Thời tiết cực đoan đánh dấu sự nóng lên nhanh của Trung Quốc
Trong những tuần gần đây, Trung Quốc chứng kiến các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt liên tiếp, từ hai cơn vòi rồng quét qua tỉnh Hồ Bắc tới những trận mưa xối xả, lũ lụt buộc hơn 260.000 người phải sơ tán, và những đợt nắng nóng gay gắt ảnh hưởng tới nhiều vùng. Theo Cục Khí tượng Trung Quốc (CMA), nhiệt độ trung bình hàng năm của nước này tăng 0,31 độ C mỗi thập kỷ từ 1961 đến 2025, cao hơn mức tăng trung bình toàn cầu trong cùng thời kỳ. Báo cáo hàng năm về biến đổi khí hậu của CMA cũng cho biết năm 2025 nằm trong hai năm nóng nhất kể từ năm 1901, với sự ấm lên nhanh hơn ở khu vực phía Bắc và Tây so với phía Nam và Đông.
Nguyên nhân và tác động của sự nóng lên nhanh hơn trung bình toàn cầu
Giáo sư Benjamin Horton từ Đại học City tại Hồng Kông giải thích rằng diện tích đất rộng lớn của Trung Quốc là một nguyên nhân chính khiến nước này nóng nhanh hơn. Đất liền ấm nhanh hơn đại dương, do đó các vùng nội địa sẽ chịu tác động nhiệt độ lớn hơn. Ông nhấn mạnh tốc độ nóng lên quan trọng vì xã hội, hạ tầng, hệ sinh thái và nền kinh tế cần được thích nghi dần dần với điều kiện khí hậu mới. Không chỉ là mùa hè trở nên nóng hơn, mà cả cơ sở khí hậu đã thay đổi nhanh chóng khiến những hiện tượng cực đoan từng hiếm gặp nay trở nên phổ biến.
Biến đổi khí hậu thể hiện qua bão, vòi rồng và sóng nhiệt
Năm 2025, Trung Quốc tiếp nhận 11 trong số 27 cơn bão hình thành ở Tây Bắc Thái Bình Dương và Biển Đông, theo CMA. Gần đây nhất, bão Maysak đã tấn công tỉnh Hải Nam trước khi di chuyển đến Quảng Tây, gây thiệt hại nặng và khiến ít nhất 39 người thiệt mạng.
Vào ngày 6/7, hai cơn vòi rồng quét qua tỉnh Hồ Bắc, gây ra ít nhất 11 người chết và hàng trăm người bị thương, cùng những cảnh tượng kinh hoàng như người dân bị cuốn ra không trung và hư hại lớn về tài sản.
Bên cạnh đó, các đợt nắng nóng dữ dội đang lan rộng tại nhiều khu vực. Ngày 14/7, cảnh báo quốc gia về nguy cơ sức khỏe do nhiệt lần đầu tiên trong năm được phát đi. Ôngnhư Thượng Hải ghi nhận nhiệt độ 37 độ C ngày 15/7, trong khi một số khu vực tây bắc Trung Quốc dự kiến đạt tới 44 độ C. Thành phố Thành Đô thuộc tỉnh Tứ Xuyên cũng ghi nhận nhiệt độ từ 37 đến 38 độ C, khiến các khu vực như ga tàu điện ngầm phải bố trí điểm nghỉ cho hành khách tránh nóng.
Tại tỉnh Sơn Tây, một khu dân cư dùng hệ thống phun sương áp lực cao nhằm giảm nhiệt độ bề mặt từ 5 đến 8 độ trong vài phút. Hệ thống này được lắp đặt từ năm 2024 và hoạt động trong mùa hè, với hơn 200 đầu phun đặt trên mái các tòa nhà, tạo những lớp sương mỏng giúp làm dịu không khí xung quanh.
Tác động đô thị hóa và biện pháp ứng phó đối với nhiệt độ cao
Giáo sư Horton chỉ ra rằng hiệu ứng đảo nhiệt đô thị và sự mở rộng nhanh chóng của các thành phố với nhiều bề mặt bê tông, giảm diện tích cây xanh góp phần khiến nhiệt độ và độ ẩm tăng cao. Tình trạng này đặc biệt nghiêm trọng khi có các đợt nắng nóng kéo dài. Thành phố Thâm Quyến hiện đang trải qua độ ẩm cao và có cảnh báo về số ca say nắng tăng, gây khó khăn cho các hoạt động ngoài trời như leo núi hay đi bộ đường dài. Trung tâm Y tế Cứu thương Thâm Quyến cho biết trong khoảng thời gian 1-12/7 đã nhận gần 40 cuộc gọi cứu trợ do các trường hợp say nắng.
Chính sách và mục tiêu giảm phát thải của Trung Quốc
Tại Liên hợp quốc tháng 9 năm ngoái, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tuyên bố kế hoạch giảm phát thải khí nhà kính từ 7% đến 10% so với mức đỉnh vào năm 2035. Mặc dù là quốc gia phát thải khí nhà kính lớn nhất thế giới và phụ thuộc nhiều vào than đá, Trung Quốc đã đặt mục tiêu đạt đỉnh phát thải carbon vào năm 2030 và trung hòa carbon vào năm 2060. Song song với việc giảm phát thải, nước này dự định tăng cường sử dụng năng lượng gió và mặt trời, nâng tỷ trọng năng lượng phi hóa thạch trong tổng tiêu thụ trên 30%.
Giáo sư Horton đánh giá Trung Quốc đã có tiến bộ đáng kể trong cam kết khí hậu, nhưng lượng phát thải vẫn ở mức cao do vai trò lớn của than đá trong an ninh năng lượng và phát triển công nghiệp. Thành công cuối cùng phụ thuộc vào khả năng mở rộng năng lượng tái tạo để giảm phát thải tuyệt đối. Ông cũng đề xuất Trung Quốc nên đẩy mạnh năng lượng tái tạo, lưu trữ năng lượng và giảm phụ thuộc vào than đá, đồng thời cải thiện hiệu quả kiến trúc và thiết kế đô thị như xây dựng các trung tâm làm mát, mái nhà xanh, rừng đô thị và sử dụng vật liệu phản quang để chống nóng.
"Trung Quốc không còn đối mặt với vấn đề khí hậu trong tương lai nữa, mà đang xử lý trực tiếp vấn đề khí hậu hiện tại," ông nói.
Những điều bổ ích rút ra từ bài viết
- Trung Quốc nóng lên nhanh hơn mức trung bình toàn cầu với tốc độ 0,31 độ C mỗi thập kỷ từ 1961 đến 2025.
- Năm 2025, Trung Quốc đón tới 11 trong số 27 cơn bão Tây Bắc Thái Bình Dương và Biển Đông hình thành.
- Hai cơn vòi rồng tại tỉnh Hồ Bắc tháng 7/2026 khiến ít nhất 11 người chết và hàng trăm người bị thương.
- Nhiệt độ ở nhiều khu vực như Thượng Hải, Thành Đô và Tây Bắc Trung Quốc trong tháng 7/2026 lên tới 37-44 độ C.
- Trung Quốc đặt mục tiêu đạt đỉnh phát thải carbon vào năm 2030 và trung hòa carbon vào năm 2060, đồng thời tăng tỷ lệ năng lượng phi hóa thạch lên trên 30%.
Đăng ký bản tin QMVN
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.










