dùng để buộc tội người biểu tình vì những hành vi không đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế về các tội nghiêm trọng nhất.
Làn sóng ngày càng lan rộng
Các tổ chức nhân quyền cho biết nhịp độ hành quyết liên quan đến biểu tình đã tăng tốc trong những tháng gần đây. Ân xá Quốc tế ghi nhận ít nhất 26 vụ hành quyết liên quan đến biểu tình tháng 1 kể từ đầu năm và cảnh báo số án tử hình thực tế còn cao hơn nhiều; Iran Human Rights cho biết chỉ riêng một nhà tù ở tỉnh Isfahan đã có hơn 70 người bị bắt vì biểu tình bị tuyên án tử hình.
Làn sóng này trùng với hệ quả của cuộc chiến bắt đầu cuối tháng 2, khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công vào Iran. Giới chức Liên Hợp Quốc cho biết từ đó hàng nghìn người nữa đã bị bắt với các cáo buộc an ninh quốc gia, trong khi việc cắt Internet toàn quốc kéo dài khoảng ba tháng khiến việc ghi nhận các vụ việc càng khó khăn.
Lời kêu gọi dừng tay
Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc và các chuyên gia độc lập của Liên Hợp Quốc nhiều lần kêu gọi Iran ngừng hành quyết, hủy bỏ các bản án tử hình tuyên sau những phiên xử bất công và tạm ngừng áp dụng án tử hình. Gia đình người bị giam giữ và các tù nhân cũng tham gia những chiến dịch phản đối hành quyết. Tehran bác bỏ các chỉ trích, coi đó là can thiệp vào công việc nội bộ, và khẳng định họ đang bảo vệ an ninh công cộng trước bạo lực và bất ổn do nước ngoài hậu thuẫn.
















