Đầu tháng 11/2026, mạng xã hội Trung Quốc lan truyền những đoạn video ghi lại một đám tang đặc biệt tại một vùng nông thôn: hai chiếc drone phát sáng, một mang hình Quan Âm Bồ Tát, một ngụy trang thành con hạc trắng chở hình người, từ từ bay lên trời đêm trước sự chứng kiến của hàng chục người thân. Chiếc drone hạc phát giọng nói được trí tuệ nhân tạo (AI) tái tạo từ những bản ghi âm khi còn sống của cụ ông quá cố, gửi lời từ biệt đến con cháu, còn drone Quan Âm tuyên bố đến để “đưa cụ về phương Tây”. Màn trình diễn tái hiện quan niệm dân gian về việc người chết “cưỡi hạc về Tây phương”. Theo người trong ngành, thuê một chiếc drone tốn khoảng 5.000 nhân dân tệ. Dư luận chia làm hai luồng: người khen sáng tạo, kẻ chê lố bịch, phản ánh cuộc giằng co giữa truyền thống và công nghệ trong ngành tang lễ.
Trong các đoạn video, hàng chục người thân tụ họp vào buổi tối tại một khoảng sân rộng ở nông thôn để dự tang lễ của một cụ ông. Hai chiếc drone phát sáng cất cánh, phát đi những lời nhắn trước khi từ từ bay xa khỏi khu vực.
Ở Trung Quốc, người ta thường nói người qua đời đã “cưỡi hạc về Tây phương cực lạc”, hay đơn giản là “đi về phía tây”.
Hai chiếc drone đã biến lối nói ẩn dụ ấy thành một hình ảnh cụ thể giữa bầu trời đêm.
Điểm đặc biệt nhất là giọng nói phát ra từ drone hạc, được AI tổng hợp từ các bản ghi âm của cụ ông khi còn sống. Những thông điệp chính của buổi tiễn biệt:
Sinh, lão, bệnh, tử là quy luật tự nhiên của đời người.
Theo những người trong ngành drone, thuê một chiếc thường tốn khoảng 5.000 nhân dân tệ (750 USD), một cặp khoảng 10.000 nhân dân tệ, tương đương chi phí mời sư thầy làm lễ, vốn dao động từ 2.000 đến 10.000 nhân dân tệ.
Một số cư dân mạng khen ngợi đây là ý tưởng kinh doanh thông minh khi kết hợp ba lĩnh vực đang bùng nổ: kinh tế tầm thấp, kinh tế bạc dành cho người cao tuổi và ngành tang lễ. Người khác cho rằng đây là sáng kiến mang lại cho gia đình thêm lựa chọn để tiễn biệt người thân.
Tuy nhiên, nhiều người chế giễu ý tưởng này. Họ cho rằng tang lễ cần sự trang nghiêm, nhưng màn trình diễn drone khiến khung cảnh trở nên lố bịch, thậm chí người thân có mặt có lẽ khó nhịn cười.
Tang lễ truyền thống ở Trung Quốc thường được tổ chức tại nhà tang lễ với nghi thức Đạo giáo hoặc Phật giáo, nhưng các đổi mới công nghệ đang dần hiện đại hóa những tập tục lâu đời này.
Đám tang bằng drone chỉ là một trong nhiều dịch vụ lạ mắt ứng dụng AI tại Trung Quốc, bên cạnh xem bói bằng AI hay các chương trình mô phỏng giúp người dùng luyện cách xử lý tranh cãi và cải thiện kỹ năng giao tiếp.
Câu chuyện drone đưa tang không xuất hiện ngẫu nhiên. Trung Quốc đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh, với hơn 300 triệu người từ 60 tuổi trở lên, khiến “kinh tế bạc” – các dịch vụ dành cho người cao tuổi, bao gồm cả tang lễ – trở thành thị trường khổng lồ được chính phủ khuyến khích. Cùng lúc, Bắc Kinh coi “kinh tế tầm thấp”, với drone và phương tiện bay cỡ nhỏ, là động lực tăng trưởng mới, giúp chi phí công nghệ ngày càng rẻ. Trước đó, nhiều công ty Trung Quốc đã cung cấp dịch vụ “hồi sinh số”, dùng AI tạo hình ảnh và giọng nói của người đã khuất để an ủi gia đình. Những người ủng hộ xem đây là cách giúp người sống vơi nỗi đau, nhưng giới phê bình lo ngại về đạo đức, quyền đối với giọng nói và hình ảnh của người đã mất, cũng như nguy cơ thương mại hóa nỗi đau. Nút thắt nằm ở ranh giới mong manh giữa đổi mới và sự tôn nghiêm: công nghệ có thể làm phong phú nghi lễ, nhưng cũng có thể biến khoảnh khắc thiêng liêng thành một màn trình diễn.
Bản tin buổi sáng mỗi ngày - chỉ những bài đáng đọc, không spam.
